De dollar is opnieuw de lieveling van de forex, nadat de Amerikaanse werkgelegenheidscijfers over de maand september significant beter bleken dan verwacht. Groter verliezers waren de euro, yen en pond, die vrijdag stevig moesten inleveren en daarvan tijdens de eerste Aziatische forex sessie van de week slechts weinig konden terug pakken.

De dollar index sloot vrijdag voor de twaalfde week op rij met winst af en bereikte een piek van 86,74, de hoogste stand in vier jaar. De index - waarbij de USD wordt uitgezet tegen de belangrijkste andere valuta - is bovendien op weg naar de grootste jaarlijkse winst in negen jaar tijd, met een stijging in 2014 tot nu toe van ongeveer 8 procent. 

Valatapaar EUR/USD daalde vrijdag tot $1,2501 op de valutamarkt, de laagste stand sinds augustus 2012. Aan het begin van de Europese sessie stond het paar daar niet ver vandaan, rond de $1,2530.

De pond kon zich evenmin staande houden tegenover het dollar geweld. De GBP/USD daalde tot $1,5951 en kwam daarmee voor het eerst dit jaar onder de $1,60.

Ook de yen moest stevig inleveren tegenover de dollar. De USD/JPY steeg tot 109,90 volgend op het nieuws over de Amerikaanse arbeidsmarkt cijfers, niet ver van de 110,09 die vorige week werd bereikt, de hoogste stand in zes jaar tijd. Tijdens de Aziatische sessie daalde de USD/JPY tot 109,40, volgens analisten mede vanwege lage liquiditeit op de markten in verband met een typhoon die Tokyo teisterde en gesloten banken in Sinapore en Australie vanwege lokale feestdagen.

Marc Chandler, hoofd forex strategist bij Brown Brothers Harriman in New York, schreef in een bericht aan klanten dat de USD/JPY zich klaarblijkelijk in een nieuwe trading range bevindt, waarvan de 108 yen de onderkant is. Chandler denkt dat de bovenkant van de range mogelijk rond de 115 ligt.

Vandaag en morgen komt het bestuur van de Japanse centrale bank, de Bank of Japan (BOJ), bijeen voor de maandelijkse beleidsvergadering. De verwachting is dat de BOJ het beleid onveranderd laat, maar opmerkingen over de snelle daling van de yen zouden mogelijk wel direct effect kunnen hebben op de koers van de Japanse valuta.

Masakazu Sato, forex adviseur bij Gaitame Online in Tokyo: "There are signs of the BOJ wanting to rely on the yen's weakness to achieve its hefty inflation target. Yen selling may accelerate if Governor Kuroda says something to suggest that he will tolerate currency weakness tomorrow."

Afgelopen vrijdag maakte het Bureau of Labor Statistics bekend dat er in september 248.000 banen zijn bijgekomen in de Amerikaanse economie, aanmerkelijk meer dan de ongeveer 215.000 waar analisten op hadden gerekend. Ook het werkeloosheidspercentage bleek onverwacht te zijn gedaald, van 6,1 naar 5,9 procent, de laagste stand sinds juli 2008. 

Het waren het soort positieve cijfers waar dollar bulls op hadden zitten wachten en die grepen dan ook direct hun kans op de forex. Sam Tuck, senior forex strategist bij ANZ Bank New Zealand in Auckland: "Currency markets are quite adamant the U.S. economy has achieved escape velocity, and U.S. dollars are broadly in demand."

Uit een survey van Reuters bleek vrijdag verder dat de belangrijkste obligatie handelskantoren op Wall Street denken dat de obligatie markten het risico dat de Federal Reserve de rente eerder zal verhogen dan tot nog toe wordt aangenomen nog onvoldoende hebben ingeprijsd. De handelskantoren denken dat de Fed de rente niet later dan juni 2015 voor het eerst zal verhogen, zo bleek uit het survey, en niet pas tegen september, de maand die tot nu toe veel rondzingt in de markt. Mogelijk is er dus nog meer ruimte voor de dollar om te stijgen op de forex.

De dollar is tijdens de Aziatische forex sessie herstelt tegenover de meeste andere belangrijke valuta in afwachting van de Amerikaanse arbeidsmarkt cijfers, de zgn. Non-Farm Payrolls. Vooral tegenover de yen boekte de greenback flinke winst. 

De dollar index steeg de afgelopen uren van rond de 85,60 tot 85,81, niet ver van de 86,21 die eerder deze week bereikt werd, de hoogste stand in vier jaar.

