Forex Nieuws

De notulen van de Fed vergadering van 27-28 oktober laten zien dat een meerderheid van de Fed leden het waarschijnlijk acht dat de rente in december voor het eerst sinds 9 jaar verhoogd kan worden.

Uit de notulen kwam een Federal Reserve naar voren die minder gereserveerd was dan normaal gesproken. Zo werd onder andere gesteld dat "while no decision had been made, it may well become appropriate to initiate the normalization process at the next meeting."

Een minderheid van de Fed leden bleef voorzichtig en wees op het risico dat een mondiale economische neergang het momentum van de Amerikaanse economie zou kunnen schaden en dat het bovendien ook zeer de vraag is of de inflatie inderdaad zal aantrekken volgens verwachtingen.

Deze minderheid gaf aan dat het "unlikely" was "that the information available by the December meeting would warrant raising the target range for the federal funds rate."

Maar, zoals Diane Swonk, hoofd econoom bij Mesirow Financial Holdings in Chicago de Fed notulen treffend samenvatte in drie woorden: "The doves lost." daarmee refererend aan de voorzichtige minderheid, in het jargon bekend als 'doves', in tegenstelling tot de 'hawks', die eerder geneigd zijn tot geldvernauwend beleid.

Atlanta Fed President Dennis Lockhart, een Fed lid dat vaak meestemt met de meerderheid, zei woensdag in New York op een conferentie: "I am comfortable with moving off zero soon, conditioned on no marked deterioration in economic conditions." Met andere woorden, zolang belangrijke economische cijfers niet al te slecht binnenkomen is het wat Lockhart betreft groen licht.

Toch daalde de dollar index na de publicatie van de Fed notulen en herstelde verschillende andere valuta tegenover de greenback na eerder op de woensdag nog naar nieuwe dalen te zijn geduwd.

Er was daarbij aan de ene kant sprake van een klassieke 'buy the rumor, sell the news' situatie, maar aan de andere kant maken ook steeds meer marktspelers zich op voor een Fed die op 16 december weliswaar de rente verhoogt, maar daarbij ook meteen verbaal duidelijk aan de rem zal trekken wat betreft toekomstige verhogingen. 

Zo schreef Michael Dolega, senior econoom bij TD Bank, in een analyse: "We continue to expect a December liftoff. Having said that, we expect the Fed to increasingly emphasize the gradual, or even glacial, pace of hikes thereafter, likely assuaging fears and containing any unwarranted tightening in financial markets."

De dollar index, die woensdag voor publicatie van de Fed notulen nog boven de 99,80 kwam, was aan het begin van de donderdagochtend gedaald tot 99,38.

Valutapaar EUR/USD, dat eerder nog gedaald was tot $1,0617 -- een nieuwe laagste stand sinds medio april -- had zich aan het begin van de Aziatische sessie hersteld tot boven de $1,0680.

Een andere aanvankelijk grote verliezer tegenover de dollar woensdag, de Zwitserse frank, steeg van 1,0216 frank per dollar -- de laagste stand van de frank tegenover de USD in 10 maanden -- tot onder de 1,0170 frank per dollar.

Of de bewegingen op de forex van woensdagavond / donderdagochtend hetzelfde zullen zijn op de dag van het rentebesluit zelf moet natuurlijk nog blijken, maar mogelijk is wat we vandaag zagen een generale repetitie voor de koersbewegingen op 16 december op de forex. 

De dollar was dinsdag het lievelingetje op de forex, mede doordat bleek dat de Amerikaanse inflatie in oktober gestegen is, nadat de twee maanden ervoor nog sprake was geweest van een daling.

De dollar index steeg dinsdag tijdens de Amerikaanse sessie tot 99,72, de hoogste stand sinds medio april en niet ver verwijderd van de 100,39 die op 13 maart van dit jaar werd bereikt. Forex analisten verwachten niet dat die weerstand doorbroken zal worden voordat de Federal Reserve de rente in december daadwerkelijk verhoogt, maar duidelijk is dat de dollar op het moment erg in trek is.

Zo bleek uit cijfers van de Commodity Futures Trading Commission dat het aantal netto contracten van dollar long posities tegenover acht belangrijke andere valuta op de forex de afgelopen drie weken is gestegen met meer dan 198.000 contracten, de grootste stijging sinds maart 2013.

Het Bureau of Labor Statistics maakte dinsdag bekend dat de consumentenprijzen in oktober met 0,2 procent zijn gestegen, in lijn met verwachtingen van analisten. In september waren de prijzen gedaald met 0,2 procent en in augustus met 0,1 procent.

Met de positieve consumenteninflatie voor oktober is opnieuw een mogelijke belemmering voor een renteverhoging weggenomen.

Lane Newman, directeur forex bij ING Capital Markets in New York: "I think the market has the mindset that there is almost nothing at this stage of the game that is going to dissuade the Fed from going in December. That's the general consensus. And today's number as anything else has not changed that course of action or expectation from what I can see."

In het licht van de groeiende zekerheid waarmee de markt meer geldverruiming verwacht van de ECB op 3 december en juist een eerste renteverhoging -- oftewel geldvernauwing -- door de Federal Reserve op 16 december, is het niet verwonderlijk dat vrijwel alle grote valuta handelende banken voorzien dat de euro de aankomende maanden zal dalen tot pariteit met de greenback. 

Valutapaar EUR/USD daalde tijdense de Amerikaanse dinsdag sessie tot $1,0633, een nieuwe laagste stand sinds medio april. De laagste stand tot nu toe dit jaar bereikte de EUR/USD medio maart, toen korte tijd onder de $1,05 werd gekoerst, en de aankomende weken lijkt er een reeele mogelijkheid te zijn dat die weerstand een harde aanval te verduren krijgt.

Fed notulen

Tegelijkertijd is er de aankomende weken ook kans op tussentijdse terugslag voor de dollar, vanwege de almaar stijgende verwachtingen. Een eerste moment daarvoor is later vandaag, wanneer de notulen van de laatste vergadering van het Federal Open Market Committee -- het beleidsorgaan van de Fed dat gaat over het monetaire beleid -- worden gepubliceerd.

Steven Englander, hoofd G10 forex strategie bij CitiFX: "The big risk is that the minutes convey that many FOMC members are less convinced on a December hike than the market now things and could easily be swayed by market uncertainty or other events to wait another couple of meetings."

De zgn. FOMC meeting minutes zijn zijn vrijwel altijd een belangrijke gebeurtenis voor de forex, maar deze keer -- zo vlak voor de laatste Fed vergadering van 2015 -- zullen de gedachtengang en beraadslagingen van de Fed leden helemaal op een gouden schaaltje worden gewogen.

De minutes worden gepubliceerd om 20.00 uur Nederlandse tijd. De volatiliteit van alle belangrijke valutaparen zal rond en vlak na die tijd naar alle verwachting hoog zijn op de forex. 

De euro daalde dinsdagochtend tot de laagste stand sinds april tegenover de dollar op de forex, onder invloed van negatief marktsentiment rond de euro en toenemende focus op de divergentie tussen de ECB en de Fed, een divergentie die in december naar verwachting verder zal escaleren.

Valutapaar EUR/USD daalde kort na het begin van de Aziatische dinsdag sessie tot $1,0662, de laagste stand sinds medio april. De gemeenschappelijke valuta was de nieuwe forex week al direct lager begonnen onder invloed van de aanslagen in Parijs. In de loop van de dag krabbelde de EUR/USD vervolgens weer wat op, voordat het negatieve sentiment rond de euro weer de overhand kreeg.

De meeste forex analisten en valuta handelaren schreven het doorbreken van de weerstand rond de $1,0680-90 regio echter niet toe aan 'Parijs', maar aan de focus op de divergentie tussen het beleid van de Europese Centrale Bank en de Federal Reserve.

Zo ook Alvin T. Tan, strategist bij Societe Generale in Londen. "The focus in the market remains firmly on policy divergence between the ECB and the Fed." aldus Tan.

Ondertussen heeft de retoriek van verschillende ECB bestuursleden de afgelopen weken -- waaronder ECB President Mario Draghi -- het uitbreiden van het bestaande staatsobligatie opkoop programma van 60 miljard euro per maand bijna tot een zekerheid gemaakt in de ogen van forex strategisten.

Richard Cochinos, hoofd Europese G10 forex strategie bij Citigroup: "Disappointment by the ECB at this stage would be tantamount to solidifying expectations at current levels for growth and inflation, a trap we fully expect them to avoid."

Yen

De yen moest ondertussen ook stevig inleveren tegenover de dollar, niet in de laatste plaats omdat maandag bekend werd dat de Japanse economie opnieuw in een recessie terecht is gekomen.

Valutapaar USD/JPY zat maandag het grootste deel van de dag in de lift en was dinsdagochtend tot 123,30 gestegen op de forex, de hoogste stand sinds 9 november. Daarmee is het paar opnieuw dicht genaderd tot de weerstand op de 123,50-65 regio die 8 november werd bereikt, de hoogste stand sinds 20 augustus.

