Forex Nieuws

De kogel is door de kerk. De Federal Reserve verhoogde woensdag voor het eerst in negen jaar de rente, zoals door vrijwel iedereen al was verwacht.

Kort na het bekendmaken van het rentebesluit steeg de dollar direct tegen alle andere belangrijke valuta, waaronder de euro, zoals we ook zagen tijdens ons speciale Fed Besluit Live Trading Webinar (de video van dat webinar wordt binnenkort online gezet op het Forexinfo Youtube Channel).

Al gauw moest de greenback echter weer terrein prijsgeven en steeg bijvoorbeeld valutapaar EUR/USD tot boven de $1,10, maar in de uren daarna stelde de USD toch orde op zaken, en aan het begin van de Aziatische sessie is de EUR/USD inmiddels gedaald tot rond de $1,0850, terwijl de uur grafiek duidt op mogelijk meer zwakte in het verschiet voor het meest verhandelde paar op de forex. 

Het hernieuwde momentum van de dollar heeft mogelijk ook te maken met het feit dat de beslissing om de rente te verhogen unaniem was en dat de door de FOMC leden verwachte renteontwikkeling voor 2016 gemiddeld op 1,375 procent bleef, hetzelfde als in september. Dat betekent dat de Fed op dit moment dus verwacht nog vier kwart procentpunt-verhogingen door te voeren in 2016.

In de beleidsverklaring van het Federal Open Market Committee stond wel dat het Committee verwacht dat de economische ontwikkeling de aankomende tijd slechts "gradual increases" van de rente zal toestaan en dat renteverhogingen afhankelijk zullen zijn van "incoming data", iets dat door Yellen herhaald werd tijdens haar persconferentie.

Historisch gezien is het regelmatig voorgekomen dat de dollar juist daalde tijdens een periode van renteverhogingen door de Fed, maar verschillende forex strategisten vragen zich af of dat deze keer ook zo zal zijn, niet in de laatste plaats omdat de meeste andere centrale banken nog heel erg bezig zijn met geldverruimende maatregelen.

Richard Franulovich, forex strategist bij Westpac: "A follow-up Fed hike could come as soon as March, aided and abetted by favourable oil price base-effects that will lift inflation almost a percentage point and a potentially mild winter. We should see a resumption of the dollar's longer term uptrend as 2016 progresses."

Opkomende Markten

Franulovich is zeker niet de enige die dat denkt; zo bleek uit een survey van Bloomberg dat 16 van de 60 ondervraagde analisten de dollar op pariteit zien met de euro in het tweede kwartaal van 2016 en gaven onder andere UBS AG en Citigroup aan te verwachten dat opkomende markten het opnieuw zwaarder gaan krijgen in 2016.

Bhanu Baweja, hoofd emerging market cross asset strategy bij UBS in Londen: "It is probably the beginning of the last phase of EM [emerging markets] selloff, but there's a lot more to go. It's like boiling a frog: it's slowly but increasingly turning the heat on the EM assets."

Ook Citigroup strategisten Dirk Willer en Kenneth Lam wijzen erop dat de afkoelende Chinese economie waarschijnlijk een drukkend effect zal blijven hebben op de opkomende markten, net als het monetaire beleid van de Federal Reserve, ook al omdat de markt op dit moment slechts twee nieuwe renteverhogingen in 2016 heeft ingeprijst, terwijl uit de laatste dot plot van de Fed blijkt dat de FOMC leden zelf uitgaan van vier verhogingen.

Capital Economics noemt als specifiek zwakke opkomende markten Turkije, Zuid-Afrika, Maleisie en Colombia. Deze landen hebben veelal te veel schulden in Amerikaanse dollars, die steeds zwaarder zullen gaan drukken met het stijgen van de rente en het afkalven van de eigen, lokale valuta.

De Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, maakt later vandaag het maandelijkse rentebesluit bekend. Economen en markt spelers zien een eerste Fed renteverhoging in meer dan negen jaar inmiddels als een 'done deal', maar dat betekent allerminst dat het er vandaag rustig aan toe zal gaan op de forex.

De dollar index -- een gewogen gemiddelde van de USD tegenover de zes belangrijkste andere valuta, waaronder de euro en de yen -- liet de afgelopen dagen een wisselend beeld zien, maar bleef aan het begin van de woensdag sessie met een koers van rond de 98,10-20 in ieder geval ruim onder de 100+ koers die begin december nog bereikt werd.

Of de dollar terrein zal winnen wanneer de rente inderdaad verhoogd wordt is nog maar de vraag en zal mede afhangen van verschillende andere factoren.

Zo worden tegelijk met het rentebesluit om 20:00 Nederlandse tijd ook de beleidsverklaring en de economische projecties van het Federal Open Market Committee (FOMC, het beleidsorgaan van de Fed dat gaat over het monetaire beleid) gepubliceerd op de site van de Federal Reserve.

Fed Statement

De Fed beleidsverklaring beschrijft -- omgeven met jargon -- kort samengevat hoe het FOMC de huidige economische omstandigheden waardeert en wat de motivatie was voor het rentebesluit. Verder zullen in de Fed statement waarschijnlijk ook een paar zinnen staan over het te volgen monetaire beleid na de eerste renteverhoging.

Dot Plot

De economische projecties van het FOMC geven een inschatting van de economische groei en de inflatie-ontwikkeling voor de aankomende 2 jaar en -- belangrijker -- projecties van de FOMC leden voor de rente-ontwikkeling op de langere termijn, de zng. dot plot.

Interessant is dat de markt voor federal funds futures twee renteverhogingen heeft ingeprijst voor 2016, terwijl uit de laatste dot plot -- die van september -- blijkt dat de FOMC leden zelf uitgaan van vier renteverhogingen.

Gennadiy Goldberg, strategist bij TD Securities in New York: "Liftoff is essentially baked into the cake. But if the Fed capitulates on the four hikes, that would be seen as a dovish hike."

De meeste analisten zijn het erover eens dat de Fed naar de markt zal willen uitstralen dat het kiest voor een zeer gradueel pad van renteverhogingen, maar het is tegelijkertijd minder waarschijnlijk dat de Fed de renteverwachting van 4 naar 2 renteverhogingen zal verlagen.

Yellen persconferentie

De persconferentie van Fed Voorzitter Janet Yellen begint om 20:30 Nederlandse tijd en wordt live uitgezonden door de Fed. Yellen zal ingaan op de redenen voor de verhoging, of op de redenen voor uitstel, mocht de rente toch onverhoopt onveranderd blijven. De verwachting is dat ze tijdens haar persconferentie zal proberen om markten gerust te stellen over het te volgen monetaire beleid in 2016 en zal laten merken dat verdere normalisering van het rentebeleid zal afhangen van voortdurend economisch herstel en een daadwerkelijk stijgende inflatie. 

Sean Callow, senior strategist bij Westpac: "Yellen should stress data-dependence in following up with further tightening next year and will surely not drop any heavy hints about the timing of the next move. No one can be confident how the dollar will emerge from all this but volatility seems assured."

Valuta handelaren dus opgelet: volatiliteit op de forex zal waarschijnlijk van kort voor het rentebesluit tot tijdens de persconferentie van Yellen (veel) hoger zijn dan normaal. 

De euro en de yen hebben zich op de forex de afgelopen dagen zigzaggend omhoog gewerkt tegenover de Amerikaanse dollar, die in toenemende mate nerveus gedrag vertoont in aanloop naar het Fed besluit van aankomende woensdag 16 december, waar door de markt al weken naar wordt uitgekeken.

De koers van valutapaar EUR/USD bereikte maandag de hoogste stand in zes weken tijd op $1,1048, na de forex week  lager te zijn begonnen. Na het bereiken van de piek zakte het paar weer wat in, maar aan het begin van de dinsdag sessie koerste de EUR/USD weer boven de $1,10.

Een soortgelijk verhaal geldt voor de USD/JPY, die de forex week licht hoger begon maar vervolgens daalde tot 120,34, de laagste stand in zes weken. In de late uren van de maandag sessie herstelde het paar zich enigszins, maar de animo voor verdere stijging lijkt dunnetjes.

Valuta handelaren zijn zich er terdege van bewust dat het bij het aankomende rentebesluit vooral gaat om de vraag wat de Federal Reserve laat doorschemeren over vervolgstappen, en die onzekerheid zorgt ervoor dat veel forex traders hun dollar long posities op dit moment afwikkelen.

Matt Derr, forex strategist bij Credit Suisse Group AG in New York: "It seems like people are squaring up long U.S. dollar positions and are planning to play the Fed more re-actively. It doesn't sound like people have much conviction for how this plays out into year-end."

Ook al blijkt uit futures data dat de markt inmiddels een kans van bijna 80 procent ziet dat de Fed de rente woensdag zal verhogen, tegelijkertijd groeit ook het vermoeden dat de Fed het in 2016 heel rustig aan zal doen, onder andere om de schok niet al te groot te maken voor opkomende markten -- die de dollar stijging met angst en beven tegemoet zien, o.a. omdat veel van hun schulden in dollars zijn en hun eigen valuta steeds zwakker worden -- en ook om de door de lage olieprijs al onder druk staande inflatie niet nog verder naar beneden te duwen.