De EUR/USD daalde na de persconferentie van ECB President Mario Draghi van rond de $1,27 tot onder de $1,2650 aan het begin van de Europese sessie op vrijdag. Draghi was tijdens zijn persconferentie weliswaar minder pessimistisch dan sommigen hadden verwacht, maar de fundamentele omstandigheden blijven onveranderd en veel analisten denken dan ook dat de ECB op enig moment toch zal overgaan tot het opkopen van ongedekte schuld instrumenten, zoals staatsobligaties, een manier van geldverruiming die bekend staat als quantitative easing.

Boekte de dollar winst tegen de euro, tegen de yen deed de greenback het nog beter op de forex. De koers van de USD/JPY steeg van 108,01 tot 108,98. Daarmee lag de piek van 110,09 die woensdag bereikt weliswaar nog enigszins in de verte, maar verschillende valuta handelaren merkten op dat het erop leek dat de 108 een nieuwe support was voor de USD/JPY.

Bart Wakabayashi, hoofd forex bij State Street in Tokyo: "The fact that dollar/yen managed to hold just above 108 encouraged dollar bulls. Whether the dollar is really on an uptrend is still unclear, so buying on dips is a sound strategy for now."

Dat was een forex strategie waar wel meer handelaren zich van bedienden de afgelopen uren, het opkopen van de dollar bij dips. De greenback wordt namelijk gezien als relatief sterk, gesteund wordt door een zich beter herstellende economie dan die van veel andere landen en met een centrale bank die zich naar jaren van geldverruimende maatregelen opmaakt voor normalisatie van het beleid.

Sommige valuta handelaren kijken ook met die gedachte in het achterhoofd naar de publicatie van de Amerikaanse arbeidsmarkt cijfers, later vandaag. Zo merkte Sam Tuck, senior forex strategist bij ANZ Bank New Zealand Ltd in Auckland op: "The outlook for the U.S. dollar is still positive and any payrolls induced weakness would be a buying opportunity."

Voor de Non-Farm Payrolls - werkgelegenheid in de VS met uitzondering van de agriculturele- en overheidssector - wordt een groei verwacht met 216.000 banen, waar dit in augustus nog een teleurstellende 142.000 was. Het werkeloosheidspercentage wordt verwacht te blijven rond 6,1 procent, het laagste niveau sinds juli 2008.

De arbeidsmarkt cijfers komen na een week van gemengd nieuws over de Amerikaanse economie, met een lager dan verwachte uitbreiding van de industriele sector en een groter dan verwachte afname van fabrieksorders, maar ook met de werkgelegenheidsprognose van salarisadministratie kantoor ADP, die bevestigde dat het aantal nieuwe banen in de VS de afgelopen maand boven de 200.000 was.

Tegenvallende Non-Farms zullen mogelijk de dollar naar beneden drijven, omdat valuta handelaren in dat geval wellicht winst zullen willen nemen. Tegelijkertijd is de verwachting dat zich in dat geval vrij snel koopjesjagers zullen melden, omdat de lange termijn trend van de dollar door velen toch gezien wordt als opwaarts. 

De Non-Farm Payrolls worden om 14.30 Nederlandse tijd gepubliceerd door het U.S Department of Labor. Volatiliteit zal vlak voor en na de publicatie van de cijfers waarschijnlijk hoog zijn op de forex.

De koers van de dollar heeft tegenover verschillende andere valuta op de forex moeten inleveren de afgelopen uren, onder invloed van tegenvallende cijfers uit de Amerikaanse industrie. Vooral tegenover de yen legde de dollar het af, mede ook onder invloed van winstnemingen.

De koers van valutapaar USD/JPY daalde van boven de 110 gisteren, de hoogste stand sinds 25 augustus 2008, tot 108,55 tijdens de Aziatische forex sessie.

De dollar index daalde van rond de 86,0 tot 85,51, na dinsdag nog de 86,21 te hebben geraakt, de hoogste stand in vier jaar tijd. De afgelopen uren heeft de dollar index zich weer enigszins hersteld, tot boven de 85,80.

Dat herstel komt mede door koopjesjagers, zoals Japanse importeurs, die de relatief lage dollarstand aangrijpen om goedkoop dollars in te kunnen kopen.

