testblog

De euro herstelde gisteren op de forex na een rappe val richting de $1,3140, een belangrijke support. Directe aanleiding was het nieuws dat de Belgische bank Dexia gered zou worden door de Belgische en Franse staat.

Dexia SA, dat drie jaar geleden ook al staatssteun nodig had, heeft hoge exposure in Griekse staatsleningen - zo'n 3,5 miljard euro, net zoveel als alle Nederlandse banken samen - en bovendien ook veel leningen uitstaan aan Griekse bedrijven. 

Het aandeel van Dexia daalde gisteren uiteindelijk met 21%, nadat het eerder zelfs met meer dan 30% was gedaald. 

Het is de eerste staatsredding van een Europese bank als gevolg van de Europese schuldencrisis, maar economen betwijfelen of het de laatste zal zijn. Steeds meer Europese banken zijn van de Europese Centrale Bank afhankelijk voor het verkrijgen van krediet, omdat andere banken niet meer aan hen willen uitlenen. 

Zo hebben onder andere twee van de drie grootste Franse banken, Credit Agricole en Societe Generale, ook hoge exposure in Griekenland, met name door het bezit van twee grote Griekse banken, die een Grieks bankroet waarschijnlijk niet zouden overleven. In dat geval zou de Franse staat mogelijk ook garant moeten staan voor Credit Agricole en Societe Generale.

De koers van de EUR/USD kreeg door het bericht wel extra ademruimte, en het voorkwam dat de support van $1,3140 - de 76,4% retracement van het dieptepunt uit augustus 2010 op $1,2583 en het hoogtepunt eerder dit jaar op $1,49 - niet gebroken werd. 

Toch is de verwachting onder de meeste forex traders dat de koers van de euro verder zal zakken. Joseph Capurso, forex strateeg bij Commenwealth Bank: "The bottom line is there is still going to be a lot of safe-haven bidding for the U.S. Dollar because the world economy has slowed appreciably."

Ook analisten van BNP Paribas zien nog steeds de mogelijkheid dat de EUR/USD de komende tijd onder de $1,30 zal breken, ook al lijkt het valuta paar voor het moment in rustiger vaarwater gekomen. 

Tsutomu Soma, senior manager bij Osakan Securities stelt dat de bounce van de euro ten opzichte van de yen en de U.S. dollar ook te maken heeft met winstnemingen: "Macro funds are trying to offset some of the huge losses made on stocks this year by taking profits or cutting losses on their positions in the euro and the Aussie."

Een langdurige rally van de euro op de forex is volgens analisten onwaarschijnlijk, ook al doordat de krediet waardering van Italie door credit rating agency Moody's met drie stappen is verlaagd, tot A2 - zoals Standard & Poor's eerder al had gedaan. 

De koers van de euro is fors gedaald op de forex nadat duidelijk werd dat de ministers van financien van de verschillende euro landen steeds meer rekening houden met een Grieks bankroet.

De EUR/USD (euro dollar) daalde gisteren van $1,3350 tot rond de $1,3160. Rond 10.00 vanochtend was de koers van de EUR/USD op de forex $1,3152. 

De euro ministers van financien waren gisteren bijeen in Brussel om te praten over de Griekse crisis. De ministers besloten onder andere om de betrokkenheid van de private sector bij de tweede Griekse bailout opnieuw te bekijken. 

De banken hadden eerder aangegeven mee te zullen werken aan een zogenaamde 'soft restructuring', waarbij banken op vrijwillige basis genoegen nemen met een langere looptijd voor Griekse staatsobligaties, zodat Griekenland langer de tijd heeft om de schuld terug te betalen.

De Europese Centrale Bank dreigde destijds al dat de Bank in zo'n geval Griekse staatsobligaties mogelijk niet meer zou accepteren als onderpand, omdat er dan mogelijk sprake zou zijn van een de facto faillisement.  

Nu de fin mins hebben besloten om mogelijk een nog grotere betrokkenheid te verlangen, is daarmee een Grieks bankroet een stap dichterbij gekomen.  

Gregg Gibbs, forex strateeg bij Royal Bank of Scotland Group: "There's still a sense that they're stalling and unwilling to go through with their agreement from July 21 in terms of the bailout for Greece and that's creating a sense that Greece is closer to default or they may be forced into some bigger default arrangement." 

De ministers bepaalden verder dat Griekenland nog tot medio november zou kunnen wachten op de volgende lening, zonder failliet te gaan - dus niet medio oktober, zoals Griekenland eerder zelf had aangegeven. Daarmee is de druk op Griekenland groter geworden om de aankomende anderhalve maand grote veranderingen door te voeren. 

Deze zondag gaf Griekenland al toe de met het IMF en de EU afgesproken begrotingstarget 2011, van 7,5%, niet te zullen halen. Het tekort zal uitkomen op 8,5%.

Een ander dreigend gevaar is dat Europese banken met een grote exposure in Griekenland snel in de problemen zullen komen wanneer een Grieks faillisement inderdaad onafwendbaar lijkt. Zo verloor de Frans-Belgische bank Dexia op de beurs met zo'n 31%.

Justin Urquhart Stewart, directeur bij Seven Investment Management: "What you're now beginning to see is they (beleggers) are now picking out the banks. Dexia is the weakest. Politicians have to stand behind these banks - whether you call it state support, nationalisation, you have to keep the financial system working otherwise we will end up with another credit crisis."

Een ander probleem dat nog niet is opgelost is de grootte van het Europese Noodfonds, het European Financial Stability Fund (EFSF). Economen stellen dat dit fonds minstens naar 2.000 miljard euro zou moeten om ook een bailout te kunnen verschaffen aan Italie en Spanje, wanneer dat nodig zou zijn, maar alom wordt er aan getwijfeld of de EU leiders de politieke wil hebben om zo ver te gaan. 

Aan het commentaar van de Luxemburgse Premier Jean-Claude Juncker, tevens de voorzitter van de raad van Europese ministers van financien, leek te kunnen worden opgemaakt dat er nog weinig vooruitgang was geboekt op het gebied van vergroting van het EFSF: "We are checking if yes or no we could increase the efficiency of the different instruments." aldus Juncker. 

Valuta paar EUR/USD (euro dollar) is de week op de forex lager begonnen. Directe aanleiding is het nieuws dat Griekland de begrotingseisen van de EU en het IMF niet heeft gehaald. Hierdoor is het onzeker of Griekenland het zesde deel van de bailout lening zal krijgen.

De koers van de EUR/USD daalde van rond de $1,34 tot $1,3314 in de eerste uren na de zondagopening. 

Een van de EU/IMF eisen is dat Griekenland het begrotingstekort in 2015 heeft weggewerkt. In 2009 kwam het Griekse begrotingstekort boven de 11% uit. Voor dit jaar moest Griekenland uitkomen op een begrotingstekort van niet meer dan 7,5%, maar het werkelijke tekort is 8,5%. Ook voor volgend jaar zal Griekenland de begrotingstarget niet halen.