Aussie, Kiwi

De Australische dollar weet sinds het begin van de week ondertussen aardig te profiteren van de nervositeit rond zijn Amerikaanse evenknie. Valutapaar AUD/USD, zondagavond nog rond 0,7160, de laagste stand sinds medio november, noteerde aan het begin van de dinsdag sessie boven de 0,7250.

Ook de Nieuw-Zeelandse dollar -- ook bekend als de kiwi -- bleef aan het begin van de Aziatische sessie de baas tegenover de greenback; valutapaar NZD/USD koerste rond de 0,6790 op de forex, de hoogste stand sinds begin november. De dichtstbijzijnde weerstand voor het paar ligt rond de 0,6870-90 regio.

De dollar index is deze maand tot nu toe met 2,5 procent gedaald, onder invloed van winstneming vooruitlopend op de Fed beslissing. Voor de ECB vergadering van 3 december koerste de dollar index boven de 100, maar de afgelopen dagen ligt het koersniveau veelal rond de 97,50.  Over het hele jaar is de index met zo'n 8 procent gestegen.

De dollar is de nieuwe week relatief rustig begonnen op de forex, in afwachting van het rentebesluit van de Federal Reserve, aankomende woensdag. De Australische dollar koerste in de eerste uren van de Aziatische sessie hoger, in reactie op positieve cijfers over de Chinese economie die gedurende het weekend werden gepubliceerd.

De dollar index -- waarbij de greenback wordt uitgezet tegen de zes belangrijkste andere valuta, waaronder de euro, yen en pond -- koerste aan het begin van de maandag rond de 97,70, licht hoger dan de 97,56 waarop vrijdag was gesloten.

Begin december koerste de index nog rond de 100, maar sinds 3 december heeft de dollar behoorlijk moeten inleveren tegenover met name de euro, nadat de Europese Centrale Bank een stuk minder geldverruimende maatregelen aankondigde dan de markt had verwacht.

Of de index terug kan keren naar de 100 zal deze week niet zozeer afhangen van het Fed rentebesluit zelf -- omdat vrijwel iedereen al verwacht dat het Federal Open Market Committee (FOMC) de rente zal verhogen met 0,25 procent -- maar van de indicaties die de Fed mogelijk zal geven over het tempo van de normalisatie van het monetaire beleid na die eerste verhoging.

Zoals analisten van Barclays schreven in een klantenbericht: "The focus now is on the rate hike path, as the market outlook remains divergent from FOMC projections." De analisten voegden daar aan toe: "We expect a 25-basis-point rate hike this week, followed by three hikes next year, bringing the target range for the fed funds rate to 1.00-1.25 percent by end-2016."

Wanneer de samen met het rentebesluit uitgebrachte Fed verklaring voorzichtiger is dan de markt had verwacht of Fed Voorzitter Janet Yellen in haar aansluitende persconferentie voorzichtiger is dan verwacht, zou de dollar mogelijk dan ook juist terrein kunnen verliezen op de forex.

Australische dollar

De Aussie -- zoals de Australische dollar ook wel genoemd wordt -- is de nieuwe week ondertussen optimistisch begonnen, onder invloed van beter dan verwachte cijfers over China, de belangrijkste afzetmarkt voor de Australische economie.

De groei van de Chinese industrie kwam in november uit op 6,2 procent, zo blijkt uit data van het Chinese Nationale Bureau van de Statistiek, het hoogste percentage in 5 maanden tijd. Verder bleek de retail sales groei in november uit te zijn gekomen op een geannualiseerde 11,2 procent, de sterkste groei dit jaar.

Zhao Hao, senior econoom bij Commerzabank in Singapore, vatte de cijfers samen in die zien dat "China's data are illustrating signs of stabilization, albeit at a low level."

Valutapaar AUD/USD steeg van 0,7159 tot 0,7179 aan het begin van de Aziatische sessie. Het paar bevindt zich op het moment rond een prijsniveau dat de afgelopen weken een aantal malen als steun heeft dienstgedaan. Mogelijk dat het optimisme over China helpt om de steun ook deze keer overeind te houden. De dichtstbijzijnde weerstand voor de AUD/USD op de forex ligt rond de 0,7260-80 regio.   

Valutapaar EUR/USD zakte aan het begin van de Aziatische vrijdag sessie verder weg op de forex, nadat de euro rally in de loop van donderdag al stoom had verloren. De dollar herstelde zich over een breed front, geholpen door dalende grondstoffen prijzen en hernieuwde focus op het aankomende rentebesluit van de Amerikaanse centrale bank, woensdag 16 december.

De koers van de EUR/USD dook aan het begin van de vrijdag sessie onder de $1,0930 op de forex, waar donderdag nog boven de $1,10 bewogen werd. Daarmee lijkt een duurzame breuk van de $1,10 grens opnieuw afgeslagen te zijn, net als eerder al op 3 december.

De euro profiteerde de afgelopen dagen veel van het afwikkelen van short posities door valuta handelaren die verrast werden door de sterke tegenbeweging die de euro vertoonde na de onverwacht gematigde opstelling van de Europese Centrale Bank, vorige week.

Veel van die posities zijn inmiddels echter gesloten, waardoor forex analisten zich afvragen waar de EUR/USD de aankomende dagen de brandstof vandaan moet halen om verder te stijgen.

Masafumi Yamamoto, hoofd forex strategist bij Mizuho Securities in Tokyo, heeft er in ieder geval weinig vertrouwen in. "Unless a powerful dollar-bearish factor emerges, the euro's recent bounce is likely to peter out." aldus Yamamoto. 

Ook de yen moest inleveren tegenover de greenback. De USD/JPY naderde donderdag de 121,00 nog tot een paar pips, en bereikte daarmee de laagste stand sinds begin november, maar aan het begin van de vrijdag sessie namen de dollar bulls stevig het heft in handen tegenover de Japanse valuta.

De USD/JPY noteerde aan het begin van de Aziatische sessie rond de 122,00. De dichtstbijzijnde weerstand ligt rond 122,20-30, wat de ondergrens is van het 122,20-123,70 kanaal waarbinnen het paar zich tot woensdag bijna een maand lang in bevond.

Later vandaag komen er nog verschillende cijfers uit de VS die het dollar momentum kunnen versterken danwel verzwakken. Zo worden de retail sales cijfers van november gepubliceerd, waarbij de verwachting is dat deze met 0,2 procent zijn toegenomen. Ook wordt het voorlopige cijfer van het Amerikaanse consumentenvertrouwen in december gepubliceerd, waarbij uitgegaan wordt van een kleine stijging ten opzichte van de maand daarvoor.

Mogelijk belangrijker op dit moment zijn de producentenprijzen in november, waarvan de verwachting is dat deze onveranderd zijn gebleven, na een daling met 0,4 procent de maand ervoor. Dit cijfer is belangrijk, omdat producentenprijzen verband houden met de inflatie-ontwikkeling en sommige leden van de Federal Reserve zich afvragen of het wel verstandig is om de rente te verhogen terwijl de inflatie al zo laag is. Dat zou de prijsontwikkeling immers alleen maar meer onder druk zetten, wat remmend zou kunnen werken op de economische groei.

Al met al lijkt de kans echter klein dat het dollar momentum al te veel geraakt zal worden, tenzij de cijfers navenant afwijken van de verwachtingen.

Volgende week zal de forex vrijwel geheel in het teken staan van het rentebesluit van de Fed van 16 december. In de aanloop er naartoe zullen investeerders en valuta handelaren proberen zich zo goed mogelijk te positioneren, maar wat er daarna gebeurt is, zoals de Amerikanen zeggen, 'everyone's guess'.

De dollar bleef het op de forex aan het begin van de donderdag sessie lastig houden tegenover de yen en de euro, nadat de greenback om verschillende redenen woensdag substantieel terrein had moeten prijsgeven tegenover de beide valuta.

De koers van de EUR/USD piepte voor het eerst in een maand weer eens boven de $1,10, nadat een lid van de ECB had gezegd dat de verwachtingen van de markt voorafgaand aan het ECB rentebesluit van vorige week veel te hoog gespannen waren geweest.

ECB bestuurslid Ewald Nowotny antwoordde woensdag in Wenen op suggesties van verslaggevers dat de ECB zich in aanloop naar het rentebesluit schuldig zou hebben gemaakt aan miscommunicatie, dat de verwachtingen van de markt "absurd" waren geweest en dat analisten beter hadden moeten kijken naar de onderliggende econmische "fundamentals".

De euro is sinds het ECB rentebesluit al met meer dan 3 procent gestegen tegenover de dollar. De sterke stijging van de euro wordt volgens forex strategisten veroorzaakt doordat valuta handelaren nog altijd short posities in de euro aan het afwikkelen zijn. Hoe veel ruimte de euro nog heeft aan de bovenkant blijft de vraag.