De snelle daling van de dollar tegenover de yen werd getriggered door de tegenvallende Inkoop Managers Index (Purchasing Managers Index, PMI) uit de Amerikaanse produktie sector, die in september gedaald bleek te zijn van 52,2 naar 51,6 ,waar juist op een stijging gerekend was. Daarmee zijn de condities volgens de inkoop managers het slechtst sinds juni 2013.

Dat beeld strookt over het algemeen niet met andere economische cijfers uit de VS - zo kwam de werkgelegenheidsprognose van salarisadministratie kantoor ADP gisteren uit op 213.000 nieuwe banen in september, hoger dan de verwachtingen - maar forex analisten gaven aan dat valuta handelaren en investeerders mogelijk ook op zoek waren naar een reden om winst te nemen.

Tsutomu Soma, manager fixed-income bij Rakuten Securities in Tokyo: "The dollar's gain has been too fast and many investors are expecting some downward correction. September was the peak for both dollar-yen and Japanese stocks." 

Ook Kaneo Ogino, directeur bij Global-Info Co in Tokyo, denkt dat er weinig voor nodig was om de dollar te verkopen. "Some investors, including some hedge funds are using this as an opportunity to take profits, after the dollar's rally against the yen." aldus Ogino.

De dollar index sloot vorige week voor de elfde keer op rij met winst af. Sinds begin austus is de USD/JPY gestegen van rond de 101,50 tot boven de 110. 

Euro lager voor ECB

De euro heeft de afgelopen uren een deel van de gisteren gemaakte winst alweer moeten inleveren, in aanloop naar het rentebesluit van de Europese Centrale Bank (ECB) en de aansluitende persconferentie van ECB President Mario Draghi, later vandaag.

De verwachting is niet dat de ECB de rente opnieuw zal verlagen, zoals de vorige maand - overigens ook onverwacht - wel gebeurde. Wel zal Draghi meer details uit de doeken doen over het nieuwe (gedekte) obligatie opkoop programma, dat vorige maand werd aangekondigd, teneinde de flatie ontwikkeling in de Eurozone te stimuleren.

Afhankelijk van het vertrouwen dat valuta handelaren en investeerders hebben in dit plan, zal de euro verder dalen. Zoals BNP Paribas analisten schreven in een bericht aan klanten: "Bottom line for the euro is that Draghi needs to convince investors that ECB action will be large enough to boost inflation expectations, and that policy responses will continue to escalate if inflation expectations were to fall further."

Met andere woorden, Draghi moet laten zien dat het de ECB ernst is. 

De EUR/USD is de afgelopen uren ondertussen gedaald van boven de $1,2670 tot in de buurt van de $1,2620. Dat is nog wel enigszins verwijderd van de $1,2571 die dinsdag werd bereikt, de laagste stand in twee jaar tijd, maar ook weer niet zo ver weg dat die support niet vrij makkelijk gebroken zou kunnen worden als Draghi inderdaad zijn hele serieuze gezicht op zet. 

Draghi's persconferentie begint om 14.30 Nederlandse tijd en is live te volgen. De euro zal rond die tijd waarschijnlijk sterk volatiel zijn op de forex.

De yen is voor het eerst in meer dan zes jaar gedaald tot 110 yen per dollar op de forex, onder invloed van hernieuwd dollar momentum in aanloop naar de Amerikaanse arbeidsmarkt cijfers, waarvan verwacht wordt dat ze laten zien dat er de afgelopen maand meer dan 200.000 banen zijn bijgekomen. 

De koers van de USD/JPY steeg van 109,55 tot 110,09, de hoogste stand sinds 25 augustus 2008. De stijging van het valutapaar was ondanks een rapport dat liet zien dat het Amerikaanse consumentenvertrouwen in september licht is gedaald.

Ook de opmerking van een Japanse regeringsfunctionaris dat de zwakte van de yen in de gaten moet worden gehouden - een waarschuwende observatie die eerder ook al door een oud vice-gouverneur van de Japanse centrale bank en de Japanse premier Shenzo Abe werd gedaan - leek weinig effect te hebben op de koers van de yen.

Daisaku Ueno, hoofd forex strategist bij Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities in Tokyo, vatte de situatie op de forex misschien nog wel het best samen met de opmerking: "There is nothing else other than the dollar that people can buy." Ueno gaf als reden dat de Amerikaanse economie de enige grote economie is op weg naar monetaire normalisatie.