Dollar momentum

Behalve euro en yen zwakte steeg ook het dollar momentum aan het begin van de Aziatische dinsdag sessie, mogelijk mede omdat er meer optimisme dan pessimisme is over het Amerikaanse inflatie cijfer dat later vandaag bekend wordt gemaakt en de Fed notulen die woensdag gepubliceerd zullen worden.

Aurelija Augulyte, macro strategist bij Nordea Markets in Kopenhagen: "The reason why the dollar is a little bit stronger is everyone is now looking into Fed minutes and U.S. inflation to see some improvement and that will indicate that the Fed is still going to hike in December."

Analisten wezen er ook op dat een renteverhoging in december nog niet volledig is ingeprijst in de dollar en dat ieder nieuws dat de waarschijnlijkheid van een renteverhoging vergroot op het moment dan ook versterkend werkt voor de greenback.

De dollar index -- een gewogen gemiddelde van de dollar tegenover de zes belangrijkste andere valuta op de forex -- steeg aan het begin van de dinsdagochtend tot 99,54, de hoogste stand in zeven maanden. 

De euro opende maandagochtend lager op de forex en de yen juist hoger, onder invloed van negatief marktsentiment en onzekerheid volgend op de aanslagen in Parijs, afgelopen vrijdag.

Valutapaar EUR/USD dook aan het begin van de eerste Aziatische sessie van de week meteen in de richting van de $1,0680-90 regio, het laagste punt in zes maanden en een steun die de afgelopen week twee keer eerder werd getest.

De yen, traditioneel gezien als veilige haven in tijden van economische onrust en onzekerheid, opende daarentegen juist hoger tegenover de dollar. Valutapaar USD/JPY daalde snel tot de 122,20, de laagste stand van de dollar tegenover de yen sinds begin november.

Nizam Idris, hoofd forex strategie bij Macquarie Bank in Singapore: "The events in Paris on Friday would have diverted funds away from risky assets -- including, in this case, the euro. The euro has been more or less a safe-haven currency lately given the very low interest rate, but when events are centered around a country, that currency will weakend regardless of interest rates."

De greenback wist zich echter snel te herstellen, vooral tegenover de yen, nadat bleek dat de Japanse economie het afgelopen kwartaal opnieuw in een recessie is beland. De Japanse economische groei in het derde kwartaal kwam uit op -0,2 procent, nadat die van het tweede kwartaal -0,4 procent was.

Ook de euro krabbelde na de eerste daling op en koerste na een paar uur rond de $1,0720, waarmee de $1,0680-90 regio dus andermaal succesvol dienst bleek te hebben gedaan als weerstand -- tot de volgende aanval dan toch in ieder geval.

Analisten waren het erover eens dat de realiteit van de aan de valutaparen onderliggende economische verhoudingen zich snel weer zou laten gelden op de forex. Die realiteit is, kort en goed, dat hoewel het nieuws rond de Amerikaanse economie zeker niet allemaal rozegeur en maneschijn is, de kans op een eerste renteverhoging in december toch groot is, en dat de kans op extra geldverruimende actie door de Europese Centrale Bank net zo groot is.

Vrijdag bleek dat de Amerikaanse retail sales exlusief autoverkopen in oktober met 0,2 procent zijn gegroeid, minder dan de 0,4 procent waar analisten op hadden gerekend. Producentenprijzen -- een indicator voor de consumenteninflatie -- bleken in oktober bovendien met 0,4 procent gedaald te zijn, waar op een stijging van 0,2 procent gerekend was.

Maar de 10 dagen geleden bekend gemaakte werkgelegenheidscijfers voor oktober waren met een groei van 270.000 banen te goed om de teleurstellende cijfers van afgelopen vrijdag echt effect te laten hebben.

Amerikaanse inflatie, Fed notulen

Dat zal mogelijk anders zijn als dinsdag blijkt dat de Amerikaanse consumenteninflatie voor oktober ook significant lager is dan de verwachte groei van 0,2 procent. Want als de inflatie naar beneden blijkt te duiken wordt het een lastiger verhaal voor de Federal Reserve om de rente te verhogen.

Een ander publicatie die deze week impact kan hebben op de forex is die van de notulen -- de zgn. meeting minutes -- van de laatste Fed vergadering. Uit de notulen komt vaak een genuanceerder beeld naar voren dan uit de Fed verklaring over de voorgenomen richting van het Federal Open Market Committee, het beleidsorgaan van de Fed dat gaat over het monetaire beleid.

De FOMC notulen worden woensdag om 20.00 Nederlandse tijd gepubliceerd. Volatiliteit op de forex zal dan mogelijk hoger zijn dan normaal.

De dollar opende vrijdag aanvankelijk lager op de forex, onder invloed van winstnemingen en eerdere opmerkingen van Fed leden die wezen in de richting van een zeer graduele normalisering van het monetaire beleid na de eerste renteverhoging, maar herstelde zich vervolgens vrij snel, in afwachting van cijfers over het Amerikaanse consumentenvertrouwen en de retail sales, later vandaag. 

De dollar index -- een gewogen gemiddelde van de greenback tegenover de zes belangrijkste andere valuta op de forex -- opende de Aziatische vrijdag sessie weliswaar op 98,55, terwijl donderdag was gesloten op 98,64, maar herstelde zich vervolgens vrij snel tot 98,70. Aan het begin van de week noteerde de index overigens nog rond de 99,30, zo'n 100 basispunten van de top die medio maart van dit jaar bereikt werd.

Die top doet vooralsnog dienst als natuurlijke weerstand, en in de aanloop naar het rentebesluit van de Federal Reserve op 16 december a.s. lijkt de kans klein dat de index daar doorheen breekt. Tegelijkertijd is de ruimte voor daling ook beperkt, omdat de meeste valuta handelaren eerder verwachten dat de dollar verder zal stijgen dan zal dalen.

Juan Perez, forex trader bij Tempus Consulting: "The one thing that's inevitable is for the dollar to rise. The likelihood of quantitative easing being added on in the euro zone on Dec. 3 and the Federal Reserve hiking rates are very, very high."

Daarmee verwoordt Pereze weliswaar de gedachte van de meeste marktspelers, maar ondertussen wordt er toch ook al vooruit gekeken naar de situatie na een eventuele renteverhoging in december. En wat dat betreft waren er donderdag toch vooral voorzichtige geluiden te horen van de verschillende Fed leden die her en der hun speeches hielden.

Zo benadrukte New York Fed President William Dudley dat het monetaire beleid slechts gradueel genormaliseerd moet worden na de eerste renteverhoging sinds 2006 en suggereerde St. Louis Fed President James Bullard dat de geindustrialiseerde landen mogelijk afstevenen op een tijdperk van permanent lage rentes.

Tegelijkertijd lieten verschillende Fed leden ook merken open te staan voor een renteverhoging in december, waardoor er de facto weinig veranderde aan het plaatje voor de dollar ontwikkeling.

Retail sales

Later vandaag worden de retail sales cijfers voor oktober gepubliceerd en de verwachting is dat de kerncijfers gegroeid zijn met 0,4 procent, waar er vorige maand nog sprake was van een daling met 0,3 procent. Daarnaast worden de producenten prijzen voor oktober gepubliceerd, waarbij analisten uitgaan van een stijging met 0,2 procent na een daling met 0,5 procent de maand ervoor, en komen ook cijfers uit over het consumentenvertrouwen in de lopende maand.

Gezien het positieve dollar sentiment dat op het moment domineert op de forex, is de kans groter dat positieve cijfers helpen om de dollar index terug te brengen naar het niveau aan het begin van de week, dan dat licht tegenvallende cijfers de dollar uit het lood zullen slaan.

Voor valutapaar EUR/USD zou dit kunnen beteken dat de $1,0700 opnieuw getest wordt, iets dat de afgelopen dagen al een paar keer is gebeurd, terwijl de USD/JPY bijvoorbeeld zou kunnen proberen om opnieuw boven de 123,00 uit te piepen op de forex. 

De Australische dollar schoot donderdagochtend omhoog op de forex nadat de Australische werkgelegenheidscijfers van oktober veel beter bleken dan verwacht.

Valutapaar AUD/USD steeg kort na publicatie van de cijfers van 0,7060 tot boven de 0,7150, de hoogste stand in een week. Dinsdag was de Aussie nog gedaald tot onder de 0,7020, de laagste stand sinds begin oktober.

De Australische dollar zit al sinds augustus 2014 in een neerwaartse trend, onder invloed van dalende grondstoffenprijzen en een afkoelend China, de belangrijkste handelspartner voor de Australische economie.

Cijfers over de Chinese economie waren de afgelopen weken nu niet bepaald denderend en de goede Australische arbeidsmarktcijfers kwamen dan ook voor veel analisten en valuta handelaren als een verrassing. Vooraf was uitgegaan van een bescheiden banengroei van een kleine 15.000 in oktober, maar het bleken er in werkelijkheid bijna 59.000. Het werkeloosheidspercentage dook voor het eerst sinds juni 20114 onder de 6 procent.