Marc Chandler, hoofd forex strategie bij Brown Brothers Harriman & Co in New York: "There's a risk still that, even though a lot of the short euros got shaken out last week, if we get mucht above $1,10 we could trigger another round of that."

Yen

Ook de yen deed het goed tegenover de greenback, maar om een andere reden. De snelle daling van grondstoffen prijzen in de afgelopen dagen heeft de risico bereidheid van investeerders namelijk een behoorlijke knauw gegeven, wat de aantrekklijkheidzo van de veilige haven status van de yen heeft vergroot.

Valutapaar USD/JPY moest woensdag 1,2 procent inleveren en beleefde daarmee de grootste dagelijkse daling in meer dan drie maanden tijd. De USD/JPY daalde tot 121,07, de laagste stand sinds begin november.

Daarmee is het paar ook uit de 122,20-123,70 gebroken waarbinnen het zich bijna een maand heeft bewogen. De dichtstbijzijnde steun ligt rond de 119,90-120,30 regio. Aan het begin van de Aziatische sessie bevond de USD/JPY zich rond de 121,50.

Nieuw-Zeelandse dollar

De koers van de Nieuw-Zeelandse dollar, ook wel kiwi genoemd, demonstreerde woensdag -- net zoals de euro dat vorige week deed -- dat een renteverlaging niet noodzakelijkerwijs hoeft te leiden tot een verzwakking van de valuta.

De Reserve Bank of New Zealand (RBNZ) verlaagde woensdag weliswaar zoals verwacht de rente met 0,25 procent, maar de bank gaf daarbij tegelijkertijd aan te te verwachten dat geen verdere verlagingen nodig zullen zijn.

Valutapaar NZD/USD schoot vervolgens omhoog op de forex, van 0,6570 tot boven de 0,6770, vlakbij de piek van 0,6785 die vorige week bereikt werd, de hoogste stand in een maand tijd.

Aussie

Aan het begin van de Aziatische sessie deelde de Australische dollar ook nog even een opdoffer uit aan de greenback, nadat de Australische werkgelegenheidscijfers veel beter bleken dan verwacht en de werkeloosheid daalde van 6,0 tot 5,8 procent.

De AUD/USD steeg direct na het nieuws van 0,7230 tot 0,7330, de hoogste stand van de week.

Het valt echter nog maar te bezien of grondstoffen valuta zoals de aussie en kiwi hun zwakte van de afgelopen dagen nu echt van zich af hebben geschud of dat er slechts sprake is van een tijdelijke opleving.

Richard Franulovich, hoofd forex strategist bij Westpac Banking Corp in New York denkt in ieder geval het laatste. "It was nothing more than a brief temporary trading bounce within an otherwise very toxic downtrend for commodities." En ook John Normand van JPMorgan Chase & Co zei woensdag dat "the easiest investment for the next three to six months is still owning dollars."

Veel zal daarbij echter toch ook afhangen van de taal van de Fed volgende week, als het rentebesluit voor december bekend wordt gemaakt.

Grondstoffen valuta zoals de Canadese dollar, Noorse kroon, Australische dollar en de kiwi -- zoals de Nieuw-Zeelandse dollar ook wel genoemd wordt -- bleven aan het begin van de woensdag sessie in het verdomhoekje, nadat ze ook dinsdag weer stevig moesten inleveren op de forex.

Vooral olie-valuta zoals de loonie -- zoals de Canadese dollar ook wel genoemd wordt -- en de kroon hadden het lastig, onder invloed van een Amerikaanse olieprijs die voor het eerst sinds 2009 onder de $37 dook. De Canadese dollar daalde tot een nieuwe laagste stand in 11 jaar tegenover de USD, op C$1,3623, en de Noorse kroon daalde met een stand van 8,8194 NOK per USD zelfs tot de laagste stand in 13 jaar.

De euro was daarentegen een oase van rust. Valutapaar EUR/USD kabbelde de afgelopen dagen tussen de $1,08-$1,09 na vorige week een grote sprong omhoog te hebben gemaakt, volgend op de bekendmaking van een aantal geldverruimende maatregelen die desalniettemin minder ver gingen dan de markt vooraf had verwacht.

Net als maandag werd de forex dinsdag ook geregeerd door de actie op de grondstoffenmarkten, met de olieprijs dus op een nieuwe laagste stand in 7 jaar en de prijs van ijzererts op de laagste stand in 10 jaar.

Darcy Browne, directeur forex sales bij CIBC Capital Markets: "Oil spending time below $40 is shaking the foundations of the market. Whether it be people concerned for job cuts, are we going to start talking about rate cuts here, some form of QE [quantitative easing]", daarmee refererend aan mogelijke actie door de Canadese centrale bank, die dinsdag zei dat de rente zo nodig verlaagd zal worden tot onder nul, al gaf de bank daarbij ook aan dat op dit moment niet te verwachten.

CIBC Capital Markets heeft inmiddels de verwachting voor de koers van de Canadese dollar naar beneden bijgesteld; CIBC denkt dat de Amerikaanse dollar zal stijgen tot C$1,42 in het eerste kwartaal van 2016.

"There is nothing on the horizon that looks very rosy at the moment, so I don't see why the trend is going to reverse." aldus Browne.  

Nieuw-Zeelandse dollar wacht op rentebesluit

De kiwi flirtte dinsdag met de 66 dollar, nadat vrijdag nog een koers van bijna 68 dollar cent was bereikt, de hoogste stand in een maand tijd. Aan het begin van de Aziatische woensdagsessie bewoog valutapaar NZD/USD nog altijd in de buurt van de 0,66.

Net als Australie heeft ook Nieuw-Zeeland een grondstoffen-economie, en die hebben het zoals gezegd zwaar op het moment. De Nieuw-Zeelandse economie heeft bovendien zoals veel landen ook last van een lage inflatie van slechts 0,4 procent.

De Nieuw-Zeelandse centrale bank, de RBNZ, maakt later vandaag het rentebesluit bekend en de verwachting onder de meeste economen is dat RBNZ Gouverneur Graeme Wheeler de rente met 0,25 procent zal verlagen, tot 2,5 procent.

Wheeler hield de rente in oktober onveranderd maar gaf toen wel al aan dat een extra renteverlaging waarschijnlijk nog wel nodig zou zijn om de inflatie in het midden van de 1-3 procent range te krijgen.

Critici wijzen erop dat de Nieuwe-Zeelandse huizenmarkt al behoorlijk oververhit is en dat een renteverlaging dat alleen maar zal verergeren, maar de verwachting is dat de RBNZ toch zal kiezen voor het stimuleren van de inflatie door de rente te verlagen.

Kim Mundy, econoom bij ASB Bank in Auckland: "The RBNZ can no longer afford to wait and watch. If it is to ensure inflation gets back to its target in the medium term, the RBNZ must take action and cut the OCR [Official Cash Rate] further."

Omdat een rentverlaging niet volledig is ingeprijst zou de kiwi verder onder druk kunnen komen op de forex als de rente inderdaad naar de 2,5 procent gaat. 

Grondstoffen valuta zoals de Canadese dollar en de Noorse kroon bleven aan het begin van de dinsdag onder druk op de forex, nadat ze maandag aanzienlijke verliezen leden als gevolg van de duikelende olieprijs.

De Canadese dollar -- ook wel loonie genoemd -- daalde tegenover zijn Amerikaanse evenknie tot de laagste stand in 11 jaar; valutapaar USD/CAD steeg maandagavond tot C$1,3524, de hoogste stand sinds medio 2004. Ook de Noorse kroon had het zwaar te verduren; valutapaar USD/NOK steeg met 1,5 procent tot 8,6786 NOK.

George Davis, technisch analist bij Royal Bank of Canada in Toronto, noemde de stijgende trend van de USD/CAD "very solid, with the market preferring to buy dips."

Ook de valuta van Colombia en Mexico -- beide olie-exporterende landen -- en de koersen van de Nieuw-Zeelandse - en Australische dollar -- beiden grondstoffen valuta -- kwamen stevig onder druk op de forex.

De olieprijs daalde maandag met zes procent, tot de laagste stand sinds sinds begin 2009, nadat de Organisatie van olie-exporterende landen (OPEC) het vrijdag niet eens kon worden over het instellen van een plafond op de productie. De verwachting is dat als gevolg daarvan het olie aanbod de vraag ver zal blijven overtreffen, niet in de laatste plaats vanwege de afkoelende Chinese economie.

Richard Grace, hoofd forex strategist bij Commonwealth Bank: "The decline in oil prices...will not be a one-night trade. Anticipate further downward pressure on oil prices, bond yields and commodity currencies."

Ook Greg Anderson, hoofd forex strategie bij Bank of Montreal in New York, denkt dat grondstoffen valuta het voorlopig moeilijk blijven houden op de forex. "More bad times are ahead for the currencies of commodity-producing nations. Oil's getting hammered the most, although it's not the only commodity getting hammered."