De Europese ministers van financien zijn vandaag bijeen in Brussel om te praten over Griekenland. Oorspronkelijk zou vandaag ook een beslissing genomen worden over het al dan niet goedkeuren van de nieuwe lening aan Griekenland van 8 miljard euro - het zesde deel van het bailout pakket van in totaal 110 miljard euro - maar vanwege onduidelijkheden van Griekse kant was eerder al besloten de beslissing naar medio oktober te verschuiven. 

Op 9 oktober zullen de Franse President Nicolas Sarkozy en de Duitse kanselier Angela Merkel elkaar bovendien treffen voor een bilateraal overleg, aldus een bron met kennis over de voorbereidingen voor dit overleg. Deze datum is nog niet officieel bekend gemaakt. 

Veel investeerders en economen denken dat de kans op een oplossing voor de Europese schuldencrisis kleiner is geworden. Een Grieks bankroet is volgens velen onafwendbaar terwijl het gevaar op besmetting van andere euro landen, zoals Italie en Spanje, de afgelopen weken snel is gegroeid. Een vergroting van het European Financial Stability Fund (EFSF, ook wel noodfonds genoemd) lijkt ondertussen politiek niet haalbaar in verschillende euro lidstaten. 

Imre Speizer, strateeg bij Westpac Banking Corp: "Europe's crisis will probably be stretched for many, many months. A crisis prolonged means the euro will keep sliding. (...) "It's hard to see a solution. A full bailout and the stemming of contagion coming out of Europe requires a lot of money, certainly more than the 440 billion euros that they've agreed so far." 

Teppei Ino, forex analist bij Bank of Tokyo-Mitsubishi, denkt dat een Grieks bankroet de euro eerst zou laten dalen tot $1,32 en vervolgens snel naar de $1,30. 

Maar hoewel veel forex traders denken dat Griekenland inderdaad failliet zal gaan, durven veel handelaren de euro ook weer niet te aggressief te shorten, omdat flinters van positief nieuws snel rally's van 100 tot 200 pips tot gevolg kunnen hebben. Short gaan nadat zo'n rally een tijdje onderweg is, is wel een populaire forex strategie op het moment. 

Een handelaar bij een Japanse bank: "You definitely want to sell the euro into those rallies, especially if it nears $1,36. Personally, I would sell as low as around $1,3550. 

Technische support voor de EUR/USD op de forex ligt op het moment rond de dieptepunten uit januari, tussen $1,3250 - $1,3280 en vervolgens ook in de $1,3250 - 00 zone. 

De Japanse Yen en Amerikaanse dollar stegen op de forex tegen de meeste andere valuta door groeiende vrees onder investeerders dat er een wereldwijde recessie aankomt. Valuta handelaren en beleggers keken daarbij vooral naar de slechte retail sales cijfers uit Duitsland en cijfers over het krimpen van de Chinese produktie sector.

De Japanse yen doet het vooral erg goed ten opzichte van de euro. Eerder bereikte valuta paar EUR/JPY al de laagste stand in 10 jaar tijd; De Japanse yen is deze maand het meest gestegen ten opzichte van de euro in meer dan een jaar tijd. 

Wat de Yen extra doet stijgen is de repatriering van dollars en euro's door Japanse exporteurs, vanwege het einde van de eerste helft van het Japanse fiscale jaar.

Teppei Ino, forex analist bij Bank of Tokyo-Mitsubishi: "The euro weakened as strong selling by Japanese exporters emerged, but frankly looking at the recent volatility, a dip like that is still not hugely important. If anything it shows that Japan exporters don't see the euro coming back up any time soon. The question now is what is the EU's big, long-term solution to save it." 

Joseph Capurso, forex strategist bij Commonwealth Bank of Australia, ziet de oorzaak van de stijging van de dollar ook in Europa, omdat zwakke economische data "would support the U.S. dollar on a safe-haven bid, particularly with the background of flip-flopping concerns about the situation in Europe."

Een deel van de verslechterende economische data kwam vanochtend uit Duitsland, toen bleek dat de retail sales in Augustus met 2,9% zijn afgenomen, waar economen een afname van 0,4% hadden verwacht. Ook in Duitsland zijn consumenten steeds onzekerder over de economische toekomst, omdat er nog altijd geen oplossing lijkt te zijn voor de situatie waar de zwakkere Europese landen zich in bevinden. 

In China bleek bovendien dat de Inkoop Manager's Index voor de derde maand op rij onder de 50 uitkwam, wat duidt op inkrimping. Economen vragen zich daardoor af of Chinese economie wel genoeg vuurkracht heeft om de wereld voor een tweede keer uit een recessie te trekken.

De Chinese groei is de afgelopen jaren langzaam afgenomen. In een survey dat onlangs door Bloomberg werd gehouden bleek dat de meerderheid van de economen denkt dat de groei van de Chinese economie over 5 jaar nog maar zo'n 5% zal bedragen. 

De koers van de EUR/USD is de afgelopen uren gedaald van $1,3668 tot rond de $1,3500 op de forex. 

De koers van de EUR/USD is de afgelopen uren gestegen in aanloop naar de stemming in het Duitse parlement over cruciale veranderingen in het Europese noodfonds. De verwachting is dat het parlment voor zal stemmen, maar mogelijk blijven er dissidenten in Merkel's eigen partij, de CDU.

In juli werden afspraken gemaakt om de European Financial Stability Facility (EFSF, EU noodfonds in de volksmond) sterker te maken door het fonds toe te staan om staatsobligaties van euro landen in moeilijkheden op te kopen en noodleningen aan te bieden. 

De koers van de EUR/USD steeg van onder de $1,3530 tot boven de $1,3630 op de forex. Het kop-en-schouders patroon op de 1 uur forex grafiek suggereert echter de mogelijkheid dat de opmars van de euro voorlopig gestuit is.

Mogelijk wordt de aarzeling in de euro rally veroorzaakt door de geplande verkoop van staatsobligaties door de Italiaanse overheid, later vandaag. De overheid wil voor 9 miljard euro aan staatsobligaties verkopen.

De rente op Italiaanse 5-jarige staatsobligaties was gisteren 4,62%. Wanneer de vraag naar de nieuwe staatsobligaties vandaag tegenvalt, zou die rente snel verder op kunnen lopen. Investeerders houden er in toenemende mate rekening mee dat een failliet van Griekenland ook repercussies zal hebben voor Italie. De Italiaanse staatsobligatie veiling vandaag kan dan ook een negatief effect hebben op de koers van de euro op de forex.

Een andere factor die een rally van de euro mogelijk zal beperken is de kans die veel valuta handelaren zien in een short trade van de geplaagde gemeenschapelijke currency bij een tijdelijk uitbraak naar boven. Lee Wai Tuck, forex strateeg bij Forecast Pte in Singapore: "Speculation is that the coalition government is likely to have enough votes to pass the EFSF. I think it's likely to pass, but any rally is a good level to sell." 

De Duitse minister van financien, Wolfgang Schauble, probeert ondertussen voor de stemming nog een brandje te blussen dat was ontstaan nadat hij gesuggereerd zou hebben dat het EFSF via het gebruik van leverage ook meer zou kunnen lenen ook al zou het noodfonds zelf niet vergroot worden. 