Daarmee slaat hij de spijker op zijn kop, want het is duidelijk dat de centrale banken van Japan, de Eurozone, Australie en Nieuw-Zeeland daar nog lang niet aan toe zijn.

EUR/USD onder 1,26

De koers van de EUR/USD daalde tijdens de Aziatische sessie ondertussen voor het eerst sinds september 2012 tot $1,2571, mede door tegenvallende inflatie cijfers. De euro verloor in september 3,82 procent tegen de dollar, de grootste daling in meer dan twee jaar.

De Europese Centrale Bank maakt morgen het maandelijkse rentebesluit bekend, waarna ECB President Mario Draghi zijn maandelijkse persconferentie zal houden. En hoewel de meeste analisten verwachten dat Draghi niet direct nog meer nieuwe maatregelen zal aankondigen - zoals vorige maand wel gebeurde - houden de gisteren gepubliceerde inflatie cijfers voor de Eurozone de druk wel op de ketel.

Die cijfers lieten zien dat de inflatie in de Eurozone in september is gedaald tot een jaarlijkse 0,3 procent, het laagste niveau in vijf jaar.

De verwachtingen voor de euro zijn dan ook negatief voorafgaand aan het rentebesluit van de ECB. Yasuhiro Kaizaki, vice president global markets bij Sumitomo Mitsui Trust Bank: "I expect the ECB to keep a dovish stance and for euro weakness to continue. Euro selling accelerated after the weak CPI data."

Daarnaast kijken forex analisten en valuta handelaren ook uit naar de Amerikaanse werkgelegenheidscijfers. Later vandaag komt salarisadministratie kantoor ADP met zijn prognose voor de werkgelegenheid in september, waarbij de verwachtingen zijn dat deze net iets boven de 200.000 zullen uitkomen.

Vrijdag komen vervolgens de officiele cijfers, de zgn. Non-Farm Payrolls, van het Bureau of Labor Statistics. In augustus bleef het aantal nieuwe banen met 142.000 weliswaar achter bij de verwachtingen, maar de vier maanden daarvoor kwam het aantal banen steeds uit boven de 200.000, wat ook voor september weer verwacht wordt. 

Shinichiro Kadota, hoofd forex strategist bij Barclays Bank in Tokyo: "Friday's non-farm payrolls will be key, as it could raise rate hike expectations another notch."

Mochten de non-farm payrolls teleurstellen, dan zal dit mogelijk de vaart uit de dollar rally halen, niet in de laatste plaats omdat de Federal Reserve er de afgelopen maanden geen geheim van heeft gemaakt dat herstel van de arbeidsmarkt een belangrijk criterium is voor het besluit om de rente al dan niet te verhogen. 

De dollar heeft de afgelopen uren tegenover verschillende andere belangrijke valuta op de forex een stapje terug moeten doen, onder invloed van winstnemingen en technische signalen dat de dollar mogelijk te snel te hoog is gestegen. 

De dollar index - waarbij de dollar wordt uitgezet tegen de zes belangrijkste andere valuta, waaronder de euro, yen en pond - daalde tijdens de Aziatische sessie van 85,65 tot 85,50, na gisteren nog de 85,79 te hebben geraakt, de hoogste stand sinds juli 2010.

De dollar heeft er niet alleen een uitstekende maand maar ook een uitstekend kwartaal opzitten. De afgelopen drie maanden is de dollar index met meer dan 7 procent gestegen, het beste kwartaal voor de dollar sinds 2008. Gedurende het afgelopen kwartaal is de greenback daarbij met tenminste 1,7 procent gestegen tegen alle 16 van de meest liquide andere valuta op de forex. 

Alleen al in de maand september is de dollar gestegen met meer dan 3 procent, waarmee het de beste maand was sinds februari 2013. Vooral tegenover de Euro, Yen, Australische Dollar en Nieuw-Zeelandse dollar boekte de greenback stevige winsten.

Zo is de USD/JPY sinds gisteren weliswaar gedaald van rond de 109,70 tot rond de 109,20, maar aan het begin van de maand noteerde de USD/JPY nog 103,80. 

De belangrijkste oorzaak voor de dollar rally is de toenemende divergentie tussen het beleid van de Federal Reserve aan de ene kant en dat van de meeste centrale banken van de ontwikkelde landen aan de andere kant, de Japanse en Europese centrale bank voorop. 