Grondstoffen valuta zoals de loonie en de kroon zijn in het bijzonder kwetsbaar tegenover de Amerikaanse dollar, die waarschijnlijk in ieder geval tot aan het rentebesluit van de Fed kan rekenen op wat extra momentum, gegeven de grote kans dat de Amerikaanse centrale bank de rente voor het eerst in 9 jaar gaat verhogen.

De grondstoffen valuta komen de aankomende dagen mogelijk ook extra onder druk door nieuwe cijfers over de Chinese economie, althans wanneer deze het beeld bevestigen dat de Aziatische reus nog altijd bezig is verder af te koelen.

Vooral de Australische dollar ziet er in dat verband kwetsbaar uit. De aussie wordt vaak gebruikt als proxy voor de Chinese economie vanwege het belang van China voor de Australische economie, en die afhankelijkheid zou deze week extra zwaar kunnen drukken op de Australische valuta.

Valutapaar AUD/USD is sinds vrijdag al gedaald van rond de 0,7380 tot 0,7250 aan het begin van de Aziatische dinsdagsessie, maar mogelijk dat het paar op korte termijn nog meer terrein moet prijsgeven. De dichtstbijzijnde support voor de AUD/USD ligt rond de 0,7160.

De dollar wist aan het begin van de Aziatische maandagsessie de op vrijdag gepakte winst - volgend op de sterke werkgelegenheidscijfers - vast te houden, al was die winst lang niet voldoende om het op donderdag geleden verlies goed te maken.

De dollar index - een gewogen gemiddelde van de greenback tegen o.a. de euro, yen en britse pond - verloor donderdag 2,37 procent, nadat de euro omhoog schoot als gevolg van de in de ogen van de markt matige extra geldverruimende maatregelen van de ECB. De index eindigde vrijdag uiteindelijk met een verlies van 1,66 procent over de hele week.

De euro wist vrijdag en ook aan het begin van de maandagsessie een aanzienlijk deel van de donderdag behaalde winst op de forex te behouden. Piekte de EUR/USD donderdag op $1,0981 na eerder op de dag nog de $1,0523 te hebben geraakt, maandagochten bewoog het paar nog altijd rond de $1,0860.

De schokkende rally van vorige week zal euro bears mogelijk op korte termijn ontmoedigen om hun eerdere short posities weer in te nemen.

Het Bureau of Labor Statistics maakte vrijdag bekend dat er in november 211.000 banen zijn bijgekomen in de Amerikaanse economie. Daarmee lijkt een renteverhoging door de Fed op 16 december een vrijwel uitgemaakte zaak.

Dat geldt echter zeker niet voor de reactie van de dollar op een eventuele renteverhoging. David Cannington, senior econoom bij ANZ: "While the Fed's decision is shaping as somewhat of a done deal, how the market reacts to a Fed hike still contains an element of uncertainty. The logical reaction - a stronger U.S. dollar and modestly higher U.S. interest rates  - may not be what transpires, at least not initially."

Marktspelers zijn inmiddels meer geinteresseerd in wat er na die eerste renteverhoging komt, in het tempo waarmee de rente verder verhoogd zal worden, dan in de vraag of die eerste renteverhoging er nu wel of niet komt op 16 december.

China

Met de ECB vergadering achter de rug en de Fed vergadering pas volgende week, zal de forex focus de aankomende dagen verschuiven naar China, waarover deze week verschillende cijfers uit komen.

Zo worden dinsdagochtend de officiele Chinese import- en exportcijfers gepubliceerd over de maand november. Woensdagochtend is het vervolgens de beurt aan de inflatiecijfers voor november en zaterdag komen cijfers over de industriele productie en retail sales uit.

Analisten verwachten dat de data zal bevestigen dat de Chinese economie nog steeds aan het afkoelen is, wat voor wat betreft de forex o.a. gevolgen zou kunnen hebben voor de Australische dollar, gezien de afhankelijkheid van de Australische economie van de handel met China.

Donderdag worden bovendien de Australische werkgelegenheidscijfers gepubliceerd, waarbij de verwachting is dat er in november zo'n 10.000 banen zijn verdwenen en dat de werkeloosheid met 0,1 procent is gestegen, tot 6,0 procent.

Valutapaar AUD/USD bevindt zich op het moment rond een weerstand regio die medio oktober verdere stijging van de Aussie wist tegen te houden. Tegenvallende cijfers over de Chinese economie en wellicht ook over de Australische werkgelegenheid zouden een rol kunnen spelen in het opnieuw afweren van een aanval van AUD/USD op de weerstand rond de 0,7370-90 regio op de forex.

De euro wist aan het begin van de forex vrijdag sessie het grootste deel van de donderdag behaalde winst vast te houden, in afwachting van de Amerikaanse werkgelegenheidscijfers, de zgn. non-farm payrolls, later vandaag.

Valutapaar EUR/USD steeg donderdag met meer dan drie procent, van rond de $1,0530 tot $1,0981 -- de grootste dagelijkse stijging sinds maart 2009 -- nadat de Europese Centrale Bank minder vergaande extra geldverruimende maatregelen aankondigde om de inflatie te stimuleren dan veel marktspelers vooraf hadden verwacht.

Aan het begin van de Aziatische vrijdag sessie bewoog de EUR/USD rond de $1,0920.

De prijsactie rond de EUR/USD werd vergroot doordat veel valuta handelaren short de euro waren. Zo bleek uit data van CME dat speculatoren aan het begin van de week een netto short positie van 175.000 contracten hadden, de grootste euro short positie sinds mei.

Voorafgaand aan het ECB rentebesluit was al duidelijk dat een groot deel van de markt hoogespannen verwachtingen had over de aan te kondigen maatregelen. Daardoor was het risico op een paradoxale beweging -- stijging van de valuta ondanks nieuwe geldverruimende maatregelen -- relatief hoog.

Minh Trang, senior forex trader bij Silicon Valley Bank in Santa Clara: "The market was obviously priced in for the worst case on the euro ahead of the ECB announcement. Traders are now covering their positions given the comments were not as bearish regarding QE measures."

De ECB maakte donderdag bekend de deposito rente met 0,10 procent te verlagen, tot -0,30 procent, en het obligatie opkoop programma te verlengen tot in ieder geval maart 2017. Bovendien zullen ook obligaties van regionale overheden worden opgenomen in het programma. De maandelijkse hoeveelheid van 60 miljard euro werd echter niet vergroot.

ECB President Mario Draghi klonk tijdens zijn persconferentie relatief optimistisch over de economische verwachtingen voor de Eurozone, ondanks het uitbreiden van de geldverruimende maatregelen. Draghi benadrukte tijdens de Q&A met journalisten dan ook dat "we are doing more because it works, not because it fails."

Volgens Draghi zou de Eurozone inflatie en het GDP respectievelijk 0,5 procent en 1 procent lager zijn geweest in 2015 als de ECB niet had ingegrepen.   

De EUR/USD zal nu op zoek gaan naar een nieuwe trading range in aanloop naar het Fed rentebesluit van 16 december.

Amerikaanse werkgelegenheidscijfers

Analisten verwachten dat er in november 200.000 banen zijn bijgekomen in de Amerikaanse economie. Het werkeloosheidspercentage zal in dat geval onveranderd op 5,0 procent blijven. Als de groei van het werkelijke aantal banen in lijn ligt met de verwachting lijkt weinig nog in de weg te liggen van een eerste renteverhoging door de Fed, over minder dan twee weken.

Fed Voorzitter Janet Yellen zei donderdag overigens voor het Joint Economic Committee van het Amerikaanse Congres dat er een minimum aantal van 100.000 nieuwe banen nodig is om te compenseren voor nieuwe toetreders op de arbeidsmarkt. Mogelijk ziet de Fed datzelfde getal als een minimale vereiste voor een renteverhoging, wat overigens een behoorlijk lage minimum vereiste zou zijn.

Yellen zei verder dat de V.S. mogelijk "close to the point [was] at which we should be raising rates."

De Non-Farm Payrolls worden om 14:30 Nederlandse tijd gepubliceerd. Solide non-farm payrolls zouden door de markt kunnen worden aangegrepen om de druk op de euro weer wat op te voeren, daarbij geholpen door winstnemingen van valuta handelaren die donderdag hun slag hebben geslagen en voor het weekend hun positie willen afwikkelen op de forex.

Federal Reserve Voorzitter Janet Yellen gaf woensdag aan dat ze vertrouwen heeft in de vooruitzichten voor economische groei en niet te lang wil wachten met de eerste renteverhoging. De euro dook vervolgens naar beneden tot een nieuwe laagste stand in zeven maanden, maar herstelde daarna ook weer snel.

De koers van de EUR/USD tikte woensdag kort de $1,0551 aan, om daarna te herstellen tot boven de $1,0620. Aan het begin van de Aziatische donderdag sessie bewoog het belangrijkste valutapaar van de forex rond de $1,0600.