Een zwaluw maakt nog geen zomer natuurlijk, en of de sterke arbeidsmarkt cijfers voldoende zijn om de dalende lijn van de AUD/USD te keren is dan ook afwachten. Op 1 december maakt de Australische centrale bank in ieder geval het nieuwe rentebesluit bekend, tezamen met een beleidsverklaring. Mocht hierin meer optimisme doorklinken in navolging van de aantrekkende werkgelegenheid in oktober, dan zou dat de Aussie een extra duw in de rug kunnen geven.

Fed leden

De forex focus zal vandaag voor een belangrijk deel liggen op de speeches van maar liefst vier Fed leden, die op verschillende conferenties zullen spreken over monetair beleid.

Fed Voorzitter Janet Yellen en Fed Vice Voorzitter Stanley Fischer spreken beiden op een conferentie over monetair beleid in de post-crisis periode in Washington, Chicago Fed President Charles Evans spreekt op een forum in Chicago en New York Fed President William Dudley spreekt op de Economic Club in New York.

Analisten zullen het commentaar van de Fed leden vooral ontleden op informatie over de mogelijke impact van de sterke dollar op het beleid van de Federal Reserve. Zo schreven analisten van BNP Paribas in een klantenbericht dat "the USD could be vulnerable if Dudley were to emphasize that USD strength might be a factor restraining tightening over the course of 2016."

De dollar index begon de donderdag in ieder geval een stuk lager dan gisteren, wat overigens een rustige dag was voor de forex in verband met Veterans Day, een dag waarop in veel landen het einde van de Eerste Wereldoorlog wordt herdacht.

De index noteerde aan het begin van de Aziatische donderdag sessie rond de 98,70, terwijl de woensdag was afgesloten rond de 99,00.

Vrijdag worden vervolgens cijfers gepubliceerd over de Amerikaanse retail sales en het consumentenvertrouwen. Gezien de sterke non-farm payrolls van afgelopen vrijdag is de kans klein dat de cijfers een negatieve impact zullen hebben op de dollar, tenzij ze sterk achterblijven bij de verwachtingen.

Aangezien de gemiddelde loonontwikkeling in oktober vrijdag ook boven verwachting binnenkwam is er echter een goede kans dat de retail sales de dollar nieuw momentum geven op de forex vlak voor het weekend.  

De euro en de yen herstelden aan het begin van de woensdag sessie tegenover de dollar op de forex, nadat de greenback dinsdag nog een nieuwe hoogste stand in zeven maanden had bereikt, mede onder invloed van negatief sentiment rond de euro volgend op de snelle val van het nieuwe Portugese kabinet.

De dollar index -- een gewogen gemiddelde van de USD tegenover de zes belangrijkste andere valuta op de forex -- piekte dinsdag op 99,50, de hoogste stand sinds medio april, maar dat niveau wist de dollar niet vast te houden, want aan het begin van de Aziatische woensdag sessie daalde de index tot 99,07.

Er was niet direct een aanwijsbare aanleiding voor de daling van dollar, behalve het rondwarende markt sentiment dat een al te sterke stijging van de dollar de Fed zou kunnen afschrikken, waardoor de dollar onder druk zou kunnen komen.

Dat gezegd hebbende, maakte valutapaar EUR/USD dinsdag wel een diepere low, op $1,0674, nadat de gemeenschappelijke valuta afgelopen vrijdag nog steun had gevonden op $1,0704. Aan het begin van de woensdag was de EUR/USD echter hersteld tot $1,0740. 

Directe aanleiding voor de daling van dinsdag leek negatief markt sentiment volgend op het nieuws dat de centrum-rechts coalitie van de Portugese premier Passos Coelho al na anderhalve week is gevallen, onder druk van een links-radicaal blok dat veel wegheeft van het Griekse Syriza.

Echte onrust over de situatie in Portugal was er overigens niet op de forex. Elias Haddad, senior currency strategist bij Commonwealth Bank: "While political uncertainty in Portugal does not bode well for the euro, a Greece-like scenario is not in the cards. Portugal's fiscal backdrop is much more manageable than Greece's. Rather, expecations of more ECB easing will continue to keep the euro under downside pressure."

Interessante ontwikkeling

Speculatie over ECB actie in december houdt de euro dus onder druk, terwijl speculatie over Fed actie de dollar ondersteunt. De groeiende divergentie tussen het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank en dat van de Federal Reserve zou de markt in december echter ook op het verkeerde been kunnen zetten, wanneer meer ECB geldverruiming de Fed onverhoopt voorzichtiger maakt, waardoor ingeprijst dollar optimisme niet waargemaakt wordt.

De dollar zit in een opwaartse trend en de Federal Reserve is daar niet onverdeeld gelukkig mee omdat het de export treft en daarmee op termijn mogelijk ook de rest van de economie. Als de Fed de rente in december verhoogt zal dat de dollar in beginsel verder versterken, waardoor de Amerikaanse centrale bank mogelijk in de verleiding komt om de verwachtingen voor aankomende renteverhogingen naar beneden te praten.

Het beeld voor de euro is minder gecompliceerd. De euro zit in een neerwaartse trend en daar heeft de ECB allerminst een probleem mee. Er is een significante kans dat de Europese centrale bank de deposito rente in december verder verlaagt en het staatsobligatie opkoop programma uitbreidt, om de inflatie en de economie aan te jagen. In die zin lijkt er dan ook een goede kans dat de EUR/USD de $1,05 steun van medio maart opnieuw zal testen.

Donderdag getuigt ECB President Mario Draghi voor het Committee on Economic and Monetary Affairs in Brussel. Mogelijk dat hij daar meer licht zal werpen op de maatregelen die zullen worden overwogen op de aankomende ECB vergadering.

De dollar index bewoog aan het begin van de dinsdag sessie nog altijd dicht bij de vrijdag op de forex behaalde winst, maar verschillende analisten wezen er ook op dat verdere stijging van de dollar wellicht gelimiteerd is, omdat de Federal Reserve dit jaar al meerdere keren heeft laten weten niet gediend te zijn van een al te sterke dollar, waarna de greenback steeds behoorlijk naar beneden duikelde.

De dollar index kwam vrijdag na de sterke Amerikaanse arbeidsmarkt cijfers -- die met 271.000 banen erbij in oktober veel beter waren dan de verwachte 180.000 --- tot een piek van 99,34, de hoogste stand in meer dan 7 maanden. Aan het begin van de Aziatische dinsdag sessie noteerde de index rond de 99,00.

De dollar moest maandag wat toegeven op yen -- de USD daalde van 123,50 tot rond de 123,00 tegenover de yen -- en ook de GBP/USD kroop verder omhoog, tot 1,5118 aan het begin van de Aziatische sessie.

De euro bleef echter rond een weinig indrukwekkende $1,0750 sukkelen, mede onder invloed van nieuws dat zich binnen de Europese Centrale Bank een consensus begint af te tekenen voor het in december verder verlagen van de -- reeds negatieve -- deposito rente.

Dat de dollar maandag wat moest inleveren onder invloed van winstneming lag voor de hand, maar verschillende analisten wezen er maandag op dat verdere stijging van de dollar ook bemoeilijk wordt door de houding van de Fed ten opzichte van een al te sterke dollar.

Zo viel de dollar index tussen medio maart-mei van dit jaar hard naar beneden, nadat de Fed in maart commentaar had gegeven op de stijgende dollar. En begin oktober moest de dollar inleveren nadat uit de notulen van de Fed september vergadering bleek dat de leden van het Federal Open Market Committee zich zorgen maakten om impact van de sterke dollar op de export.

Buy the rumor?

De sterke koers van de dollar brengt niet zozeer de renteverhoging van de Fed in december in gevaar, als de renteverhogingen daarna. Brendan Murphy, senior portfolio manager bij Standish Mellon Asset Management: "It's going to be really hard for them to hike rates aggressively. Once the Fed lifts rates, you may be nearing the end of this broader move we've seen in the dollar."

Er zal met andere woorden dus mogelijk sprake kunnen zijn van een klassiek 'buy the rumor, sell the news' verhaal, waarbij de dollar stijgt in aanloop naar die eerste renteverhoging waar nu al maanden op wordt gewacht, om vrij kort daarna in te zakken als de Fed middels commentaar laat weten het voorlopig zeer rustig aan te blijven doen.

Kathy Jones, fixed-income strategist bij Charles Schwab & Co in New York: "The dollar is a big factor for the Fed. If the dollar moves higher as a result of Fed tightening, which is what we expect, then I think it reinforces the message that this will be a 'slow and low' cycle."

Jones voegde daar overigens aan toe de dollar het aankomende jaar nog altijd met zo'n 5 tot 10 procent te zien stijgen. Ook Christoph Kind van Frankfurt Trust gaf aan grenzen aan de dollar stijging te zien, alhoewel hij wel voorziet dat de dollar in het eerste kwartaal van volgend jaar pariteit bereikt ten opzichte van de euro. "But then a level is reached where the Fed will signal they are not going to hike aggressively. That makes this appreciation unsustainable."  