Dat is ook de reden die Bank of America Merril Lynch opgaf voor de opwaartse bijstelling van zijn dollar/yen prognose, van 112 yen eind 2015 naar 115 yen. De bank noemde daarbij specifiek als een van de belangrijkste redenen de toegenomen kans dat de Fed de rente eerder zal verhogen dan eerder werd verwacht.

Toch lijkt het volgens analisten waarschijnlijk dat de dollar de aankomende dagen even pas op de plaats zal maken. Sean Callow, strategist bij Westpac Banking Corp: "It just looks as though the market might have gorged itself on U.S. dollars a bit too much in recent weeks. (..) The U.S. dollar just seems to have priced in more good news than the U.S. economy is currently generating." 

Ook uit technische hoek kwamen signalen dat de rally van de dollar mogelijk te ver is doorgeschoten. Zo bereikte de dollar index gisteren een record hoog zgn. 'overbought' level, met een 14-day Relative Strength Index die 84,80 noteerde, voordat hij daalde naar 81,70. Een meting boven de 70 wordt door veel handelaren al gezien als 'overbought'. 

Dat betekent overigens ook weer niet dat de rally van de dollar nu over is.

Euro stabiel voor ECB

Zo denken veel analisten en valuta handelaren dat er ook voor valutapaar EUR/USD nog ruimte is om te dalen op de forex, vooral ook omdat de ECB zich heeft gecommitteerd aan stevige stimuleringsmaatregelen en zich op lijkt te maken voor nog verdergaande stappen, om de 'laag-flatie' tegen tegen te gaan. 

De EUR/USD daalde gisteren tot $1,2663, de laagste stand sinds november 2012, maar herstelde zich de afgelopen uren en nestelde zich rond de $1,2690, in aanloop naar het maandelijkse rentebesluit en de persconferentie van ECB President Mario Draghi, donderdag.

Yujiro Goto, forex strategist bij Nomura Holdings in Londen: "It is difficult to build new positions in the euro and dollar before the ECB meeting. Although it is less likely that the ECB take any action after the surprise easing at the last meeting, Draghi might mention any further action in his speech."  

De dollar is tegenover de euro en de yen tot nieuwe hoogten gestegen op de forex, o.a. onder invloed van de sterke groei van de Amerikaanse economie in het tweede kwartaal, die vrijdagmiddag werd gerapporteerd.

De groei van de Amerikaanse economie in het tweede kwartaal is uitgekomen op een geannualiseerde 4,6 procent (kwartaal x 4), waarmee de prognose voor de jaarlijkse groei naar boven is bijgesteld van de 4,2 procent waar vorige maand nog van werd uitgegaan.

Valutapaar EUR/USD daalde tot $1,2664 op de valuta markt, de laagste stand sinds november 2012. Het paar heeft niet alleen last van optimisme rond de Amerikaanse economie en de in toenemende mate 'hawkish' positie van de Federal Reserve - die naar alle waarschijnlijkheid de rente zal verhogen in de tweede helft van 2015 - maar vooral ook van zwakte in de Eurozone.

Zo bleek vorige week dat het Duitse ondernemersvertrouwen deze maand is gedaald tot het laagste niveau sinds april 2013, dat de Franse produktie sector in september is gekrompen en dat de groei van de Duitse produktie sector achterbleef bij de verwachtingen.

Mario Draghi, President van de Europese Centrale Bank, zei vorige week dat de bank bereid is ook onconventionele stimuleringsmaatregelen te nemen als dit nodig blijkt te zijn om de lage inflatie tegen te gaan.

Ook de yen moest opnieuw toegeven tegenover de greenback. De koers van de USD/JPY steeg op de forex tot 109,74, de hoogste stand in zes jaar tijd.

Joseph Capurso, forex strategist bij Commonwealth Bank of Australia: "The medium-term trend is still higher U.S. yields and a higher U.S. dollar. The Fed is going to go well ahead of the Bank of Japan and Europe, and most other central banks in terms of tightening."

De dollar index - waarbij de dollar wordt uitgezet tegen de zes belangrijkste andere valuta - steeg tijdens de Aziatische sessie tot 85,779, de hoogste stand sinds juli 2010, nadat de greenback afgelopen week voor de 11de keer op rij had afgesloten met winst, de langste 'winning streak' sinds 1971, toen de dollar werd losgekoppeld van het goud.