De dollar index steeg als gevolg van Yellen's opmerkingen bij de Economic Club of Washington tot 100,51, de hoogste stand sinds 2003. In de uren daarna daalde de index echter weer tot rond de 100, onder invloed van winstneming op dollar long posities.

Yellen zei woensdag dat "Were the FOMC to delay the start of policy normalization for too long, we would likely end up having to tighten policy relatively abruptly to keep the economy from significantly overshooting both of our goals. Such an abrupt tightening would risk disrupting financial markets and perhaps even inadvertently push the economy into recession."

Gegeven dergelijke woorden lijkt het erop dat Yellen zelf in ieder geval besloten heeft dat ze de rente op 16 december wil verhogen, om vervolgens in een heel langzaam tempo toe te werken naar een normalisatie van de rentevoet.

ECB persconferentie

Vandaag zullen echter alle ogen gericht zijn op Mario Draghi, die rond 14:30 zijn persconferentie zal beginnen, waarbij hij eerst de besluiten die de ECB bestuursraad heeft genomen zal voorlezen, om vervolgens in een Q & A ruimte te geven voor vragen. De persconferentie wordt live uitgezonden.

Vorige week lekte uit dat er binnen de ECB raad nog allerminst overeenstemming was over de te nemen geldverruimende maatregelen, maar er is wel enige duidelijkheid ten aanzien van het soort maatregelen dat vandaag zou kunnen worden aangekondigd.

Deposito rente

De meest in het oog springende is waarschijnlijk de deposito rente, oftewel de rente die banken ontvangen danwel moeten betalen voor het parkeren van geld bij de ECB. Die rente is al sinds juni 2014 negatief (banken moeten dus op het moment betalen voor het stallen van geld bij de ECB) maar gaat waarschijnlijk nog verder naar beneden.

De markt ging eerder uit van een verlaging met 0,10 procent, naar -0,30 procent, maar inmiddels denkt (een deel van) de markt dat het eerder een verlaging met 0,20 procent zal worden. Mogelijk gaat het nog verder, bijvoorbeeld via een getrapt systeem, waarbij tot een bepaald bedrag rente 1 geldt, en vanaf dan rente 2.

Wanneer de ECB een deposito rente verlaging met 'maar' 0,10 procent zou aankondigen, is het gegeven de hooggespannen markt verwachtingen mogelijk dat dit euro positief wordt uitgelegd.

Quantitative Easing programma

De rest van de maatregelen hebben te maken met het bestaande staatsobligatie opkoop programma oftewel het Quantitative Easing (QE) programma van de ECB. Binnen het huidige programma koopt de bank iedere maand voor 60 miljard euro aan staatsobligaties van eurolanden, om op die manier meer geld in de Europese economie te pompen.

De verwachting is dat dit programma gaat worden uitgebreid. Daarbij zal het waarschijnlijk gaan om een aangekondigde verlenging van het programma voorbij september 2016 -- de huidige voorziene einddatum -- en mogelijk ook een verhoging van het maandelijkse bedrag.

Verdergaand zou zijn wanneer behalve staatsobligaties ook gemeentelijke en provinciale obligaties zouden worden opgekocht, en daar nog weer voorbij zou het opkopen van 'gewone' bedrijfsobligaties zijn. Dat laatste is echter een vergaande maatregel die op het moment onwaarschijnlijk lijkt.

De verwachtingen van de markt ten aanzien van de maatregelen die de ECB vandaag zal aankondigen zijn de afgelopen weken consistent gegroeid, wat de druk op de euro steeds heeft vergroot. Dat betekent echter ook dat een hoop van de maatregelen al is ingeprijst, waardoor er paradoxaal genoeg ook kans is dat de euro juist zal stijgen op de forex ondanks nieuwe maatregelen.

De vraag en antwoord sessie tijdens deze ECB persconferentie zal waarschijnlijk veel interessante vragen gesteld zien worden. Vaak geeft Draghi tijdens die sessies aardig wat verduidelijking. Het belooft in ieder geval ook een interessante forex sessie te worden.

De dollar bulls bleven aan het begin van de woensdagsessie in het defensief op de forex, in afwachting van de werkgelegenheidsprognose van salarisadministratie kantoor ADP en een speech van Federal Reserve Voorzitter Janet Yellen, later vandaag.

De dollar index, die maandag nog de 100,31 aantikte, daalde dinsdag tot 99,75, onder invloed van tegenvallende cijfers over de Amerikaanse maakindustrie en een lid van het Federal Open Market Committee -- het beleidsorgaan van de Fed dat gaat over het monetaire beleid -- dat dinsdag toegaf "nerveus" te zijn over het aankomende rentebesluit van 16 december.

De dollar verloor terrein tegen alle 10 belangrijkste valuta op de forex, inclusief de euro, die voor het eerst in dagen zijn hoofd boven de $1,0630 durfde uit te steken. Aan het begin van de Aziatische sessie leek het momentum voor de euro overigens alweer op zijn retour.

De $1,0630-40 regio heeft de afgelopen dagen al een paar keer dienst gedaan als weerstand voor de EUR/USD, en naarmate de beslissing van de ECB van 3 december dichterbij komt wordt de kans op significante koersbewegingen voor de EUR/USD kleiner.

Het was dinsdag vooral het nieuws dat de Amerikaanse maakindustrie in november is gekrompen tot het laagste niveau sinds juni 2009 dat niet alleen FOMC lid Charles Evans -- en van de meest voorzichtige leden van het Committee -- maar ook de rest van de markt nerveuzer maakte over het aankomende rentebesluit van de Fed.

Kathy Lien, managing director forex strategie bij BK Asset Management: "Manufacturing weakness is tied directly to the strong dollar but the sharp slide in U.S. rates signals that investors are either questioning the Federal Reserve's resolve or looking past next week's rate hike."

Lien voegde daar aan toe: "Either way, we'll only be long dollars right up to the FOMC rate decision and not beyond it."

Ook Ed Keon, managing director bij Quantitative Management Associates in Newark, gaf aan een zwakkere dollar te zien op de middel-lange of wellicht zelfs korte termijn. "If we turn out to be correct that interest rates will stay lower for longer versus the market's consensus, we expect a counter-move in the dollar at some point in 2016, or even conceivably after the Fed move." aldus Keon.

De toegenomen onzekere stemming rond de dollar en de kans op een renteverhoging door de Fed zou vandaag vergroot kunnen worden door de Non-Farm Payrolls prognose van salarisadministratie kantoor ADP, die traditiegetrouw twee dagen voor de officiele cijfers uitkomt. De verwachting is dat de prognose binnenkomt op 191.000 nieuwe banen, maar als de ADP prognose significant lager uitvalt zou de dollar mogelijk verder onder druk kunnen komen.

Rond 18:30 Nederlandse tijd spreekt Fed Voorzitter Janet Yellen vervolgens bij de Economic Club in Washington D.C. over de vooruitzichten voor de Amerikaanse economie, wat ook een impact zou kunnen hebben op de verwachtingen rond het aankomende Fed besluit.

Zoals Valentin Marinov, hoofd G-10 forex research bij Credit Agricole in Londen, het mogelijke effect van de speech van Yellen delicaat verwoordde: "There is a non-negligible risk that the Fed chair will express renewed concerns about the impact of unwarranted dollar appreciation on the U.S. economy."

Kortom, het bijft spannend op de forex.

De dollar index bleef aan het begin van de dinsdagsessie dicht bij de piek die maandag gevestigd werd, de hoogste stand in meer dan acht maanden, ondanks tegenvallende cijfers over o.a. de Amerikaanse huizenmarkt.

De koers van de dollar index -- een gewogen gemiddelde van de greenback tegenover de zes belangrijkste andere valuta op de forex -- steeg maandag tot 100,31, slechts een paar basis punten van de 100,39 die medio maart bereikt werd, de hoogste stand in jaren. Aan het begin van de Aziatische dinsdag sessie bewoog de index boven de 100,22.

De markt had daarbij nauwelijks aandacht voor cijfers waaruit bleek dat de Amerikaanse huizenverkopen in oktober niet met de verwachte 1,6 procent maar met slechts 0,2 procent bleken te zijn gestegen. Ook nieuws dat Amerikaanse inkoop managers in en om Chicago in november aanmerkelijk negatiever waren over de vooruitzichten dan in oktober, maakte geen indruk.

Het enige cijfer over de Amerikaanse economie dat deze week mogelijk wel impact zal hebben op het momentum van de dollar is dat over de werkgelegenheid. De zogenaamde Non-Farm payrolls worden vrijdag gepubliceerd, op woensdag voorafgegaan door de traditionele prognose van salarisadministratie kantoor ADP.

Mochten die cijfers echt tegenvallen dan zou de dollar een knauw kunnen krijgen, maar matige teleurstelling is waarschijnlijk niet voldoende. Ook aan de bovenkant lijkt er overigens weinig ruimte voor de dollar als de cijfers meevallen, omdat een eerste renteverhoging door de Federal Reserve op dit moment al grotendeels is ingeprijst.