Omdat dit zou betekenen dat landen op die manier alsnog tot veel grotere betalingsverplichtingen zouden kunnen worden gedwongen zonder dat parlementen toestemming hebben gegeven voor vergroting, was er ophef ontstaan. 

Schauble krabbelde voor de Deutschlandrundfunk radio echter snel terug en zei dat hij het woord leverage nooit gebruikt had, enkel dat het fonds zo efficient mogelijk gebruikt zou moeten worden. 

De stemming in het Duitse parlement staat voor rond het middaguur gepland. 

De aantrekkelijkheid van de Japanse yen neemt opnieuw toe voor investeerders, door toenemende vrees voor een nieuwe mondiale recessie. De Yen, een traditionele veilige haven valuta, tezamen met de Amerikaanse dollar en Zwitserse franc, staat met 76,43 dichtbij de hoogste stand sinds WO II, 75,95.

Sinds de aardbeving in Japan, in maart dit jaar, heeft de USD/JPY (dollar yen) geworsteld met de grens van 80,00, maar de laatste weken lijkt die grens duurzaam genomen te zijn. De afgelopen weken pivoteerde de USD/JPY rond de 77 op de forex. 

Ten opzichte van de euro bereikte de yen de hoogste stand in 10 jaar. De EUR/JPY daalde deze maand het meest in meer dan een jaar. 

Hitoshi Asaoka, senior strategist bij Mizuho Trust & Banking: "The broad trend is still that concern over a global economic slowdown and uncertainty in the European debt crisis are leading to gains in the yen as a safe haven. Japanese exporters buying the yen at the end of the quarter can explain the advance in the currency too."

De euro steeg gisteren nadat de regering van George Papandreou in het parlement een stemming won over een cruciale nieuwe onroerend goed belasting. De belasting is nodig om aan de voorwaarden van de EU en het IMF te voldoen om de volgende tranche van 8 miljard euro van de bailout te krijgen.

Toch blijven veel investeerders zich afvragen of Griekenland een faillisement op de langere termijn kan vermijden, nu de economie zo hard krimpt en het land nog altijd meer moet bezuinigen. 

De Duitse krant Bild meldde dat Angela Merkel tijdens een vergadering met Christen-Democratische wetgevers gezegd zou hebben dat ze verwacht dat Griekenland mogelijk begin volgend jaar al failliet zou gaan. 

Wat de euro mogelijk ook verder onder druk zal zetten is de toenemende verwachting onder forex traders dat de Europese Centrale Bank mogelijk al in Oktober de rente zal verlagen om de economie te stimuleren. Die rente is op dit moment 1,5%, nadat ECB President Jean-Claude Trichet de rente in mei en juli van dit jaar met 0,25% verhoogde. Daarna verslechterde de economische situatie echter snel.

In november zal de nieuwe ECB President, de Italiaan Mario Draghi, aantreden. Mogelijk zal Trichet het hem wat makkelijker maken door tijdens zijn laatste ECB vergadering te besluiten tot een renteverlaging van 0,5%. 

De EUR/USD noteert rond 10.30 Nederlandse tijd $1,3600 op de forex. Er is meer downside dan upside potentie.

De koers van de EUR/USD (euro dollar) staat onder druk door de aankomende stemming in het Grieks parlement over een onroerend goed belasting. Polls wijzen uit dat de overgrote meerderheid van het volk tegen de nieuwe belasting is, maar de belastingmaatregel is cruciaal als Griekenland in aanmerking wil komen voor de volgende tranch van de bailout.

Sinds de opening van Frankfurt is het valuta paar EUR/USD op de forex gedaald van rond de $1,3560 tot $1,3485.

Amadeu Altafaj, woordvoerder van de Europese Commissie noemde de stemming een "moment of truth" en zei dat Griekenland de voorgestelde bezuinigingsplannen volledig moet doorvoeren om in aanmerking te komen voor de nieuwe bailout tranche. 

De verwachting is dat de maatregel het zal halen in het parlement, maar omdat de meerderheid van de regering Papandreou in het parlement zo klein is - en de weerstand in Griekenland zo groot - kan het nog spannend worden. Papandreou's regering heeft 154 zetels in het 300 zetels tellende parlement. 

De Griekse minister van financien, Venizelos, heeft verder aangekondigd dat er een extra loonsverlaging van 20% zal worden doorgevoerd voor werknemers in de publieke sector, bovenop een al eerder aangekondigde loonsverlaging van 15% in de publieke sector. Pensioenen gaan gemiddeld met 4% omlaag, bovenop eerdere verlaging van gemiddeld 10%. 

Hoewel de Griekse regering bereid lijkt te zijn om de door de EU en het IMF opgelegde harde maatregelen te nemen, groeit het verzet onder de Griekse bevolking - waarvan 74% tegen de nieuwe onroerend goed belasting is - met de dag. 

Wolfgango Piccoli, analist bij de Eurasia Group: "Implementation of the measures is the biggest challenge for the government as the trade unions and parts of the civil service will mount significant resistance, raising the risk of inertia and inaction." 

De oplopende spanningen in Griekenland vergroten de kans op volatiliteit voor de koers van de euro.

Euro volatiliteit op de forex

De hoge volatiliteit van de euro op de forex wordt volgens forex analisten ook deels veroorzaakt doordat minder traders actief zijn in de EUR/USD, vanwege de toenemende onvoorspelbaarheid. 

Voor veel valuta handelaren is het belangrijkste valuta paar op het moment minder aantrekkelijk, omdat geruchten over Europees beleid, zowel op supra-nationaal als nationaal niveau, de beweging van de EUR/USD erg onvoorspelbaar maakt. En hoe meer forex traders daadwerkelijk aan de zijlijn staan van de EUR/USD, hoe volatieler de bewegingen worden. 

Doordat de markten nerveus zijn, kunnen bovendien veel verschillende gebeurtenissen voor deining zorgen. Stemmingen in het Grieks parlement, veilingen van Spaanse en Italiaanse staatsobligaties - later vandaag - uitspraken van centrale bank directeuren - denk aan Klaas Knot van de Nederlandsche Bank - speeches van Trichet, berichten over de staat van de EU economie, het wordt allemaal nauwlettend in de gaten gehouden. 

De EUR/USD lijkt zich de afgelopen dagen te nestelen rond de $1,35, maar grote uitschieters naar boven danwel beneden zijn niet uit te sluiten op de forex.

De Canadese dollar daalde maandag tot de laagste stand in meer dan een jaar door de aanhoudende vlucht in de veiligheid van de Amerikaanse dollar. Reden is de onzekerheid over de verder escalerende Europese crisis.

De Canadese dollar verloor vorige week 5,1%. Het valuta paar USD/CAD (US dollar Canadese dollar) steeg van rond de 0,9800 tot $1,0350, de grootste stijging sinds de val van Lehman Brothers in 2008.

Nadat de IMF top afgelopen dit weekend niets opleverde neemt de druk op de Europese leiders om tot een definitieve oplossing te komen voor de Griekse crisis - en de dreigende Europese bankencrisis, Italiaanse en Spaanse crisis. Treasury Secretary Timothy Geithner waarschuwde tijdens de top dat het voortdurende uitblijven van krachtdadig optreden door Europa een bankrun zou kunnen veroorzaken.