Nieuw-Zeelandse dollar lager na bericht forex interventie

De Nieuw-Zeelandse dollar, ook wel Kiwi genoemd, kwam tijdens de Aziatische sessie ondertussen stevig onder druk te staan, nadat de Nieuw-Zeelandse centrale bank,  de Reserve Bank of New Zealand (RBNZ), data publiceerde waaruit bleek dat het in augustus voor $404 miljoen aan Nieuw-Zeelandse valuta had verkocht op de forex, het meest sinds juli 2007.

Sue Trinh, senior forex strategist bij Royal Bank of Canada in Hong Kong, noemde de cijfers "a big signal from the RBNZ". "Nothing else is going on in the currency markets today other than kiwi's underperformance and Aussie, in sympathy, is being dragged a little bit lower." 

Valutapaar NZD/USD daalde op de forex van rond de 78,50 tot 77,09, de laagste stand sinds augustus 2013. De daling werd mogelijk nog een handje geholpen door opmerkingen van de Premier van Nieuw-Zeeland, John Key, die zei dat de valuta lager zou moeten zijn. Hij noemde daarbij een ideaal niveau van rond de 65 cent, aanmerkelijk lager dus dan het huidige niveau. 

De kiwi is de afgelopen maand met 4,1 procent gedaald op de forex, waarmee het de sterkste daler was van de 10 belangrijkste ontwikkelde landen valuta. De Australische dollar volgde met een verlies van 3,6 procent, terwijl de Amerikaanse dollar met 4,3 procent is gestegen. 

Valutapaar USD/JPY is tijdens de Aziatische forex sessie tot dicht bij de hoogste stand in zes jaar gestegen, nadat de Japanse Minister van Gezondheid, Arbeid en Welzijn, Yasuhisa Shiozaki, die ook het pensioen fonds van de Japanse overheid beheert, geruchten ontkende dat de hervorming van het grootste pensioen fonds ter wereld zou worden uitgesteld.

De koers van de USD/JPY steeg van rond de 108,50 tot boven de 109,10 op de valuta markt, niet ver van de 109,46 die op 19 september werd bereikt, de hoogste stand sinds augustus 2008. De Japanse valuta is in september al met 4,5 procent gedaald tegenover de dollar, de grootste daling sinds januari 2013.

In Japanse media gingen de afgelopen dagen geruchten dat de overheid de hervorming van het $1200 miljard grote Government Pension Investment Fund (GPIF) zou willen uitstellen, wat werd opgevat als bullish voor de yen, omdat een belangrijk deel van de hervorming is om meer riskantere, buitenlandse assets aan te schaffen, in welk geval de yen zou verzwakken.

Maar nu heeft Shiozaki de geruchten dus expliciet ontkend en aangegeven dat de hervormingen zullen doorgaan zoals gepland. De Japanse Premier Shinzo Abe had vorige week ook al gezegd dat de hervorming van het pensioen fonds zo snel mogelijk moest plaats vinden.

Yuji Saito, directeur forex bij Credit Agricole SA in Tokyo: "Shiozaki's comments cleared the market's misunderstanding that GPIF reform may be rolled back. Monetary policy divergence between the U.S. and Japan suggests that the yen's slide will continue."

Ondertussen zorgt de divergentie in het monetaire beleid van de Amerikaanse centrale bank aan de ene kant en de centrale banken van o.a. Japan, de Eurozone, Australie en Nieuw-Zeeland aan de andere kant voor flink momentum voor de dollar op de forex.

Dollar momentum

Terwijl de ECB zich volgens verschillende economen opmaakt voor een geldverruimingsprogramma in de trant van de drie Quantitative Easing (QE) programma's die de Amerikaanse centrale bank de afgelopen jaren heeft opgezet, zal de Fed zelf naar alle waarschijnlijkheid QE3 in oktober beeindigen. 

De dollar index - waarbij de greenback wordt uitgezet tegen de zes belangrijkste andere valuta op de forex - zal deze week waarschijnlijk voor de 11e keer op rij met winst afsluiten, een resultaat dat in 40 jaar niet is voorgekomen. 

Kazuo Shirai, handelaar bij Union Bank NA in Los Angeles: "The strong dollar trend across the board is continuing. The Fed is on track to end QE in October and is likely to raise rates by the middle of next year as planned, while we haven't seen much improvement in other nations."

Ook Daisuke Uno, hoofd strategist bij Sumitomo Mitsui Bank, benadrukt het sterke momentum van de dollar. "At the moment, the economy with strong business sentiment is that of the United States...The dollar is becoming the destination of funds that are escaping stimulus elsewhere." aldus Uno.