EUR/USD lonkt naar $1,05

Veel meer onzekerheid is er ten aanzien van de acties van de Europese Centrale Bank, die donderdag bekend worden gemaakt.

Valutapaar EUR/USD bewoog aan het begin van de dinsdagochtend rond de $1,0575, niet ver van de $1,0557 die maandag werd bereikt, de laagste stand in meer dan zeven maanden.

Het meest liquide paar op de forex kabbelde na de opening van de week stukje bij beetje verder naar beneden, maar het is waarschijnlijk dat de bewegingsruimte van de EUR/USD de aankomende dagen beperkt zal blijken, omdat investeerders en valuta handelaren de besluiten van de ECB zullen willen afwachten.

Als de ECB niet teleurstelt, lijkt er een significante kans op een test van de $1,05 grens.

Dat denkt ook Kathy Lien, directeur forex strategie bij BK Asset Management. "Everyone is watching euro this week and we believe it will test and break $1.05. While investors have completely discounted easing by the ECB, there's a great deal of uncertainty surrounding what actions the central bank will take." aldus Lien.

Vanwege de gestegen verwachtingen, denken verschillende forex analisten dat de ECB inmiddels met aanzienlijke maatregelen moet komen om de euro verder te verzwakken op de forex.

Alvin Tan, strategist bij Societe Generale in Londen: "The euro has moved as expectations of ECB easing have mounted. It's clear the market is expecting more than a 10 basis-point deposit-rate cut, so probably the ECB will deliver at least 20 basis points of rate cut, plus further enlargement of the asset-purchase program to even move the needle."

Tan gaf daarbij aan de EUR/USD op de korte termijn mogelijk te zien dalen tot $1,04, maar dat dat een moeilijk niveau is om doorheen te breken.

Op het dieptepunt van de Griekse crisis, in maart van dit jaar, kwam de EUR/USD in ieder geval niet lager dan $1,0458 op de forex.

De euro en de Zwitserse franc openden de nieuwe forex week allebei lager, in aanloop naar het belangrijkste evenement van een week die toch al zwaar is van belangrijke economische cijfers en gebeurtenissen: de ECB vergadering van donderdag 3 december.

De koers van valutapaar EUR/USD noteerde aan het begin van de Aziatische maandag sessie $1,0575, slechts 10 pips verwijdert van de laagste stand in 7 maanden die afgelopen vrijdag werd bereikt. Ook de Zwitserse frank bewoog tegenover de Amerikaanse dollar in de richting van het laagste punt in vijf jaar dat afgelopen vrijdag werd bereikt.

De reden voor de zwakte van de franc is dat Zwitserland, omringd door euro landen, onder druk staat om eventuele geldverruimende stappen van de Europese Centrale Bank na te volgen, om te voorkomen dat de Zwitserse franc al te ver zal stijgen tegenover de euro, wat de Zwitserse concurrentiepositie zou schaden.

Analisten zijn ondertussen verdeeld over de kant die de euro op zal gaan direct volgend op de bekendmaking van de ECB besluiten.

Richard Grace, hoofd forex strategist bij Commonwealth Bank, ziet een lagere euro en ook een lagere aussie. "The ECB is likely to announce more monetary stimulus at their policy meeting on Thursday, which should see EUR/USD end the week lower and generate a drag on AUD/USD."

Maar Tsuyoshi Simizu, hoofd strategist bij Mizuho Securities, ziet eerder een rebound volgend op het ECB rentebesluit. "I think markets have almost priced in the ECB's rate cut and like after its easing in March, the euro is likely to rebound rather than heading towards parity against the dollar." 

Veel zal ook afhangen van de verklaring van ECB President Mario Draghi tijdens zijn persconferentie, omdat daarin waarschijnlijk meer duidelijkheid zal komen over de vervolgstappen van de bank. 

De verwachtingen van de markt ten aanzien van de geldverruimende actie die de ECB zal aankondigen zijn de afgelopen dagen in ieder geval gestegen. Werd er twee weken geleden bijvoorbeeld over gespeculeerd dat de ECB de deposito rente mogelijk met 0,10 procent zou verlagen, inmiddels zingt al het getal van 0,20 procent rond.

Hoe hoger de verwachtingen hoe makkelijker het natuurlijk is om teleur te stellen, maar aan de andere kant heeft Mario Draghi in het verleden bewezen zeer bedreven te zijn in het manipuleren van de euro met niets anders dan zijn mond.

Andere cijfers

Met alle focus op de ECB vergadering zou bijna vergeten worden dat er ook verschillende andere economische cijfers en gebeurtenissen zijn die een potentieel grote impact op de forex kunnen hebben. 

Zo maakt de Australische centrale bank dinsdagochtend vroeg zijn maandelijkse rentebesluit bekend, vergezeld van een beleidsverklaring van de bank. De verwachting is dat de rente onveranderd blijft, maar de inhoud van de beleidsverklaring heeft de potentie om de Australische dollar in beweging te brengen.

Een dag later spreekt bovendien de gouverneur van de Australische centrale bank, Glenn Stevens, en worden de derde kwartaalcijfers van de Australische economie bekend gemaakt.

Woensdag en donderdag spreekt verder Federal Reserve Gouverneur Janet Yellen, terwijl vrijdag de Amerikaanse werkgelegenheidscijfers van november bekend worden gemaakt, de laatste werkgelegenheidscijfers voor het rentebeseluit van de Fed, op 16 december.

Kortom, We hebben een economisch zware week voor de boeg, met daarin veel potentie tot volatiliteit en grote koersbewegingen op de forex. 

Verschillende forex analisten speculeren inmiddels openlijk over euro dollar pariteit in aanloop naar de twee belangrijkste centrale bank vergaderingen van het jaar, die van de Europese Centrale Bank op 3 december en de Federal Reserve op 16 december.

De koers van de EUR/USD kon zich donderdag nauwelijks losweken van de $1,0600 en bleef ook aan het begin van de vrijdag sessie dicht in de buurt van de $1,0565 die woensdag werd bereikt, de laagste stand in 7 maanden.

Berichten dat de ECB overweegt om een gestaffelde, negatieve deposito rente in te voeren om het parkeren van cash van banken bij de ECB verder te ontmoedigen, en dat het obligatie opkoop programma mogelijk zal worden uitgebreid naar gemeentelijke- en provinciale obligaties, maken het voor de euro op het moment erg moeilijk om te stijgen op de forex.

Een handelaar bij een Japanse bank, vrijdagochtend tegenover Reuters: "You keep losing money by holding the euro. It is hard to see the euro rising. True, it is already heavily shorted but I expect the euro to fall towards parity with the dollar.", daarmee het sentiment van meerdere handelaren en forex analisten verwoordend.

Naarmate de bijeenkomsten van de ECB en de Fed dichterbij komen neemt ook het sentiment toe dat de ECB mogelijk meer zal doen dan verwacht en de Federal Reserve minder. De divergentie tussen het beleid van de beide centrale bankreuzen zal in de aankomende weken dus mogelijk aanmerkelijk toenemen, en dat maakt dat de euro maar moeilijk kan stijgen terwijl de dollar maar moeilijk kan dalen.

Zo koerste de dollar index deze week op enig moment boven de 100,10 -- niet ver van de 100,39 die medio maart werd bereikt, de hoogste stand in jaren -- en is de euro tegenover de dollar inmiddels gedaald tot binnen schootsafstand van een niveau dat sinds being 2003 niet meer is gezien.

De meeste forex analisten zien weinig andere mogelijkheden voor de euro dan verder te dalen. Zo wees Kit Juckes, strategist bij Societe Generale SA in London, op de opmerking van ECB President Mario Draghi dat hij alles zou doen wat nodig is om de inflatie richting de 2 procent te krijgen. "'Whatever it takes' means exactly that. These conclusions point me toward a weaker euro."

Chris Scicluna, hoofd economisch onderzoek bij Daiwa capital Markets in Londen, denkt ook dat de ECB agressieve maatregelen zal nemen om de inflatie op te krikken en dat de resulterende divergentie met de Fed niet anders dan een zwakkere euro kan betekenen. "The question now is how far we can go, and as the Fed tightens, euro/dollar parity is looking likely by the second quarter of next year."

Toch zijn er ook nog steeds tegengeluiden te horen over de neerwaartse potentie van de EUR/USD en dan vooral omdat 1) de Fed het na de eerste renteverhoging waarschijnlijk zeer rustig aan zal doen en 2) veel van de opwaartse potentie van de dollar al is ingeprijst.

Zo zei James Purcell, strategist bij UBS in Hong Kong, in een interview met Bloomberg: "The U.S. dollar remains a strong currency that will, on bias, appreciate, rather than depreciate. But the bulk of the move probably has already happened." Purcell voegde daar aan toen de dollar te zien pieken op $1,05 tegenover de euro, zelfs als de ECB de huidige geldverruimende maatregelen verder uitbreidt.