Bewegingen op de forex in valuta als de Canadese dollar, de Nieuw-Zeelandse dollar, De Australische dollar en de Japanse yen worden op het moment voornamelijk bepaald door de ontwikkelingen rond de Europese crisis. Camilla Sutton, directeur forex strategie bij Bank of nova Scotia: "What matters is what transpires in Europe. Analysts now have a unified view of what needs to be done - a bigger aid package, bank recapitalization and a framework for an orderly default by Greece. The question is, can that be delivered?"

Dat dat maar zeer de vraag is blijkt wel uit de opmerking van de Duitse minister van financien, Wolfgang Schauble, vandaag, dat Duitsland niet van plan is om de European Financial Stability Facility (EFSF, oftwel het Europese noodfonds) verder te verhogen. Schauble zei dit om de coalitie genoten van de Vrije Democraten, de FDP, niet tegen zich in het harnas te jagen.

Daar ligt volgens analisten meteen het grootste probleem van de Europese schuldencrisis: De achterban van veel politieke partijen in Europa is in toenemende mate mordicus tegen verdere hulp aan Griekenland, en wanneer Griekenland gaat, is er ook een verhoogde kans dat de andere zwakke Euro landen gaan, net als verschillende Europese banken, zo stellen analisten.

Hoe het ervoor staat met de Europese crisis en het uitzicht op een definitieve oplossing blijft ondertussen onduidelijk, waardoor ook de aandelen- en forexkoersen veel zigzaggen. 

James Newman, hoofd trading bij Keefe, Bruyette & Woods: "Europe is a day-to-day story, it seems like we flip-flop back and forth over whether Greece is going to get the bailout they want and how concerned the markets are about Greece. I don't see that ending any time soon." 

De koers van de EUR/USD is sinds gisteravond na een neerwaartse beweging inmiddels weer opgeveerd en staat nu dichtbij het begin punt op zondagavond, op $1,3495. 

Nadat bleek dat de G20 niet met concrete maatregelen zou komen om de Europese crisis te bezweren, daalde de euro de afgelopen uren opnieuw op de forex. Eerder was juist een rally in gang gezet door een gerucht van Jiji news agency dat er door de G20 gewerkt werd aan een "emergency statement".

De koers van het belangrijkste valuta paar op de forex, de EUR/USD (euro dollar) steeg gisteren tot $1,3566 van $1,3440. De afgelopen uren daalde het currency pair echter weer, tot rond de $1,3480. 

Ook de Nieuw-zeelaandse dollar (ook wel 'kiwi' genoemd) en de Australische dollar ('Aussie') daalden de afgelopen uren, nadat ze eerst waren gestegen door het hoopvolle gerucht over de G20. 

Beleggers en economen waren weinig onder de indruk van de verklaring waar de G20 uiteindelijk mee naar buiten kwam. "There is nothing new, nothing substantial where we can grasp and say 'this is good, now we can put on some risk again'. I don't think it changes the bigger picture" aldus Jesper Bargmann, hoofd FX spot bij RBS Singapore. 

De G20 verklaring stelt dat de deelnemende landen zich committeren "to a strong and coordinated international response to address the renewed challenges facing the global economy, notably from heightened downside risks from sovereign stresses, financial system fragility, market turbulence, weak economic growth and unacceptably high unemployment." 

Wat voor maatregelen de G20 bereid is te nemen blijft echter onuitgesproken. 

Todd Elmer, forex strategist bij Citi: "I think there was some expectation in the market that they would signal concrete action or immediate coordinated steps but that language of their statement sticks very much to what we've heard from them in the past. I wouldn't be surprised to see the slight bounce we have seen in the euro and other risky assets this morning start to unwind. " 

De euro kreeg nog een trap na van de nieuwe President van de Nederlandsche Bank (DNB), Klaas Knot. In een interview dat morgen in het Financieele Dagblad verschijnt zegt hij -volgens het FD- serieus rekening te houden met een faillisement van Griekenland. "Het is een van de scenario's. Ik zeg niet dat Griekenland niet failliet kan gaan." 

Knot is tevens lid van het ECB bestuur namens Nederland. De uitspraak is hoogst ongebruikelijk voor een ECB bestuurslid en des te saillianter in het licht van de opmerkingen van premier Rutte, gisteren, toen hij aangaf 100% zeker te weten dat Griekenland al zijn schulden zal afbetalen. 

Op de korte termijn blijft er meer downside dan upside potential voor de euro op de forex.

Nadat de Fed gisteren zei dat er "significant downside risks" voor de Amerikaanse economie zijn, vluchtten veel investeerders in veilige haven valuta zoals de Japanse yen en de Amerikaanse dollar. De EUR/JPY daalde daardoor tot de laagste stand in 10 jaar.

De teleurstelling van beleggers en investeerders was vooral gelegen in het feit dat, hoewel de Amerikaanse centrale bank signaleerde dat het niet de goede kant op gaat met de economie, de beleidsmakers toch hadden besloten om niet opnieuw extra geld in de economie te pompen door het aankopen van Amerikaanse staatsobligaties (ook wel quantitative easing - QE -genoemd).

De Federal Reserve maakte bekend wel $400 miljard aan kortlopende staatsobligaties te vervangen door langer lopende staatsobligaties, om op die manier de kosten voor lenen verder naar beneden te brengen en economische groei aan te jagen, maar volgens analisten is dit een druppel op de gloeiende plaat. 

Vooraf was duidelijk dat de meeste economen ook niet rekenden op een QE3, nadat de Fed QE2, het programma om voor $700 miljard aan staatsobligaties te kopen, in juni van dit jaar had afgerond. De snelle vlucht van investeerders in veilige havens was daarom wel verrasend. 

"To be honest, I'm surprised to see so much risk aversion after the Fed. I didn't think that many people had expected the Fed to expand its balance sheet, but it seems some had been hoping for a bolder easing move." aldus Teppei Ino, forex analist bij Tokyo-Mitsubishi UFJ. 

De meeste analisten wijten de rappe vlucht in de dollar aan het 'afwacht effect', waarbij veel investeerders weliswaar vermoedden dat er geen echte verrassing zou komen vanuit de Fed, maar de verklaring toch eerst afwachtten en vooraf mogelijk ook posities afwikkelden. Nadat de Fed liet merken dat zelfs onder de huidige omstandigheden er geen QE3 zou komen, kwam de weg vrij naar een beweging in de dollar - die door de Fed immers niet verder verzwakt zou worden. 

De dollar index steeg na de Fed verklaring naar de hoogste stand in 7 maanden, op 78,051. De Japanse yen versterkte ook, ten opzichte van de dollar, maar vooral ook ten opzichte van de euro. De EUR/JPY daalde tot 103,68, de laagste stand in 10 jaar. 

Ook de EUR/USD ging in duikvlucht naar beneden. Van $1,3776 tot $1,3520, dicht in de buurt van het laagste punt in 7 maanden, dat vorige week op $1,3495 werd bereikt op de forex.

Voor valuta handelaren ligt het zwaartepunt vandaag bij de FOMC verklaring, volgend op het maandelijkse rentebesluit van de Federal Reserve. Het Federal Open Market Committee zal om 20.15 met haar verklaring komen.