Ook analisten van BNP Paribas schreven maandag in een klantenbericht weliswaar verdere stijging van de dollar de voorzien, maar dat die stijging beperkt was vanwege de Fed's gevoeligheid voor de negatieve gevolgen van een al te sterke dollar.

Mogelijk zal de 100,00-30 regio van de Bloomberg dollar index -- het niveau dat medio maart dit jaar bereikt werd voordat het commentaar van de Fed de bodem onder de greenback uitsloeg --  daarbij kunnen dienen als natuurlijke weerstand.  

De dollar opende de nieuwe forex week hoger tegenover de meeste andere valuta, onder invloed van de sterke Amerikaanse arbeidsmarkt cijfers van afgelopen vrijdag, die de kans op een Fed renteverhoging in december volgens insiders aanmerkelijk heeft vergroot.

Zo zeiden 15 van de 17 door Reuters in een poll ondervraagde zgn. primary dealers -- een selecte groep banken die direct handelen met de Federal Reserve zelf -- na publicatie van de non-farm payrolls te verwachten dat de Amerikaanse centrale bank de rente in december zal verhogen.

En uit het FedWatch programma van CME Group bleek dat de futures markt inmiddels een kans van 70 procent ziet dat de rente volgende maand verhoogd word.

Het Bureau of Labor Statistics maakte vrijdag bekend dat er in oktober 271.000 banen zijn bijgekomen in de Amerikaanse economie, veel meer dan de 180.000 waar analisten op hadden gerekend. Het werkeloosheidspercentage daalde tot 5,0 procent en het gemiddelde uurloon steeg met 0,4 procent, het dubbele van de verwachte 0,2 procent.

Woensdag had Fed Voorzitter Janet Yellen al tegenover de House Financial Services Committee gezegd dat een verhoging in december een "live possibility" was en in de Fed statement van 28 oktober werd de arbeidsmarkt specifiek genoemd als een factor waar nog enige verbetering in nodig was. Alle seinen lijken nu dan ook op groen te staan voor de eerste renteverhoging in 9 jaar.

Dollar momentum

De dollar index steeg vrijdag tot de hoogste stand sinds medio april en alle belangrijke andere valuta kregen flinke klappen om de oren van de greenback.

Zo dook valutapaar EUR/USD dwars door de steun op $1,0810-20 en daalde tot $1,0704, de laagste stand in zeven maanden, waarmee het dal van $1,05 dat medio april bereikt werd ineens een stuk dichterbij is gekomen.

De kans op een nieuwe aanval op dat dal de aankomende weken lijkt significant, niet alleen vanwege de grotere kans op een renteverhoging door de Fed, maar ook vanwege het feit dat de Europese Centrale Bank begin december bijeenkomt en mogelijk extra geldverruimende maatregelen zal aankondigen, iets waar ECB President Mario Draghi eerder op hintte.

Voor de dollar is er vooralsnog in ieder geval geen vuiltje aan de lucht. Zo schreven strategisten bij Brown Brothers Harriman in een klantenbericht: "Initial support is seen near 98.00 [de dollar index noteerde aan het begin van de Aziatische sessie 99.20] but given the prospects for ECB easing a fortnight before the Fed hikes, dips in the dollar index will likely be bought as long dollar positions previously reduced are re-established."

De dollar dips waar de strategisten van Brown Brothers Harriman over spreken zullen bovendien waarschijnlijk van korte duur zijn, omdat veel valuta handelaren azen op mogelijkheden om goedkoop op de sterke dollar trend in te stappen.

De economische agenda van vandaag is licht, maar cijfers die vannacht uitkomen over het Australische ondernemersvertrouwen en de Chinese inflatie zouden impact kunnen hebben op de Aussie (vanwege de afhankelijkheid van de Australische economie van China wordt de Australische dollar vaak als proxy gezien voor de Chinese economie). Valutapaar AUD/USD bevindt zich sinds een paar weken opnieuw in een neerwaartse trend zit op de forex. 

De forex zal vandaag geheel in het teken staan van de Amerikaanse arbeidsmarkt cijfers, oftewel de Non-Farm Payrolls. De dollar beweegt rond het hoogste punt in maanden terwijl de euro, yen en pond juist stevig terrein hebben verloren de laatste dagen, waarbij dit voor de pond overigens voor een groot deel komt doordat Bank of England Gouverneur Mark Carney donderdag een stuk voorzichtiger klonk dan economen hadden verwacht.

Fed Voorzitter Janet Yellen liet woensdag doorschemeren dat er niet al te veel nodig is voor de Amerikaanse centrale bank om een renteverhoging in december te zien als een "live possibility". Inmiddels ziet de futures markt volgens CME Group's FedWatch programma een kans van 58 procent dat de Fed de rente zal verhogen in december.

Dat het arbeidsmarkt rapport van vandaag belangrijk is, daarover bestaat geen twijfel. Ryan Sweet, senior econoom bij Moody's Analytics Inc. "Their [de Fed, red.] case for whether or not to go in December could be made or lost with the October employment report."

Banengroei oktober

Het belangrijkste cijfer dat vandaag uitkomt is uiteraard het werkgelegenheidscijfer zelf. Analisten verwachten dat er in oktober zo'n 180.000 banen zijn bijgekomen, nadat dit er in september 142.000 waren.

Shinichiro Kadota, forex strategist bij Baclays, zegt dat verschillende Fed leden de afgelopen tijd hebben geprobeerd om de lat lager te leggen van wat een acceptabele banengroei zou zijn. Kadota denkt dan ook dat "if payrolls increase about 170.000-180.000 as markets expect, rate hike expectations will heighten further."

Andere analisten, zoals Jennifer Vail, hoofd fixex-income research bij Bank Wealth Management in Portland, stelden dat een cijfer van 150.000 zelfs waarschijnlijk al genoeg is voor de Fed.

Bijstelling eerdere cijfers

Maar de banengroei in oktober is niet het enige cijfer dat belangrijk is. Economen denken dat er ook een kans is dat de banencijfers van augustus en september naar boven zullen worden bijgesteld.

Conrad DeQuadros, econoom bij RDQ Economics. "The book is far from closed on the last few months. It's not clear that the labor market actually did slow down."

Bijstelling van eerdere cijfers is vaker voorgekomen. Het is dus belangrijk om het revisie cijfer in de gaten te houden, want als de groei in oktober inderdaad uit zou komen rond de 180.000, maar de cijfers uit augustus en september bovendien naar boven zouden worden bijgesteld, dan is de kans groot dat het momentum voor de dollar sterk stijgt.

Werkeloosheidspercentage

Verder is er het werkeloosheidspercentage. Analisten verwachten dat dit zal dalen van 5.1 procent naar 5.0 procent, wat het laagste percentage zou zijn sinds april 2008. De Fed ziet een percentage van 4.9 procent officieel als het percentage dat correspondeert met 'volledige werkgelegenheid'.

Loonstijging

Tenslotte is er het cijfer van de loonstijging. De verwachting is dat de lonen in oktober met 0,2 procent zijn gestegen. Daarmee blijft de gemiddelde loonstijging matig, maar op dit moment lijkt de Fed daar minder aandacht aan te besteden dan een paar maanden geleden.

Een positieve uitschieter zou overigens zeker wel welkom zijn natuurlijk, omdat dit een argument zou zijn dat de inflatie de aankomende tijd inderdaad waarschijnlijk zal aantrekken.

EUR/USD 

De EUR/USD noteerde aan het begin van de donderdag sessie rond de $1,0880 op de forex. Daarmee bevindt het paar zich niet ver van de dubbele bodem die medio dit jaar bereikt werd rond de $1,0810-20 regio. Mocht die steun doorbroken worden, dan zou het meest verhandelde valutapaar op de forex het dal van april kunnen testen, toen de $1,0520 werd geraakt. 

De dollar bleef aan het begin van de woensdag sessie dicht bij het hoogste punt in drie maanden dat dinsdag werd bereikt tegenover een gewogen gemiddelde van belangrijke andere valuta op de forex. De katalysator voor die stijging was de getuigenis van Fed Voorzitter Janet Yellen voor het Amerikaanse Congres, eerder op de dag.

Uit het commentaar van Yellen bleek dat er een reeele kans is dat het Federal Open Market Committee -- FOMC, het beleidsorgaan van de Fed dat gaat over het monetaire beleid -- de rente in december zal verhogen, wat de dollar in beginsel duurder zou maken.

De dollar index piepte na Yellen's getuigenis voor het eerst in drie maanden boven de 98,00, een beweging die ook goed was terug te zien in de greenback's koers tegenover andere belangrijke valuta, zoals de euro en de yen.

Zo dook de koers van de EUR/USD van rond de $1,0940 tot onder de $1,0850, een niveau niet meer gezien op de forex sinds begin augustus. Ook tegenover de yen steeg de greenback tot nieuwe hoogten; valutapaar USD/JPY steeg tot boven de 121,60, de hoogste stand in twee maanden.

Yellen getuigenis

Yellen maakte tijdens haar getuigenis voor het House Financial Services Committee duidelijk dat wanneer economische data blijft wijzen in de richting van groei en aantrekkende prijzen, een renteverhoging in december een "live possibility" is. De Fed Voorzitter gaf aan niet ontevreden te zijn over de Amerikaanse economie. "At this point, I see the U.S. economy as performing well." aldus Yellen tegenover het Congres.