Veel van de laatste geruchten over de ECB maatregelen zijn echter nog niet ingeprijst in de EUR/USD, terwijl het paar zich al dicht bij de $1,05 bevindt. Het is dan ook de vraag of de natuurlijke weerstand van $1,05 donderdag 3 december voldoende zal blijven om een onder druk staande EUR/USD tegen te houden op de forex.

De euro bleef donderdagochtend aan het begin van de Aziatische forex sessie kwetsbaar ogen, nadat de gemeenschappelijke valuta woensdag tot de laagste stand sinds medio april was gedaald, onder invloed van berichten van persbureau Reuters over vergaande maatregelen die door de ECB zouden worden overwogen om de deflatie tegen te gaan.

Valutapaar EUR/USD daalde woensdag tot $1,0565 nadat het nieuws over de interne ECB beraadslagingen de markt bereikte. Later herstelde het paar zich enigszins, maar aan het begin van de Aziatische donderdag sessie noteerde de EUR/USD opnieuw onder de $1,0620, terwijl voor het nieuws over de ECB boven de $1,0670 werd gekoerst.

Anonieme bronnen binnen de ECB berichtten tegenover Reuters dat er een week voor de belangrijke beleidsvergadering van 3 december nog allerlei opties op tafel liggen binnen de Europese Centrale Bank.

Onder de maatregelen die besproken worden zijn het opkopen van gemeente- en provinciale obligaties en zelfs het opkopen van gebundelde bankleningen, waarbij een deel van de bundels zou bestaan uit slechte leningen, al zei een anonieme ECB medewerker daarbij dat "If we get to that, then things are very bad."

Een alternatief dat mogelijk wel al tijdens de december vergadering bekend zal worden gemaakt is het invoeren van een gestaffelde deposito rente, oftewel een meer negatieve rente afhankelijk van de hoeveelheid fondsen die banken bij de ECB parkeren. Dat zou betekenen dat de meest negatieve rente waarschijnlijk lager komt te liggen dan -0,3 procent (de huidige deposito rente is -0,2 procent).

Een dergelijk systeem zou een significante impact kunnen hebben op de Europese banken, die op dit moment voor zo'n 170 miljard euro aan tegoeden hebben geparkeerd bij de ECB.

Wat in ieder geval naar voren komt uit de opmerkingen van de anonieme ECB medwerkers over de voorbereidende beraadslagingen is het beeld van een ECB bestuur dat nog steeds worstelt met de vraag hoe ver ver genoeg is.

"They are still trying to figure out what will be in the package. A lot of people have different views. There are some who say you should surprise markets. But you cannot surprise markets indefinitely, you are bound to disappoint."

Maar een ander merkte op: "We have deflation, so you have to do something. How this all looks in a few years, nobody knows."

De kans op verrassing door de ECB op 3 december lijkt in ieder geval groot, terwijl volgens Robin Brooks, hoofd forex strategist bij Goldman Sachs in New York, "the hurdle low [is] for a dovish surprise on Dec. 3."

Brooks schreef in een rapport dat de EUR/USD mogelijk tot $1,05 zal dalen voor de ECB vergadering, niet ver van de $1,0458 die op 16 Maart van dit jaar werd bereikt, de laagste stand van de EUR/USD op de forex sinds januari 2003. De forex strategist van Goldman denkt verder dat de euro mogelijk aan het einde van het jaar al op pariteit staat met de greenback.

Australische dollar

De Aussie kreeg aan het begin van de Aziatische sessie ondertussen ook nog even een tik, nadat bekend werd dat de investeringen van Australische bedrijven in het derde kwartaal aanmerkelijk lager zijn uitgevallen dan door analisten was verwacht.

Valutapaar AUD/USD daalde vervolgens in korte tijd van 0,7260 tot 0,7220 op de forex.

De yen bleef aan het begin van de forex woensdag sessie in de buurt van de laagste stand die dinsdag werd bereikt onder invloed van Turks-Rusische spanningen naar aanleiding van berichten dat Turkije een Russisch gevechtsvliegtuig heeft neergeschoten dat zich in het Turkse luchtruim bevond.

De koers van valutapaar USD/JPY daalde dinsdag tot 122,30, de laagste stand sinds 15 november. Aan het begin van de Aziatische woensdag sessie bewoog het paar daar slechts een paar pips vanaf.

De yen wordt traditioneel gezien als veilige haven in tijden van economische en geo-politieke spanningen, o.a. vanwege de onafhankelijkheid van de Japanse overheid van buitenlandse investeerders voor wat betreft het financieren van de staatsschuld.

Ondertussen moest de Turkse lira het juist behoorlijk ontgelden op de forex. Valutapaar USD/TRY steeg dinsdag van 2,8420 tot boven de 2,8800 in een paar uur tijd, de hoogste stand sinds 16 november.

Als de spanningen aanhouden zal zich mogelijk een risicomijdend sentiment vormen op de markt, waardoor behalve de lira ook valuta van andere opkomende landen onder druk zouden kunnen komen en de yen mogelijk verder zou kunnen stijgen, maar vooralsnog lijkt het er op dat zowel Turkije als Rusland wil voorkomen dat de zaak al te ver escaleert, al noemde de Russische President Poetin het incident dinsdag een aanval in de rug die grote gevolgen zal hebben voor de relatie tussen Rusland en Turkije.

Dollar

Terwijl de dollar index aan het begin van de Aziatische sessie rond 99,50 bleef bewegen -- nadat gisteren voor het eerst sinds medio maart de 100,00 werd geraakt --  adviseert Citigroup Inc, de grootste forex trader ter wereld, dat het tijd is om long posities in de dollar af te sluiten en winst te nemen.

Steven Englander, hoofd Group of 10 forex strategie bij Citigroup in New York: "Investors should not wait until FOMC to take profit. If you are long dollars right now, the FOMC has no incentive to please. No one will be cheering the dollar up."

De verwachting dat het  FOMC -- oftewel het Federal Open Market Committee, het beleidsorgaan van de Federal Reserve dat gaat over het monetaire beleid -- op 16 december de rente zal verhogen is inmiddels tot boven de 70 procent gestegen en dat is precies de reden dat Citigroup denkt dat er weinig ruimte is voor de dollar om verder te stijgen als de verhoging inderdaad bekend wordt gemaakt.

Historisch gezien is het inderdaad vaker voorgekomen dat na een renteverhoging door de Federal Reserve de dollar de maanden daarop juist verzwakte, en bovendien is volgens verschillende analisten de kans groot dat de Federal Reserve tegelijk met de renteverhoging laat weten het voorlopig heel rustig aan te zullen doen met nieuwe renteverhogingen, waardoor sommige marktspelers de aanstaande renteverhoging al als een 'dovish ratehike' hebben betiteld, oftewel een voorzichtige renteverhoging.

Voor veel dollar bulls zal er desalniettemin de verleiding zijn om toch in ieder geval de vergadering van de Europese Centrale Bank van 3 december af te wachten, omdat daar juist meer geldverruimende maatregelen worden verwacht, wat de euro verder zou kunnen verzwakken tegenover de greenback.

Tegelijkertijd blijkt uit futures data dat de markt al een verlaging van de deposito rente met 0,10 procent heeft ingeprijst. Dat laat overigens onverlet dat sommige analisten verwachten dat de ECB verder zal gaan dan dat. Zo voorspellen zowel de Royal Bank of Scotland als DZ Bank AG dat de ECB de deposito rente zal verlagen met 0,2 procent. In dat geval zou de euro mogelijk behoorlijk onder druk komen op de forex. 

De Australische dollar bleef aan het begin van de Aziatische dinsdagsessie in rustig vaarwater, na maandag aanvankelijk lager geopend te hebben tegenover de Amerikaanse evenknie. Verschillende forex analisten zien echter potentie tot stijging bij de Aussie, o.a. omdat de correlatie met grondstoffen de afgelopen weken verzwakt is.

De koers van de AUD/USD bewoog aan het begin van de dinsdag rond de 0,7200, na aan het begin van de maandag te zijn gevallen tot 0,7160. Een kleine twee weken geleden noteerde het paar nog rond de 0,7015 op de valuta markt.

Opvallend is dat de correlatie tussen de Aussie en ijzererts -- het belangrijkste export produkt van de Australische economie -- deze maand afwezig lijkt, gezien een daling van de prijs van ijzererts met 10 procent sinds 30 oktober terwijl de Australische dollar de afgelopen weken juist is gestegen.

Patrick Bennett, strategist bij Canadian Imperial Bank of Commerce in Hong Kong: "Australia is not just an exporter of bulk commodities, but an exporter of tourism and education and financial services and all of those things are doing better because the currency has been weaker. It's increasingly a situation where you want to buy weakness in the Australian dollar rather than looking for it to collapse further."