Economen verwachten dat de Fed maatregelen zal nemen om de lange termijn rente verder omlaag te duwen, in een poging de Amerikaanse economie meer te stimuleren.

Ondanks de snel op elkaar volgende ontwikkelingen in Europa is het de afgelopen uren rustig geweest rond de EUR/USD, mede door de naderende FOMC verklaring. Rob Ryan: "The euro was a bit oversold and there was a paring in those positions. No one wants to be over-committed ahead of the FOMC." 

De FOMC verklaring wordt rond 20.15 Nederlandse tijd verwacht. Rond 16.00 verschijnen er ook nog andere belangrijke cijfers over de Amerikaanse economie, de Existing Home Sales. De verwachting is dat deze zijn gestegen van 4.67 miljoen naar 4.76 miljoen. Zo gauw de cijfers live zijn worden deze gepubliceerd op de economische kalender. 

Vandaag komt ook het kabinet van de Griekse premier George Papandreou bijeen, rond 11.30, om te praten over het versnelt implementeren van de beloofde bezuinigingen, om zo voor de volgende tranche van de bailout in aanmerking te komen. Inspecteurs van de EU en het IMF uitten eerder kritiek op het niet nakomen van beloofde bezuinigingsvoorstellen door Griekenland.

Economen zijn in toenemende mate sceptisch over het Griekse vermogen om een faillisement te vermijden en stellen dat het ook voor Griekenland zelf beter zou zijn om het pad van een gestructureerd failissement te kiezen. 

m' genoemd, vanwege zijn correcte voorspelling van de financiele crisis van 2008 - op zijn website: "Greece must now begin an orderly default, voluntarily exit the euro zone and return to the drachma." 

De Griekse minister van financien was het hier klaarblijkelijk niet mee eens, gezien een verklaring gisteren, waarin hij zegt dat in de euro zone blijven een "irreversible and fundamental national choice" is. "We acknowledge that our fiscal data and economic structures are a problem for the euro area, which we are determined to tackle once and for all." Aldus Venizelos. 

Britse Pond

Het Britse pond is ondertussen gedaald tot het laagste punt sinds januari 2011 ten opzichte van de dollar. De GBP/USD daalde gisteren tot onder de $1,5700.

De Britse economie zit in zwaar weer vanwege de zwaar getroffen financiele sector en de daaropvolgende zwaarste bezuinigingen in 30 jaar, ingesteld door de regering Cameron. Gisteren bleek dat het consumenten vertrouwen in het V.K. in augustus is gedaald tot het laagste punt in 4 maanden.

Een van de leden van de Bank of England (BOE), Adam Posen, stelt al langere tijd dat de Bank of England meer stimuleringsmaatregelen moet nemen, bijvoorbeeld door meer Britse staatsobligaties te kopen (quantitative easing). Naarmate de Britse economie langer in het slop zit neemt de kans toe dat andere BOE leden zich aansluiten bij Posen, wat de druk op de Pond vergroot op de forex. 

Krediet beoordelaar Standard & Poor's heeft de kredietstatus van Italie opnieuw verlaagd. Belangrijkste redenen zijn de zwakke economische groei en de kwetsbare regering van Berlusconi, die volgens S&P's onvoldoende heeft gedaan om de hoge schuldenlast te verminderen.

De Italiaanse staatsschuld is 120% van het BBP. De Italiaanse economie presteert bovendien al jaren slecht, met een gemiddelde groei tussen 2001 en 2010 van 0,2% op jaarbasis - dit in vergelijking met 1,1% in de euro zone. 

Economen verwachten dat de Italiaanse economie in 2012 en 2013 zal krimpen, vanwege de nieuwe bezuinigingsmaatregelen. 

De credit rating van Italie is door S&P's verlaagd van A+ naar A. Door de verlaging zal lenen voor Italie duurder worden, omdat institutionele beleggers minder van hun geinvesteerd vermogen in staatsobligaties met een A rating dan met een A+ rating aanhouden. 

De verlaging van de Italiaanse rating kwam onverwacht en op een moment dat de rente op Italiaanse staatsobligaties al historisch hoog is. Gisteren was de rente op 10 jarige Italiaanse staatsobligaties 5,6%, waarmee het verschil met Duitse staatsobligaties op 3,79% uitkwam. De prijs om Italiaanse staatsobligaties te verzekeren tegen een Italiaanse faillisement liep op tot 4,88%, in vergelijking met 2,4% in december 2010. 

Economen hebben Italie eerder al "Too big to fail, too big to bail" genoemd, waardoor sommige investeerders kansen zien rond de Italiaanse staatsobligaties. "Italy may be cheaper in the bond market in the month ahead, but it seems like a good - on balance - trade to be accumulating Italian bonds in coming months and quarters. A default scenario for such a large economy just seems inconceivable." aldus George Boubouras.

Toch lijkt het er in toenemende mate op dat Europa de schuldencrisis niet alleen het hoofd kan bieden. Na de Griekse, Ierse en Portugese bailout, de tweede Griekse bailout en de vraag of Griekenland hulp moet blijven krijgen ook al houdt het zich niet aan de afspraken, lijkt een Italiaanse schuldencrisis een brug te ver. 

Kathy Lien, director currency research bij GFT: "The greatest concern was never really about Greece but the contagion over to Italy and Spain. (...) "I think it's going to necessitate some sort of action by the G20 this weekend." 

De koers van de EUR/USD zit in een tight range tussen $1,37 en $1,36 op de forex, een teken dat valuta handelaren afwachten. Voor de rest van de week is de kans op een dalende koers groter dan op een stijgende koers. 

De vergadering afgelopen weekend van de Europese ministers van financien heeft opnieuw niets opgeleverd. Er is geen besluit genomen over vergroten van het noodfonds en ook niet over de eis van onderpand die Finland stelt aan het goedkeuren van een nieuwe lening aan Griekenland.

De forex is de week nerveus geopend, met een lagere euro en onzekere stemming over de rest van de week. Rob Ryan, forex strategist bij BNP Paribas: "What happens this week? The euro is going to come under pressure - as it already has this morning." 

De EUR/USD daalde in de eerste uren na opening zo'n 140 pips, van $1,3790 tot $1,3650. Fibonacci analisten wijzen erop dat de koers van $1,3664, wat de 61,8% retracement is van de rally van vorige week, die tot $1,3937 kwam, tot het dieptepunt van de afgelopen 7 maanden, op $1,3494, weliswaar kort gebroken is geweest, maar vooralsnog niet duurzaam. De 76,4% retracement van dezelfde rally ligt op $1,3599. 

Het sentiment onder forex analisten is dat er opnieuw een slechte week voor de euro aankomt op de valuta markt. Joseph Capurso, currency strategist bij Commonwealth Bank vatte het als volgt samen: "This week will be another good one for the USD with weakness in euro, pound and Aussie." 

Inspecteurs van het IMF en de EU, belast met de taak om een vooruitgangsrapport te maken over Griekenland, hebben vandaag een teleconferentie met de Griekse minister van financien, Evangelos Venizelos, om te bepalen of Griekenland in aanmerking komt voor de volgende tranche van de bailout. 