De belangrijkste boodschap van Yellen was misschien wel dat de Fed (nu) van mening is dat inflatie niet per se al hoeft aan te trekken voordat de rente verhoogd kan worden.

"If we were to move, say in December, it would be based on an expectation, which I believe is justified, that -- with an improving labor market and transitory factors fading -- that inflation will move up to 2 percent." aldus Yellen.

Met andere woorden, als de werkgelegenheid nog iets verder aantrekt zal de Fed hoogstwaarschijnlijk besluiten tot een renteverhoging in december, omdat een groeiende werkgelegenheid impliceert dat de inflatie ook zal aantrekken.

Michael Gapen, hoofd V.S. econoom bij Barclays Capital in New York, zag de opmerking van Yellen als bewijs voor een verschuiving in het FOMC. "The divide in the committee was essentially over whether they should move in advance of inflationary pressure or wait to see it. This clearly says the forecast-based side won that argument." aldus Gapen.

Een en ander betekent dat de nonf-farm payrolls van aankomende vrijdag zo mogelijk nog belangrijker zijn geworden. Tegenvallende cijfers kunnen het huidge momentum van de dollar een flinke knauw geven, maar meevallende of in lijn van de verwachting liggende cijfers zullen het momentum waarschijnlijk gaande houden.

Volgens Gapen is een renteverhoging in december nu het vertrekpunt voor de Fed -- oftewel een geval van 'ja, tenzij' -- maar andere economen zijn voorzichtiger en wijzen erop dat er blijkens Yellen's commentaar nog wel degelijk verbetering moet optreden op de arbeidsmarkt.

Zo wezen analisten van BNP Paribas op het risico voor de dollar van tegenvallende werkgelegenheidscijfers. Vallen de non-farms vrijdag inderdaad tegen, dan zijn de koersniveaus van vandaag voor het nieuws rond Yellen de meest voor de hand liggende koersdoelen. 

De dollar wist woensdag aan het begin van de Aziatische forex sessie de winst van de uren daarvoor vast te houden, onder invloed van positief markt sentiment.

De dollar index steeg aan het begin van de woensdag tot boven de 97,30, terwijl de index aan het begin van de week nog sloot op 96,92, een niveau waar de greenback al sinds een dag of 10 rond beweegt, in afwachting van nieuws dat een stevige impact kan uitoefenen op de verwachtingen over het Fed rentebesluit in december.

De eerstvolgende mogelijkheid daarvoor is de werkgelegenheidsprognose van salarisadministratie kantoor ADP, later vandaag, al waarschuwt Kathy Lien, managing director forex strategie bij BK Asset Management, ervoor om niet al te veel waarde te hechten aan de prognose.

"We've seen nonfarm payrolls go in a completely different direction from ADP or ISM and we've also seen average hourly earnings or the unemployment rate trigger a U-turn after the initial reaction to payrolls. So traders are rightfully sceptical about whether the labour market report will confirm the Federal Reserve's hawkish bias until the actual report is released."

Desalniettemin is de kans aanwezig dat de forex stevig reageert op de ADP prognose, zeker als die significant afwijkt van de voorspelling van rond de 180.000 nieuwe banen in oktober. Iedere reactie zal waarschijnlijk wel kortstondig zijn, omdat veel forex speculanten winst zullen willen nemen om vervolgens te wachten op het daadwerkelijke non-farm rapport dat vrijdag wordt gepubliceerd.

EUR/JPY of EUR/USD

Ondertussen vragen forex strategisten zich ook hardop af welk valutapaar het meest geschikt is om de euro te shorten (verkopen) in het kader van de oplopende divergentie tussen het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) en de Federal Reserve.

De ECB liet tijdens de laatste vergadering immers duidelijk blijken in december mogelijk -- zelfs waarschijnlijk -- over te gaan tot het uitbreiden van de bestaande geldverruimende maatregelen, terwijl de Fed naar aanleiding van zijn laatste vergadering juist liet doorschemeren in december serieus te overwegen om de rente voor het eerst in 9 jaar te verhogen.

Om optimaal te profiteren van de mogelijke euro zwakte volgend op eventuele nieuwe geldverruiming door de ECB begin december, zien forex strategisten van Nomura Holdings en Societe Generale -- beiden grote spelers op de forex -- valutapaar EUR/JPY als de beste kandidaat.

Olivier Korber, strategist bij Societe Generale in Parijs: "There's more room for euro depreciation against the yen than the dollar. The dollar has already priced in the new Fed rate expectations, while Draghi has been consistent in saying there will be more policy action, and the Bank of Japan's lack of action means there is no catalyst for a weaker yen."

Ook Nomura's forex team schreef in een klantenbericht op 30 oktober "more meaningful downside in the euro-yen" te zien.

De EUR/JPY noteerde aan het begin van de woensdag 132,75, maar Societe Generale ziet het paar de aankomende twee tot drie maanden dalen tot 126 yen per euro, wat zou corresponderen met de support die begin dit jaar gevormd werd op de forex.

Niet alle professionele forex traders verkiezen echter de EUR/JPY boven de EUR/USD.

Shahab Jalinoos, hoofd forex strategie bij Credit Suisse Group AG in New York: "I'd still prefer short euro-dollar to short euro-yen. The Fed still has on the table the possibility of a rate hike this year. That's something definitely not fully priced in."

Daarmee heeft Jalinoos een punt, omdat uit data van de futures markt onlangs bleek dat de markt een kans ziet van een dikke 40 procent dat de Fed de rente inderdaad verhoogt in december. Met andere woorden, een verhoging wordt door de markt als allerminst zeker gezien en is dus ook nog niet volledig ingeprijst.

In ieder geval is de kans op daling van zowel de EUR/JPY als de EUR/USD groot wanneer de ECB daadwerkelijk actie onderneemt in december. 

De euro, yen deden het aan het begin van de Aziatische dinsdag sessie rustig aan tegenover de dollar, net als de meeste andere belangrijke valuta op de forex, in afwachting van belangrijkere cijfers over de Amerikaanse economie, later deze week.

Valutapaar EUR/USD bleef grotendeels in een nauw kanaal tussen de $1,10-50, na sinds vorige week woensdag gestaag te zijn opgekrabbeld van de duik die het paar maakte volgend op de meer 'hawkish' dan verwachte Fed statement.

De euro kreeg maandag aanvankelijk nog een duwtje in de rug door het bericht dat ECB President Mario Draghi in een interview met een Italiaanse krant had gezegd dat het nog "te vroeg" was om al te kunnen besluiten over het al dan niet verlagen van de deposito rente en dat ook het vergroten van het bestaande staatsobligatie opkoop programma een "open vraag" blijft.

Het effect van Draghi's woorden bleef echter beperkt en van korte duur, omdat forex strategisten en valuta handelaren er vanuit blijven gaan dat de ECB in december actie zal ondernemen.

Ian Stannard, hoofd Europese forex strategie bij Morgan Stanley in London: "The euro will stay under pressure as the policy message coming from the ECB is quite clear that they will reassess in December."

De combinatie van de ECB die onlangs duidelijk maakte in december het huidige geldverruimingsbeleid opnieuw onder de loep te leggen en de Fed die juist duidelijk maakte in december opnieuw serieus te kijken naar de mogelijkheid van een renteverhoging, maakt dat Morgan Stanley zijn voorspelling voor de eindejaars koers van de euro heeft verlaagd van $1,13 naar $1,06.

Ook valutapaar USD/JPY maakte weinig schokkende bewegingen op de forex. De greenback steeg licht tegenover de yen, maar aan het begin van de Aziatische sessie moest de dollar weer wat terrein toegeven.

Raiko Shareef, forex strategist bij BNZ: "Currencies, for the most part, took a back seat in a largely so-so session for broader financial markets...investors appear to be in a holding pattern ahead of bigger event risks later in the week."

Daarmee doelde Shareef op de getuigenis voor het Amerikaanse Congres van Fed Voorzitter Janet Yellen deze woensdag, de werkgelegenheidsprognose van salarisadministratie kantoor ADP en de Amerikaanse handelsbalans cijfers die eveneens op woensdag worden gepubliceerd, en natuurlijk de zgn. non-farm payrolls die vrijdag uitkomen.

Turkse lira

De Turkse lira schoot aan het begin van de week ondertussen omhoog van rond de 2,91 per dollar tot 2,76 per dollar, nadat duidelijk werd dat de AK partij van President Recep Tayyip Erdogan onverwacht toch de absolute meerderheid heeft weten te behalen in het parlement, waarmee de kans op meer politieke stabiliteit in Turkije (vooralsnog) lijkt te zijn toegenomen.

In de loop van maandag verzwakte de lira tot een koers van rond de 2,82, maar verschillene forex strategisten denken dat de lira de aankomende tijd verder zal stijgen tegenover de dollar op de forex.