De dollar index steeg de afgelopen uren naar 85,36, niet ver van de 85,48 die gisteren werd bereikt, de hoogste stand in vier jaar tijd. 

De EUR/USD noteerde aan het begin van de Europese sessie rond de $1,2750, na gisteren de hoogste stand in 22 maanden te hebben bereikt op de forex, op $1,2695.

De koers van de euro is tegenover de dollar op de forex gedaald tot de laagste stand in bijna twee jaar, nadat Europese Centrale Bank President Mario Draghi via verschillende bronnen duidelijk maakte dat de ECB bereid is verder te gaan dan tot nu toe om de aanhoudende 'laag-flatie' tegen te gaan.

De EUR/USD daalde aan het begin van de Europese sessie tot $1,2714, de laagste stand sinds november 2012. Sinds de daling van de EUR/USD begin mei van dit jaar inzette - nadat Draghi had gehint dat de toenmalige koers van de euro, rond $1,40, te hoog was - is de gemeenschappelijke valuta tegenover de greenback gedaald met zo'n 1.300 pips.

Gisteren zei Draghi in een interview met Europe 1 radio al dat de ECB het monetaire beleid accomoderend zou houden voor zolang als nodig was om de inflatie terug te krijgen rond het 2 procents niveau.

De euro kwam vervolgens onder additionele druk onder invloed van stop loss verkopen, toen de psychologische barriere van 1,28 het begaf.

De afgelopen uren nam de druk op de euro verder toe, nadat de Litouwse zakenkrant Verslo Zinios een interview met Draghi publiceerde waarin de ECB President zegt: "We stand ready to use additional unconventional instruments within our mandate, and alter the size or composition of our unconventional interventions should it become necessary to further address risks of a too prolonged period of low inflation." 

Met andere woorden, Draghi - die vandaag op een conferentie in de Litouwse hoofdstad Vilnius spreekt over de toekomst van de euro - is bereid nog verder te gaan dan de toch al vergaande maatregelen die tot nu toe zijn genomen, om de inflatie omhoog te duwen. Woorden die het beleid van de Japanse centrale bank in gedachten roepen, die de afgelopen twee jaar extreem geldverruimend beleid heeft gevoerd om de inflatie te vergroten. 

Ondertussen heeft de euro ook last van hapering in het toch al haperende herstel van de Europese economie. Zo werd gisteren bekend dat het ondernemersvertrouwen in Duitsland - dat de afgelopen jaren de onbetwiste motor van de Eurozone economie was - in september is gedaald tot het laagste niveau in anderhalf jaar.

Yasuhiro Kaizaki, vice president global markets bij Sumitomo Mitsui Trust Bank Ltd in New York: "Just looking at the gap between European and U.S. business confidence, it's clear the euro should be falling and the dollar rising. The long-term trend for euro weakness isn't going to change." 

Dat denken blijkbaar ook de analisten van Barclays, want die verlaagden hun 12-maands koersdoel voor de EUR/USD van $1,25 naar $1,10. 

"We recommend staying short EUR/USD in spot. Our conviction in our long USD view has grown, but our revision was driven mainly by negative developments in the euro area and inflation." aldus de analisten van Barclays. 

Nieuw-Zeelandse dollar laagst in een jaar

Ook de Nieuw-Zeelandse dollar kwam de afgelopen uren onder druk onder invloed van de opmerkingen van een centrale bank directeur. Graeme Wheeler, Gouverneur van de Reserve Bank of New Zealand (RBNZ), gaf in een onverwachte verklaring aan dat het huidige niveau van de Nieuw-Zeelandse dollar dusdanig hoog is dat interventie gerechtvaardigd is. 

"Unjustified and unsustainable are important considerations in assessing whether exchange-rate intervention is feasible. Another consideration is whether conditions in the foreign exchange markets are conducive to intervention having an impact on the exchange rate." aldus Wheeler. 

Joseph Capurso, forex strategist bij de Commonwealth Bank of Australia in Sydney, zei met betrekking tot Wheeler's opmerking dat 6 october mogelijk een goede dag zou zijn voor forex interventie in de Kiwi - zoals de Nieuw-Zeelandse dollar ook wel genoemd wordt - omdat dit een Australische vrije dag is, waardoor er minder liquiditeit is in de handel rond de Kiwi. 

De NZD/USD daalde de afgelopen uren onder de 0,7950 op de forex, de laagste stand sinds september 2013.