Venizelos leek gisteren tijdens een televisie interview vooralsnog weinig bereid om de hand in eigen boezem te steken. "we must not become the easy alibi for the weakness of European and international institutions to manage this crisis." aldus de Griekse minister. 

De onvrede over Griekenland vanuit de andere landen in de eurozone komt op het moment vooral voort uit het feit dat De Griekse regering met de mond veel beloftes doet maar deze vervolgens niet naleeft. Zo lijkt er bijvoorbeeld weinig haast gemaakt te worden met de privatisering van staatseigendommen of het verbeteren van de belasting inning. 

Frustratie hierover klonk door in de woorden van de Zweedse minister van financien, Anders Borg: "The Greek government has not been consistent in their message on implementation. They must stick to one message: that they are going to deliver, whatever it takes." 

In Duitsland bleek vorige week dat een eventueel Grieks bankroet niet langer onbespreekbaar is. Kanselier Angela Merkel lijkt wel ten alle tijde te willen voorkomen dat een dergelijk faillisement ongecontroleerd is, om zo de Europese banken te beschermen. 

Op de volgende vergadering van de Europese ministers van financien, aankomende 3 october, zal er worden besloten of Griekenland het volgende deel van de bailout lening krijgt. Dat geld zou dan mid october vrijkomen, zodat Griekenland voor de rest van het jaar zijn rekeningen kan betalen. 

De belangrijkste centrale banken voerden gisteren een gecoordineerde actie uit om Europese banken voldoende dollars te lenen voor de rest van het jaar. Direct gevolg was een sterk stijgende euro op de forex en een hard vallende goudprijs op de grondstoffen markt.

De EUR/USD steeg in enkele minuten van $1,3770 tot $1,3930 op de forex. Ook ten opzichte van de yen en de pond steeg de gemeenschappelijke valuta in rap tempo. Belangrijkste dichtstbijzijnde support voor de EUR/USD ligt op $,3704 en de belangrijkste resistance op $1,3937. 

De afgelopen weken werd duidelijk dat het voor Europese banken steeds moeilijker is geworden om dollars te lenen bij Amerikaanse banken, die bang zijn dat de verzwakte Europese banken om zouden vallen wanneer Griekenland failliet zou gaan. 

Het probleem voor de Europese banken verergerde daarmee in snel tempo, waardoor actie was vereist. De samenwerking tussen de Europese Centrale Bank, de Federal Reserve, de Bank of England, de Bank of Japan en de Zwitserse Centrale Bank, laat zien dat waar nodig er snel en afdoende ingegrepen kan worden. 

Analisten waarschuwen wel dat hulp via de centrale banken geen lange termijn oplossing is. "Obviously it's not a long-term solution, we need to see some resolution to the sovereign debt issue to give markets confidence that we'll have stronger growth over the medium term" aldus Spiros Papandropoulos, senior econoom bij National Australia Bank.

De behoefte voor investeerders aan veilige havens zoals de yen, zwitserse franc, dollar en goud, die de afgelopen weken explosief was toegenomen, nam hierdoor gisteren abrupt af. David Lennox, resource analist bij Fat Prophets: "We are starting to see mechanisms put into place to try and contain what's happening. What we're starting to see is some of the safe-haven fear factor eroding." 

De Duitse kanselier Angela Merkel en Franse President Sarkozy lieten eerder deze week, na een telefoongesprek met Griekse premier George Papandreou, ook al weten dat de toekomst van Griekenland wat hen betreft binnen de eurozone ligt. Ook dat hielp de markten (tijdelijk) te kalmeren, nadat gedurende het afgelopen weekend speculatie was ontstaan over het mogelijk snel failliet laten gaan van Griekenland, dat zich nog altijd niet aan de gemaakte afspraken zou houden. 

Vandaag komen de Europese ministers van financien bijeen in Wroclaw, Polen, voor hun maandelijkse vergadering. Bijzonder is wel dat treasury secretary Timothy Geithner ook zal aanschuiven, alsmede de gouverneurs van de centrale banken uit de eurozone landen. 

ECB President Jean-Claude Trichet zei dat de ministers dezelfde "unity of purpose" zouden moeten laten zien op de vergadering als de belangrijkste centrale banken hadden laten zien met hun gezamenlijke actie om dollars te lenen aan Europese banken. 

Goudprijs

De prijs van goud daalde met 1,5% tot $1.762 per troy ounce, het laagste niveau sinds 26 augustus. Met een daling van 4,6% over de hele week, beleeft de goudprijs de slechtste week sinds februari 2009.

Op 6 september bereikte de goudprijs nog een record hoogte van boven $1.920 per troy ounce. De prijs van goud is bezig voor het elfde jaar op rij te stijgen,  wat de langste rally is sinds de jaren 30 vorige eeuw. 

De koers van de euro kreeg gisteren wat lucht op de forex, deels vanwege de conference call tussen Merkel, Sarkozy en Papandreou, deels ook vanwege short covering door valuta handelaren die winst namen.

De koers van de EUR/USD (euro dollar) piekte gisteren op $1,3773 op de forex markt, maar wist die winst niet vast te houden. Ook de EUR/JPY liet een klein plusje zien. 

De 14-day Relative Strength Index (RSI) stond rond de 25.5, onder het niveau van 30, wat het niveau is dat op een oversold situatie duidt. Derek Mumford, directeur bij Rochford Capital, een forex management firm: "In the short term, the euro may get a little bit of a bounce. It's looking quite oversold." 

Veel handelaren zullen mogelijk ook winstnemen, nadat de euro de afgelopen dagen een flinke val naar beneden had gemaakt. De stijging van de euro gisteren duidt dan ook eerder op retracement dan trend reversal, stellen forex analisten. 

"Nothing has changed. Greece is still highly likely to have to do more restructuring" aldus Joseph Capurso, forex strategist bij de Commeonwealth Bank. 

Duitse kanselier Angela Merkel, de Franse President Nicolas Sarkozy en de Griekse premier George Papandreou hadden gisteren gedurende 25 minuten telefonisch overleg over de situatie in Griekenland. Nadien zeiden Sarkozy en Merkel dat de toekomst van Griekenland binnen de eurozone lag. Hierdoor nam het vertrouwen onder valuta handelaren toe dat Griekenland toch ook de volgende tranche van de bailout zal krijgen, en niet failliet zal gaan in oktober. Het vertrouwensherstel was echter maar van korte duur. 

Het probleem zit hem vooral in de discrepantie tussen wat de markt vraagt en dat wat de Europese politiek denkt te kunnen geven. De markt wil duidelijkheid, rust, een definitieve oplossing voor zaken die volgens financiele experts onvermijdelijk zijn; een Grieks bankroet, een gecentraliseerder Europa met een gemeenschappelijk fiscaal- en economisch beleid. 

Politici - en dan met name Angela Merkel - zien volgens economen onvoldoende in hoe dicht Europa langs de rand van de afgrond gaat en blijft gaan, zolang er geen definitieve stappen worden genomen. 