Zo voorspelt Societe Generale SA dat de lira zal stijgen tot 2,72, wat rond de 200-day Moving Average zou zijn, en ziet Anadolubank AS de lira in de richting van 2,60-65 stijgen.

Roxana Hulea, strategist bij Societe Generale in Londen: "The Sweeping win and the resulting fast-track --and long overdue -- formation of a stable government could lead to an outperformance of the lira."

Een en ander zal daarbij wel afhangen van hoe de AK partij zich opstelt na de verkiezingsoverwinning, aangezien er geen voldoende meerderheid is om eenzijdig de constitutie te veranderen en Turkije op het moment bovendien sterk verdeeld is. 

De dollar is de nieuwe forex week lager begonnen tegenover de meeste andere belangrijke valuta in aanloop naar de publicatie van belangrijke cijfers over de Amerikaanse economie -- o.a. de zgn. non-farm payrols, aankomende vrijdag --   en de getuigenis voor het Amerikaanse Congres van Fed Voorzitter Janet Yellen, woensdag.

De dollar index verzwakte kort na opening van de Aziatische markten tot onder de 96,80, na vrijdag een sterke week te hebben afgesloten op 96,94.

De dollar verloor onder andere terrein tegenover de yen, de koers van valutapaar USD/JPY daalde tot onder de 120,40. Vrijdag had de USD/JPY nog een piek bereikt van boven de 121,40 -- rond het hoogste punt in de afgelopen twee maanden dat 22 oktober gehaald werd -- maar dat niveau bleek vrijdag niet houdbaar voor de USD/JPY.

De EUR/USD steeg aan het begin van de Aziatische sessie tot boven de $1,1030. Vrijdag was het belangrijkste valutapaar op de forex net onder de $1,10 gesloten en afgelopen woensdag -- na de optimistischer dan verwachte Fed statement -- kwam de EUR/USD ook even onder de $1,09.

Amerikaanse cijfers deze week

Later vandaag wordt de Amerikaanse maakindustrie inkoop managers index voor oktober gepubliceerd. Analisten verwachten dat deze uit zal komen op 50,0, oftewel neutraal, aangezien een cijfer boven de 50 duidt op expansie en onder de 50 op krimp. Dat zou het laagste cijfer zijn sinds juni 2013.

Dinsdag komen vervolgens de Amerikaanse fabrieksorders voor september uit, waarbij wordt uitgegaaan van een daling met 0,8 procent.

Woensdag is het de beurt aan de non-farm payroll prognose van salarisadministratie kantoor ADP en de inkoop managers index voor de services sector. Vooral de prognose van ADP is belangrijk, omdat een lager dan verwacht cijfer de meeste potentie heeft om het marktsentiment ten aanzien van een eventuele renteverhoging door de Fed in december negatiever te maken.

Een dergelijk effect zou verder versterkt kunnen worden door het optreden van Fed Voorzitter Janet Yellen voor de House Financial Services Committee, een paar uur later. Het rentebesluit van de Fed van afgelopen woensdag ging deze keer niet vergezeld van een persconferentie van Yellen, waardoor haar getuigenis voor Congres woensdag de eerste keer is dat ze meer licht kan laten schijnen op die beslissing.

Vrijdag worden tenslotte de Amerikaanse werkgelegenheidscijfers voor oktober gepubliceerd. De verwachting is dat het aantal banen met zo'n 180.000 is toegenomen, nog altijd onder de +200k die tot voor 2 maanden geleden sinds mei 2014 vrijwel steeds op de teller stond, maar wel boven de 142.000 van de vorige maand.

Het momentum van de dollar is sinds het Fed besluit van afgelopen woensdag sterk, omdat het taalgebruik in de Fed statement suggereerde dat een renteverhoging in december er nog altijd in zit. Strategisten van Barclays schreven in een klantenbericht dat de Fed in de verklaring duidelijk liet merken de mogelijkheid van een december renteverhoging op tafel te houden en dat dat de focus andermaal legt op de economische cijfers.

Verder schreven de Barclays strategisten ook dat "incoming U.S economic data bear significance for the December FOMC decision and could drive higher FX and rate volatility in the coming weeks."

Met andere woorden, de impact potentie van cijfers over de Amerikaanse economie op de forex is op dit moment hoger dan normaal, en zal ook deze week mogelijk tot meer volatiliteit leiden op de valuta markt.

De dollar moest donderdag en aan het begin van de vrijdag terrein prijsgeven tegenover o.a. de Europese valuta op de forex, onder invloed van niet geheel onverwachte winstnemingen na een voor de greenback zeer sterke woensdag, volgend op de verrassend optimistische Fed verklaring.

De dollar index -- die woensdag nog omhoog schoot van rond de 96,50 tot boven de 97,70 -- dook vrijdagochtend onder de 97,25, na donderdag eerst nog een korte opleving te hebben beleefd bij de bekendmaking van het Amerikaanse GDP cijfer voor het derde kwartaal.

Dat cijfer bleef met een geannualiseerde groei van 1,5 procent overigens licht achter bij de verwachte 1,6 procent, maar dat mocht de pret niet drukken (althans, niet direct; later werd de pret dus alsnog gedrukt, maar goed).

De euro, pond en Zwitserse franc boekten alledrie koerswinst tegenover de USD. De EUR/USD, die woensdag korte tijd onder de $1,09 dook, herstelde in de loop van donderdag en begin van vrijdag tot boven de $1,0980 en had daarmee ruwweg de helft van het verlies van de dag ervoor goed gemaakt.

De pond maakte een nog sterkere comeback, en had met een koers van boven de 1,5325 vs. de dollar aan het begin van de Aziatische vrijdag sessie vrijwel het gehele verlies van de woensdag geneutraliseerd.

Dat de pond het beter deed dan de euro heeft er o.a. mee te maken dat de Britse economie op het moment beter presteert dan die van de Eurozone en de Britse centrale bank (Bank of England, BOE) zich eerder opmaakt voor een renteverhoging dan een verlaging -- zij het waarschijnlijk pas in het eerste of tweede kwartaal van 2015 -- terwijl de Europese Centrale Bank zich daarentegen opmaakt voor meer en langere quantitative easing. Anders gezegd: de divergentie tussen BOE en Fed is kleiner dan die tussen ECB en Fed. 

Tijdelijke dip

De winstnemingen waren te verwachten, maar veel valuta handelaren en analisten denken dat het hier slechts gaat om een zeer tijdelijke dollar dip.

Mark McCormick, forex strategist bij Credit Agricole: "I think it's just kind of a one-day thing. It's really going to matter how the data plays out next week. We've got consumer sentiment, manufacturing PMI and payrolls coming up, so if we get in-line expectations for any of those numbers I think that's going to be good for the dollar."

Daarmee slaat McCormick de spijker op zijn kop, want het belangrijkste effect van de Fed verklaring kijkend naar de aankomende zes weken -- het volgende rentebesluit van de Federal Reserve is op 16 december -- is de gedachte onder marktspelers dat bij gelijkblijvende omstandigheden de kans significant is dat de rente in december verhoogd gaat worden.

Dat betekent dat enigszins tegenvallende cijfers over de Amerikaanse economie waarschijnlijk niet voldoende kracht zullen hebben om het kleed onder de dollar bulls weg te trekken, maar dat beter dan verwachte cijfers wel de potentie hebben om de dollar extra momentum te geven.

De euro zal daarbij mogelijk op dat soort momenten extra onder druk komen, omdat ECB President Mario Draghi vorige week heeft laten weten dat in december opnieuw alle opties zullen worden bekeken om de inflatie aan te jagen, inclusief het verder verlagen van de deposito rente en het verhogen van het maandelijkse bedrag aan op te kopen staatsobligaties.

Of de druk op de euro groot genoeg wordt voor het testen van het dal van medio juli, toen de EUR/USD de $1,0820 bereikte -- een prijsniveau dat ook eind juni al dienst deed als support -- valt te bezien. Het zou in ieder geval de eerstvolgende serieuze test zijn voor een EUR/USD die de afgelopen twee weken al sterk is gedaald op de forex. 

De Federal Reserve verraste de markt woensdag met een verklaring waaruit het beeld naar voren komt van een centrale bank die bijna vastbesloten lijkt om de rente in december voor het eerst in 9 jaar te verhogen, ondanks gemengde cijfers over de Amerikaanse economie en aanhoudende laag-flatie.

De dollar index -- een gewogen gemiddelde van de greenback tegen de zes belangrijkste andere valuta op de forex -- schoot direct na publicatie van de verklaring op de website van de Fed omhoog naar de hoogste stand sinds begin augustus.

Valutapaar EUR/USD daalde op de forex in sneltreinvaart van $1,1070 tot onder de $1,09, voordat het paar zich enigszins herstelde tot boven de $1,0920 aan het begin van de donderdag sessie. Het beeld voor de yen en pond was vergelijkbaar, al waren de verliezen daar iets kleiner.

Fed statement verrassingen

De Fed verklaring bevatte verschillende verrassingen. Ten eerste was er het woordje "moderate" dat het Federal Open Market Committe (FOMC) opnieuw gebruikte om de groei van de Amerikaanse economie te duiden, ondanks de op sommige vlakken tegenvallende cijfers van de afgelopen weken.