Ook Ray Attrill, co-hoofd forex strategie bij National Australia Bank in Sydney ziet kansen voor de Aussie, o.a. omdat het aantal short posities (oftewel verkoop) van forex handelaren in de Australische valuta zo hoog is -- inmiddels het hoogst sinds een record aan shorts begin maart dit jaar -- terwijl de volatiliteit op de forex de afgelopen weken juist gedaald is, wat de Aussie met zijn relatief hoge rente aantrekkelijker maakt, omdat hij veel gebruikt wordt als koop-valuta in carry trades.

Attrill: "What's under-appreciated is the role that volatility plays in the Aussie and the fact that vols are back down near the lows. On that basis alone Aussie is undervalued rather than overvalued here."

Ook Kelvin Tay, de regionale chief investment officer bij de vermogensbeheer tak van UBS in Singapore, zoekt eerder naar long dan short kansen voor de aussie, o.a. omdat de AUD aantrekkingskracht uitoefent op vermogende Aziaten die de zwakte van hun eigen valuta willen ontvluchten.

Tay: "there could be some downside risk to 68 cents, but anywhere at 70 or slightly below, that's a pretty attractive level to get into. 70 is a very strong support level."

Dat gezegd hebbende, is er uiteraard ook tegengeluid te horen, vooral vanwege de aanhoudende druk op de grondstoffen prijzen en de sterke band tussen de Australische- en de Chinese economie, welke laatste nu niet direct geweldig presteert op het moment.

Joanne Masters, strategist bij Australia & New Zealand Banking Group in Sydney, schreef maandag in een onderzoeksrapport dan ook dat "commodity prices are a red flag and we continue to look for rate cuts from the RBA in 2016, which leaves us bearish." Masters voegde daar aan toe dat het korte termijn beeld voor de Aussie gemengd is.

Donderdagochtend publiceert het Australische Bureau voor de Statistiek cijfers over de bedrijfsinvesteringen in het derde kwartaal. Als deze in lijn liggen met of beter zijn dan de verwachtingen, zou de AUD/USD mogelijk verder kunnen stijgen op de forex.

De euro daalde aan het begin van de nieuwe forex week tot nieuwe dieptes tegenover verschillende andere valuta, waaronder de dollar, onder invloed van aanhoudend negatief eurosentiment na opmerkingen van ECB President Mario Draghi, afgelopen vrijdag.

De koers van valutapaar EUR/USD daalde kort na opening van de Aziatische forex sessie tot $1,0601, een paar pips onder de $1,0617 die afgelopen woensdag werd bereikt, de laagste sinds medio april. Ook tegenover de yen daalde de euro; valutapaar EUR/JPY daalde tot 130,62, het laagste niveau in zeven maanden.

Europese Centrale Bank President Mario Draghi zei vrijdag in Frankfurt dat de ECB zou doen wat nodig was om de inflatie zo snel mogelijk weer te laten stijgen en liet daarbij doorschemeren dat een verdere verlaging van de op dit moment al negatieve deposito rente serieus wordt overwogen. Het zou in dat geval dus nog ongunstiger worden voor banken om geld te parkeren bij de ECB, die daardoor gestimuleerd worden om het geld elders te investeren.

Ook lijkt de kans groot dat de ECB het bestaande geldverruimingsprogramma op de aankomende beleidsvergadering van 3 december verder zal uitbreiden. Binnen dat programma koopt de ECB op dit moment iedere maand voor 60 miljard euro aan staatsobligaties op, tot tenminste september 2016. De voor de hand liggende verruimingsmogelijkheden zijn een vergroting van het maandelijkse pakket, uitbreiding tot andere obligaties en een verlenging van het programma tot na september 2016.

Met het naderen van de ECB vergadering van 3 december wordt de kans op herstel van de euro voor die tijd in ieder geval kleiner, temeer omdat veel forex analisten en investeerders verwachten dat de euro de aankomende maanden in de richting van pariteit met de dollar zal vallen.

Mark Burgess, Chief Investment Officer bij Columbia Threadneedle Investments, zette het vrijdag tegen Reuters nog wat sterker aan door te zeggen dat "with the ECB easing policy, I would be very surprised if the euro didn't fall through parity."  

Ondertussen lijkt de kans op een renteverhoging door de Federal Reserve, 16 december aanstaande, juist steeds groter te worden.

Zo zei San Francisco Fed President John Williams zaterdag dat er een "strong case" is om de rente in december te verhogen, zo lang economische data niet teleurstelt. Andere Fed leden lieten zich eerder ook al in soortgelijke bewoordingen uit.

Economische agenda 

De economische agenda is deze week relatief licht. Dinsdag worden de preliminaire derde kwartaalcijfers van de Amerikaanse economie gepubliceerd, waarbij analisten uitgaan van een geannualiseerde groei van 2,0 procent. Eerder werden echter ook al zgn 'advanced' cijfers gepubliceerd over het derde kwartaal, waardoor de impact van de preliminaire cijfers waarschijnlijk lichter is, tenzij de afwijking van het advanced cijfer significant is.

Woensdag worden verder Amerikaanse cijfers gepubliceerd over de orders voor duurzame goederen in oktober. Er wordt uitgegaan van een lichte groei met 0,5 procent, en zo lang dat niet al teveel afwijkt zal de impact op de forex waarschijnlijk relatief beperkt blijven.

Donderdag zijn banken in de VS dicht vanwege thanksgiving.

De dollar index is de nieuwe week in ieder geval voortvarend begonnen en noteerde aan het begin van de Aziatische sessie boven de 99,90, waarmee de korte dip van donderdag vooralsnog dus bij een korte dip blijft. 

De euro moest vrijdagochtend opnieuw terrein prijsgeven tegenover de dollar op de forex, nadat de gemeenschappelijke valuta zich een paar uur eerder juist nog had teruggevochten van de laagste stand in zeven maanden.

De EUR/USD herstelde donderdag tot boven de $1,0760 op de valutamarkt, na woensdag gedaald te zijn tot $1,0617, de laagste stand sinds april. Aan het begin van de vrijdag naderde het paar echter opnieuw de $1,0700 grens.

De volatiliteitsindex van de EUR/USD op maandelijkse basis is inmiddels gestegen tot het hoogste punt sinds begin juli en zal de aankomende twee weken mogelijk nog sterk toenemen. 

Bloomberg berichtte vrijdag dat uit data blijkt dat de verwachte volatiliteit in de EUR/USD voor de aankomende drie weken inmiddels is gestegen tot het hoogste punt sinds 2006. Bloomberg strategist Vassilis Karamanis stelt dat dit mogelijk komt vanwege de gebeurtenissen op 3 en 4 december aanstaande.

Op 3 december zal de Europese Centrale Bank mogelijk nieuwe geldverruimende maatregelen aankondigen. Dezelfde dag getuigt Fed Voorzitter Janet Yellen bovendien voor het Joint Economic Committee van het Amerikaanse Congres. De volgende dag worden vervolgens de laatste Amerikaanse werkgelegenheidscijfers van 2015 gepubliceerd.

Het Fed rentebesluit van 16 december is uiteraard ook een belangrijke gebeurtenis, maar valuta handelaren en investeerders zijn volgens analisten al begonnen met voorbij het rentebesluit te kijken, wat deels ook het inzakken van de dollar na de publicatie van de Fed notulen verklaart.

Jane Foley, senior forex strategist bij Rabobank International in Londen: "The market's beginning to look beyond December to the trajectory of Federal Reserve policy during 2016. The dollar can still rally but I don't think we're going to see the kind of momentum that we saw at the start of the year against the euro."

Veel marktspelers zien een Fed renteverhoging in december na publicatie van de notulen inmiddels als vrijwel zeker, maar tegelijkertijd groeit ook het besef dat het daarna wel eens lang kan duren voordat de rente verder omhoog gaat.

Mark Dowding, partner en money manager bij BlueBay Asset Management, sprak donderdag over een "dovish hike", oftewel een voorzichtige renteverhoging. Hij zei niet veel verdere ruimte te zien voor dollar stijging. "Given what the Fed said in the minutes, it doesn't look as if there is a lot of money to be made at this point by having a very long dollar exposure." aldus Dowding.

Winstneming op de dollar

De markt was het blijkbaar met hem eens, want de donderdag stond wat betreft de forex vooral in het teken van winstneming op de eerdere koerswinst van de greenback.

De dollar index koerste woensdag korte tijd boven de 99,80 -- niet ver van de 100,39 die in maart van dit jaar bereikt werd, de hoogste stand in jaren -- maar donderdag viel de index terug tot onder de 99. Aan het begin van de Aziatische vrijdag sessie had de greenback index zich hersteld tot 99,17.

Zakenbank Goldman Sachs denkt in ieder geval dat de dollar nog een stuk verder te stijgen heeft. De bank noemde een stijgende dollar de top trade voor 2016 en herhaalde zijn advies om de greenback tot kopen tegenover de euro en de yen.

Een belangrijke reden voor het advies is dat Goldman verwacht dat de aantrekkende arbeidsmarkt en groeiende binnenlandse vraag -- tezamen met stijgende inflatie -- de rente sneller omhoog zal duwen dan de markt op dit moment inprijst.