Jonathan Cavenagh, strateeg bij Westpac Banking Corp: "It's difficult to build a fundamental positive outlook for the European currency. The market is inevitably telling European authorities that they need to be doing more and we're just not seeing that action yet." 

Krediet beoordelaar Moody's heeft de rating van twee van de drie grootste Franse banken verlaagd, vanwege hun hoge exposure in Griekenland. Hierdoor is het voor de bewuste banken, Societe Generale en Credit Agricole, ook steeds moeilijker om geld te lenen bij andere banken, met name in de V.S.

De toenemende problemen rond grote Europese banken verhogen de druk op politici om te komen met een oplossing voor de Griekse crisis. De meeste economen lijken het inmiddels over eens te zijn dat een Grieks faillisement niet meer te voorkomen is.

Merkel zei gisteren tijdens een radio interview dat een "uncontrolled insolvency" de markten alleen maar nerveuzer zou maken, maar dat zou mogelijk niet gelden voor een gecontroleerd Grieks bankroet. 

Franse banken hebben met $56,7 miljard de hoogste directe exposure in private en publieke leningen, volgens de vanuit Basel, Zwitserland, opererende Bank for International Settlements. En ook Duitse banken hebben veel exposure in Griekenland.

Het grote probleem voor de Franse banken zit hem niet in de exposure in Griekse staatsobligaties. Societe Generale(SocGen) heeft bijvoorbeeld maar voor 2 miljard euro aan Griekse staatsobligaties, en Credit Agricole voor 800 miljoen euro. 

Maar zowel SocGen als Credit Agricole hebben een aantal jaren geleden een Griekse bank gekocht, waardoor de problemen voor deze twee Franse banken veel groter zijn in geval van een Grieks bankroet.

De krediet rating van Societe Generale's debt and deposit ratings werd door Moody's met 1 stap verlaagd van Aa2 naar Aa3. Van Credit Agricole werd de debt and deposit ratings van Aa1 naar Aa2 verlaagd en de Bank Financial Strength Rating (BFSR) van C+ naar C. 

Franse regeringsvertegenwoordigers en Centrale Bank medewerkers sloten de rijen in het benadrukken dat er helemaal niets mis is met de drie grootste Franse banken. "No matter what the Greek scenario, and whatever measures must be passed, French banks have the means to face up to it" aldus de gouverneur van de Franse Centrale Bank, Christian Noyer.

De Franse minister van industrie, Eric Besson, zei in een interview dat "It is totally premature to discuss even a partial nationalization of French banks." 

Economen stellen overigens dat het ondenkbaar is dat de Franse overheid deze drie grote banken, die zo verweven zijn met het Franse economische leven, zou laten vallen. 

Een overname van bijvoorbeeld Societe Generale is een realistischer scenario, ook al werd ook dit door verschillende regeringsvertegenwoordigers ten stelligste ontkend als mogelijkheid. De aandelen van Societe Generale zijn sinds februari gedaalde van 52,70 euro tot 15,57 euro afgelopen maandag. 

De koers van de EUR/USD lijkt in een korte termijn range van $1,3600 - $1,3725 te zijn aanbeland op de forex, waarbij de kans op een uitbraak naar beneden groter is dan een uitbraak naar boven.

Italie heeft China gevraagd om grote hoeveelheden Italiaanse staatsobligaties te kopen, om zo het land te helpen overeind te blijven op een steeds wantrouwender obligatie markt.

De koers van de euro reageerde positief op het nieuws. Op de forex steeg valuta paar EUR/USD tot rond $1,3690. Nieuwe geruchten over de Chinese hulp - die kort geleden opdoken - stellen echter dat het kopen van Italiaanse staatsobligaties door China nog allerminst zeker is. Als gevolg dook de EUR/USD direct zo'n 100 pips naar beneden. 

Italie, mondiaal de 8ste economie, met een BBP van $2.055 miljard in 2010 en een staatsschuld van $2.600 miljard, wordt ook wel 'too big to fail & too big to bail' genoemd, om het groeiende probleem voor zowel de eurozone als de rest van de wereld te duiden. 

De huidige 440 miljard euro van het EFSF - oftwel het Europese noodfonds - is bij lange na niet genoeg om Italie een bailout te kunnen bieden wanneer het zijn schuld niet meer kan herfinancieren op de openbare kapitaal markt. 

Later vandaag houdt Italie een veiling van staatsobligaties met een lange looptijd, ter waarde van 7 miljard euro. De rente op 10-jarige Italiaanse staatsobligaties kwam een paar weken geleden al kort boven de 6%, om weer terug te zakken toen bekend werd dat de Europese Centrale Bank was ingestapt om de staatsobligaties op te kopen. Toch is de rente de afgelopen dagen alweer opgelopen tot boven de 5,5%. 

Ook de rente op 12 maands staatsobligaties steeg maandag opnieuw, tot het hoogste niveau in de afgelopen drie jaar. 

Een rente van boven de 7% wordt door economen als onhoudbaar gezien op de lange termijn. Het zou betekenen dat de rentebetalingen zo hoog zijn dat de schuldenlast alleen maar groter wordt.  

China heeft met zo'n $3.200 miljard aan euro assets ook groot belang bij een stabiel Europa, maar maakte ook duidelijk dat er grenzen zijn aan hoe ver het land wil gaan om Europa overeind te houden. 

Wu Xiaoling, voormalig vice gouverneur van de People's Bank of China: "We will continue to support Europe's measures in maintaining a stable euro. But if the country does not show its determination to reform, other countries just won't help it."

Het sentiment omtrent de euro op de forex blijft voorlopig waarschijnlijk negatief. Zoals Greg Gibbs, strategist bij RBS opmerkte: "There are still enormous challenges facing the European system at this point and fears around a default in Greece are very high and it's hard to see that changing any time soon." 

Zo werd de afgelopen dagen duidelijk dat Duitsland zich mogelijk aan het voorbereiden is om een Grieks bankroet en mogelijke exit van Griekenland uit de euro.  Het is echter zeer onzeker wat de consequenties van een Grieks bankroet zou zijn voor andere zwakke euro landen en vooral ook de verzwakte Europese banken en hun exposure in Griekenland. 

De koers van de EUR/USD daalde aan het begin van de Europese sessie op de forex tot onder de $1,35. Directe aanleiding zijn de aanzwellende geruchten dat de steun voor Griekenland op de laatste benen loopt en dat een Grieks exit uit de euro mogelijk dichtbij is.

Ook ten opzichte van de Yen daalde de euro, tot het laagste niveau sinds 2001. De koers van de EUR/CHF blijft vooralsnog boven de 1,20 zweven, nadat de Zwitserse Centrale Bank vorige week een cap van $1,20 plaatste en zei deze grens met "unlimited quantities" van (aan te kopen) buitenlandse valuta zou beschermen. 

Sinds bekend is geworden dat Griekenland zich opnieuw niet houdt aan de gemaakte afspraken met het IMF en de eurozone - het tekort in Griekenland blijft oplopen, ook zonder de nieuwe rentebetalingen mee te nemen - wordt door Duitse kanselier Angela Merkel openlijk gepraat over het bankroet laten gaan van Griekenland, inclusief een mogelijke exit van Griekenland uit de euro. 