De Fed gaf hier zelf ook een verklaring voor, door een onderscheid te maken tussen toenemende consumptieve bestedingen en investeringen aan de ene kant, en tegenwind voor de export sector aan de andere kant. De erkenning dat de economie op twee verschillende sporen loopt impliceert dat er minder belang zal worden gehecht aan het nadelige effect van de sterkere dollar op de export, omdat tweederde van de groei van de Amerikaanse economie door binnenlandse consumptie wordt bepaald en het risico van onbalans tussen een lage rente en (sterk) stijgende binnenlandse bestedingen op de loer ligt.

In de tweede plaats erkent de Fed in de verklaring dat de groei van het aantal banen weliswaar is afgenomen, maar dat het werkeloosheidspercentage gelijk is gebleven en het geheel aan niet gebruikte, beschikbare arbeidsmiddelen sinds begin dit jaar is afgenomen. Het FOMC lijkt met andere woorden redelijk tevreden over de arbeidsmarkt, ondanks de afvlakkende werkgelegenheidsgroei van de afgelopen twee maanden.

Hetzelfde geldt voor de zorgen over de internationale economische ontwikkelingen, die in september nog een belangrijke reden waren voor afwachten maar nu alleen nog maar zijdelings worden genoemd.

Inflatie

Uit de verklaring blijkt verder dat de Fed er vanuit blijft gaan dat de inflatie op de middellange termijn zal aantrekken, als het tijdelijk effect van de lage energie- en importprijzen op het prijsniveau verdwijnt en de arbeidsmarkt verder aantrekt.

Hoewel de inflatie in september verder is gedaald, blijft de Fed er dus van overtuigd dat deze zal aantrekken en omdat Fed Voorzitter Janet Yellen herhaaldelijk heeft laten blijken de rente (zeer) geleidelijk te willen verhogen, kan het FOMC niet te lang wachten met de eerste verhoging, anders wordt het risico gelopen dat de inflatie straks omhoog schiet terwijl de rente nog altijd veel te laag is.

Andrew Levin, voormalig adviseur van Yellen en nu econoom op Dartmouth College: "The main source of contention now is about the inflation outlook. The crux of the issue for December is whether they are reasonably confident that inflation will be heading back to target."

Mocht de inflatie in oktober en november verder dalen dan wordt het verhaal voor de Fed dus wel moeilijker, wat de impact van deze inflatie cijfers op de forex waarschijnlijk vergroot.

Een laatste interessant punt uit de Fed verklaring is de expliciete verwijzing naar de december vergadering als een beslismoment voor het mogelijk verhogen van de rente. De Fed statement: "In determining whether it will be appropriate to raise the target range at its next meeting, the Committee will assess progress -- both realized and expected -- toward its objectives of maximum employment and 2 percent inflation."

Direct na de statement schoot op de futures markten de kans op een renteverhoging in december omhoog van 34 procent naar 43 procent. Met andere woorden, een prima verdeling voor nieuw vuurwerk op de forex in december, omdat zowel gaan als niet gaan voor een flink deel nog niet is ingeprijst in de koers van de dollar.

De forex hield zich grotendeels rustig de afgelopen uren, in aanloop naar het Fed rentebesluit en vooral naar de begeleidende Fed verklaring, die door analisten en investeerders zal worden nageplozen op aanwijzingen ten aanzien van het monetaire beleid van de Federal Reserve in de aankomende maanden.

De dollar index moest dinsdag aanvankelijk wat inleveren, maar keerde tijdens de Amerikaanse sessie terug in de buurt van de 97,00, het koersniveau waar het zich al sinds afgelopen vrijdag rond beweegt. Aan het begin van de Aziatische woensdag sessie noteerde de index iets boven de 96,92.

Ook de EUR/USD bleef zoals verwacht in een relatief nauw kanaal, tussen de $1,1020-70, en ook valutapaar USD/JPY maakte geen grote bewegingen op de forex.

Dat zal later vandaag mogelijk anders zijn, als de Fed om 19.00 uur Nederlandse tijd het rentebesluit bekend maakt en de Fed statement publiceert.

Vrijwel niemand verwacht de Fed de rente vandaag zal verhogen. Gennadiy Goldberg, U.S. rates strategist bij TD Securities in New York, noemde een renteverhoging vandaag "extremely, extremely unlikely", en ook voor december zijn veel analisten en marktspelers in toenemende mate sceptisch.

Belangrijke punten in de Fed verklaring

Dat betekent echter niet dat het Fed besluit geen impact zal hebben op de forex. Bij het ontbreken van een persconferentie van Yellen zal de Fed verklaring waarschijnlijk dienst doen als ultieme 'market mover' en dus zal ieder woord op een gouden schaaltje worden gewogen. Wat zijn de belangrijkste zaken waar naar gekeken zal worden?

In de eerste zin van de verklaring in september stelt het Federal Open Market Committee (FOMC) dat de economische groei "moderate" is, oftewel gematigd. Cijfers over de Amerikaanse economie die na de september statement naar buiten zijn gekomen zijn echter niet echt inspirerend te noemen. Retail sales, export, duurzame consumptie goederen, huizenverkopen, consumenten vertrouwen, het was allemaal minder dan verwacht.

In dat licht bezien is de kans zeker aanwezig dat het FOMC deze keer niet zal spreken van "moderate maar van "modest" economische groei, en ook al is het verschil tussen gematigd en bescheiden niet groot, het is er, en zou de facto betekenen dat nieuwe cijfers eerst een terugkeer naar "moderate" moeten rechtvaardigen voordat de rente omhoog kan. Dat ene woordje heeft dan ook de potentie om een signficante impact te hebben op de forex.

Iets dergelijks geldt ook voor de zin over de mondiale economische ontwikkelingen. In de september verklaring zegt het FOMC dat: "Recent global economic and financial developments may restrain economic activity somewhat and are likely to put further downward pressure on inflation in the near term."

Na het rentebesluit in september maakten verschillende FOMC leden duidelijk dat de onzekerheid omtrent mondiale economische - en financiele ontwikkelingen een van de belangrijkste redenen was waarom er besloten werd te wachten, ook al was het een "close call". Als deze zin terugkeert in de huidige verklaring is dat een aanwijzing dat de situatie volgens het FOMC niet navenant is verbeterd, wat de kans op een renteverhoging in december kleiner maakt.

Tenslotte is er de arbeidsmarkt. In de september statement heeft het FOMC het nog over "solid job gains and declining unemployment". Maar met een groei van het aantal banen met een bescheiden 142.000 in september na een groei van 136.000 in augustus -- terwijl dit tussen november 2014 en juli 2015 gemiddeld 250.000 per maand was -- is het de vraag of het FOMC het woordje "solid" erin zal houden. In ieder geval zal iedere aanpassing die het meer bescheiden tempo van augustus en september reflecteert worden uitgelegd als een nieuwe aanwijzing in de richting van Fed inactie in december.

Al met al lijkt de kans groter dat de Fed vandaag op subtiele wijze zal erkennen dat de situatie zich minder gunstig ontwikkeld dan in september nog werd gedacht. Dat zou de dollar onder druk kunnen zetten op de forex.

Gebruikt de Fed daarentegen dezelfde bewoordingen als in september maar houdt het wel opnieuw het kruit droog, dan zouden de dollar bulls mogelijk het momentum kunnen grijpen en de dollar hoger duwen. 

De dollar bleef dinsdag aan het begin van de Aziatische sessie onder druk op de forex, onder invloed van tegenvallende cijfers over de Amerikaanse huizenmarkt en een volgens marktspelers afnemende kans op een renteverhoging door de Federal Reserve, woensdag.

De dollar index, die vorige week de beste week in vijf maanden had en vrijdag sloot op 97,12 -- de hoogste stand in twee maanden -- daalde aan het begin van de dinsdag tot 96,76.

Valutapaar EUR/USD steeg maandag van $1,1010 tot $1,1065 en aan het begin van de Aziatische sessie bewoog het belangrijkste valutapaar op de forex rond het hoogste niveau van maandag. Hetzelfde gold voor de yen, die de dinsdag begon rond de 120,80, terwijl de dollar eerder op de dag nog 121,10 waard was geweest. 

Ook tegenover de meeste andere valuta moest de greenback inleveren. Dat werd mede veroorzaakt door winstneming volgend op de koerswinsten die eind vorige week werden behaald in het kielzog van de 'dovish' ECB, donderdag, en de renteverlaging door de Chinese centrale bank, vrijdag.

Maar de USD kwam maandag ook onder druk door tegenvallende huizenmarkt cijfers en een volgens de markt verder afnemende kans op een renteverhoging door de Fed in 2015.

Maandag werd bekend dat het aantal verkochte huizen in september 11,5 procent lager was dan de maand ervoor en daarmee was gedaald tot het laagste aantal in bijna een jaar tijd. De daling was veel groter dan analisten hadden verwacht. Het aantal verkochte huizen was de twee maanden ervoor juist nog gestegen.