"There's a lot of chatter about Greec defaulting and either leaving or getting kicked out of the euro. There's event risk and uncertainty around whether or not the sovereign-debt crisis is reaching a point where things are going to boil over. The euro is coming off pretty aggressively." aldus Khoon Goh, hoofd market economics & strategy bij ANZ National Bank. 

Merkel bespreekt vandaag de schuldencrisis met de voorzitter van de Europese Comissie, Jose Manuel Barroso. Een anonieme bron binnen de Duitse regering meldde aan Bloomberg dat Duitsland pas een definitieve beslissing zal nemen over haar standpunt ten aanzien van een Grieks bankroet, wanneer de resultaten van een Grieks vooruitgangsrapport bekend zijn. 

De kans dat de koers van valuta paar euro dollar verder zal dalen is zeker aanwezig, nu een aantal stevige supports de afgelopen dagen zijn weggeslagen. Analisten bij de Royal Bank of Canada denken dat de weg vrij is voor de EUR/USD om door te dalen tot $1,3246.

Maar wanneer de Grieken daadwerkelijk gedwongen zouden worden de euro te verlaten, of uit eigen beweging zouden vertrekken, is het onmogelijk te zeggen wat er zal gebeuren met de koers van de euro.

Een van de grootste hoofdbrekens zijn in ieder geval de Europese banken. Duitse en Franse banken hebben samen voor tientallen miljarden aan exposure in Griekse staatsobligaties en de exposure in lenen aan Griekse bedrijven, in sommige gevallen via Griekse banken, komt daar nog bij.

Moody's heeft de credit rating van BNP Paribas, Societe Generale en Credit Agricole in juni al in het waarschuwingsbankje geplaatst vanwege "the potential for inconsistency between the impact of a possible Greek default or restructuring and current rating levels." 

Yutaka Miura, senior technisch analist bij Mizuho Securities: "For the rest of the week, developments in euro zone debt problems and movements in the euro will likely set the direction of the market." 

De koers van de EUR/USD (euro dollar) brak gisteren voor het eerst sinds juli door de $1,40, nadat President van de Europese Centrale Bank, Jean-Claude Trichet, aangaf dat verslechterde economische omstandigheden een renteverhoging voorlopig uitsloot.

Forex trades hadden voorafgaand aan de maandelijkse persconferentie van de ECB President gespeculeerd op een mogelijke renteverlaging, maar dat bleek een stap te ver. 

Holger Schmieding, hoofd econoom bij Berenberg Gossler & Co: "It would take a full-blown recession for the ECB to really reverse course. Having just raised interest rates it would be very, very embarrassing to say sorry, we apparently made a mistake. It is much more likely that they will offer even more liquidity asssistance to banks to help ease tension in the inter-bank markets." 

De koers van de EUR/USD daalde van rond $1,4050 tot $1,3873 op de forex, om zich daarna te herstellen tot rond de $1,3930. Daarmee lijkt een duurzame breuk met de $1,40 - $1,45 range van de afgelopen maanden een feit. 

De volgende belangrijke support ligt op $1,3876, wat het dieptepunt is uit begin juli. Wanneer ook deze grens gebroken zou worden ligt de weg volgens veel forex analisten open naar 1,35. 

David Scutt, trader bij Arab Bank Australia: "The euro is unequivocally bearish. It broke through its long-term support and is likely to go significantly lower." 

In November vertrekt Trichet en neemt Mario Draghi het stokje over. De verwachting is dat Draghi alleen onder extreem slechte economische omstandigheden direct naar de renteverlaging zal grijpen, niet in de laatste plaats omdat hij als Italiaan lange tijd de schijn tegen zich had van een inflatie bestrijdende bankier. 

Of, zoals Carsten Brzeski, econoom bij ING Group in Brussel treffend zei: "Things will have to get a lot worse before Draghi, being the first Italian ECB President, will draw the rate-cut bazooka. Trichet left him with plenty of tools." 

Ook andere centrale banken richten zich weer meer op economische groei, waar een paar maanden gelden nog gekeken werd naar het weghalen van allerlei stimuleringsmaatregelen. 

Federal Reserver President Ben Bernanke ging in zijn speech gisteren niet zover dat hij een nieuw quantitative easing programma aankondigde, maar gaf wel aan dat er in beginsel geen enkel wapen in het arsenaal van de Amerikaanse Centrale Bank geschuwd zal worden om een nieuwe recessie af te wenden. 

De koers van de EUR/USD beweegt rond de 1,4050 op de forex, in afwachting van de rentebeslissing van de Europese Centrale Bank (ECB) en de daaropvolgende persconferentie van ECB President Jean-Claude Trichet.

De verwachting onder de meeste valuta handelaren en analisten is dat de ECB de rente niet direct zal verlagen, maar dat de kans hierop later in het jaar wel toeneemt, wanneer de eurozone economie blijft verslechteren.

Eerder dit jaar verhoogde de ECB als enige grote centrale bank de rente twee keer, een beslissing die door de econoom Nouriel Roubini, ook wel Dr. Doom genoemd - hij voorspelde onder andere de financiele crisis van 2008 - "its biggest mistake" wordt genoemd. "They've created more sovereign debt problems. They've created more banking problems."

Door de snel verslechterende situatie op de Europese geldmarkten, waar banken steeds minder aan elkaar willen lenen, uit vrees voor mogelijk verborgen exposure van de andere bank in riskant geachte landen als Griekenland, Italie en Spanje, zal de ECB waarschijnlijk wel komen met maatregelen die meer liquiditeit moeten verschaffen aan banken.

Een van de mogelijkheden is dat de ECB het leenprogramma van 12 maanden herintroduceerd, waarbij banken gedurende 12 maanden extra kunnen lenen van de Europese Centrale Bank. Tijdens de financiele crisis heeft dit geholpen om Europese banken op de been te houden. Gilles Moec, hoofd Europese economie bij Deutsche Bank:"The situation is very, very bad, the money markets have almost stopped functioning. The debate in markets has moved to rate cuts but I doubt it will happen, and one way to buffer the inevitable disappointment would be to reintroduce the 12-month tender."

De koers van de EUR/USD bevindt zich ondertussen aan de onderkant van een in de afgelopen maanden uitgesleten range van $1,40 - $1,45. Gisteren kreeg de koers van het belangrijkste valuta paar op de forex nog een duwtje in de rug, nadat het Duits Hooggerechtshof oordeelde dat de Duitse participate aan de bailout van Griekenland rechtmatig was, maar de opluchting hierover ebde al snel weer weg.

Steeds meer valuta handelaren raken ervan overtuigd dat er een aantal verstrekkende beslissingen moeten worden genomen in Europa, die de eurozone meer in de richting van een Verenigde Staten van Europa zullen duwen, om de euro te redden.

Tegelijkertijd vragen veel forex traders zich echter af of er genoeg politieke daadkracht is om die beslissingen te nemen. Er is dan ook meer downside potentie voor de euro op de forex dan upside potentie. Teleurstellingen over beslissingen van de ECB zullen dan ook mogelijk leiden tot een snelle daling van de EUR/USD onder de 1,40.