Huizenmarkt data wordt altijd nauwgezet in de gaten gehouden door economen omdat de koop van een nieuw huis ook veel andere uitgaven met zich meebrengt. Worden er minder huizen verkocht, dan nemen die aanverwante uitgaven ook af.

Markt ziet geen renteverhoging in 2015

Ondertussen is de kans op een renteverlaging door de Amerikaanse centrale bank, woensdag, volgens de futures markt gedaald tot 7 procent. De kans op een verhoging in december daalde tot 34 procent.

Hoewel leden van het Federal Open Market Committee - het orgaan van de Fed dat gaat over het monetaire beleid - de afgelopen weken herhaaldelijk hebben laten doorschemeren dat de kans op een renteverhoging dit jaar er nog steeds in zit, zijn veel valuta handelaren en investeerders daar in toenemende mate sceptisch over.

"They may keep the door open for a hike in December, but even that's unlikely", aldus een al even sceptische Charles St-Arnaud, forex strategist bij Nomura Securities International in New York.

Met een dalende inflatie en gemengde cijfers over de impact van de afvlakkende economische groei van opkomende markten, waaronder China, op de Amerikaanse economie, lijkt er ook weinig noodzaak en/of haast voor de Fed om de rente omhoog te schroeven van de historisch lage stand waar deze zich sinds het begin van de economische crisis op bevindt.

Toch betekent eventuele inactie van de Fed niet dat de dollar zondermeer zal dalen. David Gilmore, partner bij FX Analytics: "I don't think we're in a period where we can think that the dollar has seen its best levels and it's all downhill from here."

Met de huidige lage verwachtingen rond de aankomende Fed vergadering is er in ieder geval potentie voor de dollar bulls om woensdag het initiatief weer op te pakken, mocht het FOMC minder voorzichtig zijn dan op het moment door zoveel forex handelaren wordt verwacht.

De euro is het begin van de nieuwe forex week hoger geopend, na vrijdag tegen het einde van de sessie nog onder de $1,10 te zijn gedoken, de laagste stand sinds 11 augustus.

De koers van valutapaar EUR/USD steeg aan het begin van de eerste Aziatische sessie van de week tot $1,1030 in plaats van duurzaam door de $1,10 heen te breken, wat vrijdag dus ook een brug te ver bleek.

De persconferentie van ECB President Mario Draghi, afgelopen donderdag, drong de euro zowel donderdag als vrijdag zwaar in het defensief op de forex. Draghi was meer 'dovish' dan marktspelers hadden verwacht en maakte duidelijk dat de kans groot is dat de ECB in december aanvullende geldverruimende maatregelen zal nemen, waarbij alle mogelijke middelen om de inflatie ontwikkeling te stimuleren nadrukkelijk op tafel liggen.

De bijna belofte van meer goedkoop geld zorgde voor meer risicobereidheid onder investeerders, wat ook de Japanse yen -- die het nu juist vaak moet hebben van een risicomijdende stemming -- verder in de verdediging drong tegenover de Amerikaanse dollar. Vrijdag werd de risicobereidheid van investeerders vervolgens nog meer gekieteld, nadat de Chinese centrale bank de rente opnieuw verlaagde, voor de vierde keer dit jaar.

Valutapaar USD/JPY steeg vrijdag tot boven de 121,50, de hoogste stand in twee maanden tijd, maar kon dat niveau aan het begin van de maandag sessie niet volhouden. Kort na opening van Tokyo daalde de dollar tot 121,10 tegenover de yen.

Marc Chandler, hoofd forex strategie bij Brown Brothers Harriman, merkte ten aanzien van de koersbewegingen eind vorige week terecht op dat "the price action underscores that the divergence theme that is central to our bullish U.S. dollar scenario is not only driven by the timing of the Fed's lift-off but by what other central banks are doing and going to do."

Toch is de kans groot dat het Fed rentebesluit van aankomende woensdag in ieder geval op de korte termijn een dominante rol zal spelen in de koersvorming van de belangrijkste valutaparen, zoals de EUR/USD, USD/JPY, GBP/USD en USD/CAD. Als een renteverhoging ook in oktober uitblijft en uit de begeleidende Fed verklaring -- Fed Voorzitter Janet Yellen zal deze keer geen persconferentie geven -- blijkt dat de Fed voorzichtiger of net zo voorzichtig is als in september, zal de dollar mogelijk meer onder druk komen op de forex.

Inflatie en zwakte opkomende markten

De Eurozone is niet de enige economische regio die kampt met lage of negatieve inflatie, hetzelfde geldt voor Japan, het Verenigd Koninkrijk en de VS. Het Amerikaanse inflatie percentage is in september weer onder de nul gekropen en in een dergelijk klimaat is het verhogen van de rente moeilijk te verkopen.

Ook Ben Bernanke -- Yellen's voorganger als Fed Voorzitter -- zei in een interview dat zondag op CNN werd uitgezonden dat de huidige Fed Voorzitter "some tough calls" te maken had. "The tough decision that she and her colleagues have to make is, is there enough domestic momentum to keep us moving forward despite these drags from abroad."

Bernanke noemde de Amerikaanse economie "pretty strong", maar de zwakte in opkomende markten, met name China, vormen een onzekere factor.  

De dollar zal in de aanloop naar het Fed besluit van woensdag eerder meer dan minder onder druk komen tegenover andere belangrijke valuta op de forex, met name omdat de greenback het vorige week boven verwachting heeft gedaan. Tegelijkertijd zal de piek van afgelopen vrijdag direct dienst kunnen doen als eerste koersdoel wanneer de Fed optimistischer klinkt dan verwacht.

Mocht de Fed de rente verhogen, dan is het waarschijnlijk dat die piek voorbij gestreeft wordt. 

De euro was op de forex aan het begin van de vrijdag sessie tot de laagste stand in twee maanden gedaald tegenover de dollar, nog altijd onder invloed van het door Europese Bank President Mario Draghi tijdens zijn maandelijkse persconferentie geschetste beeld van een ECB die klaar staat om er in december vol in te gaan, om de lage inflatie te bestrijden en de kwakkelende economie te stimuleren.

Valutapaar EUR/USD - voor Draghi's persconferentie rond de $1,1320 - dook naar beneden nadat Draghi duidelijk maakte dat alle opties open lagen in december. Aan het einde van de persconferentie noteerde het belangrijkste valutapaar op de forex rond de $1,1150, in de daaropvolgende uren daalde de koers tot onder de $1,11, met als (voorlopig) dieptepunt de $1,1074, een stand die sinds medio augustus niet meer gezien was.

Draghi liet er tijdens zijn persconferentie geen misverstand over bestaan "We are ready to act if needed....and we are open to the full menu of monetary policy." "The governing council may review the size, composition and design of all policy measures as needed." aldus de ECB President.

Draghi zei daarbij expliciet dat ook een verdere verlaging van de deposito rente op tafel ligt, ondanks dat hij eerder herhaaldelijk heeft gezegd dat die rente niet verder verlaagd kan worden dan de huidige, al historisch lage -0,20 procent.

Buy the rumor?

Draghi: "When expectations of inflation become more and more negative, we have higher and higher real rates. That's one of the reasons why we considered other non-standard policy measures, one of which was the negative rate of the deposit facility."

Vrij vertaald: Desperate times call for desperate measures.

ECB actie in december of januari was volgens analisten al voor een groot deel ingeprijst in de koers van de euro voorafgaand aan de persconferentie, het was de mate waarin Draghi liet merken dat de ECB niet lijdzaam zal toezien hoe de inflatie verder wegzakt en/of de Eurozone economie blijft doorstrompelen, die ervoor zorgde dat de euro toch een flinke optater kreeg op de forex.

Vassili Serebriakov, forex strategist bij BNP Paribas in New York: "Draghi delivered all kinds of dovish signals, which weighed on the euro. He was as dovish as can be without changing policy."

De kans lijkt dus groot dat de ECB in december inderdaad meer geldverruimende maatregelen neemt, bijvoorbeeld het verlengen van de termijn van het bestaande obligatie opkoop programma (het zgn. quantitative easing, QE) en mogelijk ook de hoogte van het maandelijkse opkoop bedrag, al is het duidelijk dat dit er op termijn toe kan leiden dat er te weinig geschikte obligaties over zijn om op te kopen.

Maar nu Draghi de virtuele lat voor de mate van ECB actie relatief hoog heeft gelegd, is de kans op teleurstelling in december over de daadwerkelijke actie ook groter, wat een klassiek geval van 'buy the rumor, sell the news' zou kunnen opleveren.

In de tussentijd zullen signalen over de conditie van de Eurozone economie en inflatie ontwikkeling in oktober en november mogelijk een grotere impact dan normaal kunnen hebben op de koers van de euro op de forex.

Maar begin volgende week zal de forex focus eerst draaien in de richting van die andere grote centrale bank, de Federal Reserve, die woensdag ook komt met het maandelijkse rentebesluit en een bijgaande beleidsverklaring. Afhankelijk van de gebruikte taal in die verklaring zou dat het huidige momentum van de dollar kunnen verstoren danwel verlengen.