Valutapaar USD/JPY is tijdens de Aziatische forex sessie gedaald nadat de Japanse Premier Shinzo Abe waarschuwde voor de economische impact van de recente snelle daling van de yen. 

De koers van de USD/JPY daalde van rond de 108,90 tot onder de 108,50 en lijkt daarmee opnieuw op weg naar de lage 108 regionen, waar het paar zich gisteren ook bewoog. Ook de EUR/JPY daalde op de valutamarkt, van rond de 104,10 tot 103,38. Aan het begin van de Europese sessie is enig herstel opgetreden en bewoog de EUR/JPY zich boven de 103,50.

De stijging van de yen tegenover de meeste andere belangrijke valuta op de forex kwam nadat Jiji News berichtte dat Premier Shinzo Abe had gezegd "voorzichtig" te willen zijn met betrekking tot de recente daling van de Japanse valuta. 

Abe denkt daarbij dan vooral aan de lokale economie. Want hoewel de export profiteert van de zwakke yen, lijdt de koopkracht van de Japanner zelf onder de zwakke yen, wat dan weer zijn weerslag heeft op de lokale economie. De opmerking van Abe komt nadat een voormalige vice-gouverneur van de Japanse centrale bank hier onlangs ook al voor had gewaarschuwd. 

De waarschuwing van Abe moet volgens analisten echter ook weer niet worden gezien als een wens van de Japanse overheid dat de yen zal aansterken.

Jesper Bargmann, hoofd trading bij Nordea Bank in Singapore: "I think it'll serve the purpose and maybe slow down the move a little bit. They're certainly not, in my opinion, directed to talk the yen stronger, but more directed at the speed of the move."

Dat denkt ook Mitul Kotecha, hoofd forex strategie Asia-Pacific bij Barclays in Singapore: "Ultimately, I don't think the trend or the tone will change. It appears to me that Japanese officials would still prefer to see yen weakening as long as it's a gradual drop in the currency."

Analisten wijzen ook op de snelle stijging van de dollar in de afgelopen weken en de logica van consolidatie en winstneming die daar nu op volgt.

Masato Yanagiya, hoofd forex bij Sumitomo Mitsui Banking Corp in New York: "The entire market is undergoing a retracement,  from currencies to stocks and treasuries. The dollar has hit some highs so it's natural that positioning would cause some selling pressure. That has just started to surface now, so it probably has a bit of time still to run."

Nieuw-Zeelandse dollar stijgt

Ook de Nieuw-Zeelandse dollar - tevens bekend als de Kiwi - profiteert van deze tijdelijke adempauze in de dollar trend. De NZD werd daarbij de afgelopen uren bovendien geholpen door het nieuws dat het tekort op de handelsbalans in augustus veel lager bleek dan verwacht.

Dat tekort kwam uit op $382 million, terwijl analisten hadden gerekend op een tekort dat drie keer zo groot was. Het tekort was bovendien significant lager dan dat van de maand ervoor. 

De koers van de NZD/USD steeg van rond de 0,8040 tot 0,8093 op de valuta markt. De rek is er volgens verschillende forex strategisten voor de rest van de week overigens wel een beetje uit voor de Kiwi, en de verwachting is ook niet dat de lange-termijn dalende trend is aangetast. De NZD/USD is al sinds juli bezig aan een lange daling op de forex.

Valutapaar AUD/USD (Australische dollar, Amerikaanse dollar) herstelde zich tijdens de Aziatische sessie van de laagste stand in bijna zeven maanden, nadat economische cijfers uit China onverwacht beter waren dan verwacht. 

De koers van de AUD/USD steeg van de 0,8852 die gisteren bereikt werd op de valuta markt, de laagste stand sinds 4 februari, tot 0,8922. Ook tegenover andere belangrijke valuta boekte de Aussie - zoals de Australische dollar ook wel genoemd wordt - winst. 

Directe aanleiding was de stijging van de Inkoop Managers Index voor de Chinese industriele sector, van bank HSBC, naar 50,5, waarbij een meting boven de 50 duidt op uitbreiding. Vorige maand kwam de index uit op 50,2 en voor deze maand hadden analisten gerekend op een meting van 50,0, gealarmeerd door eerdere cijfers die duidden op een mogelijk afzwakken van de Chinese economische groei.

Omdat China de belangrijkste handelspartner is van het grondstoffen-rijke Australie wordt de Australische dollar vaak gebruikt als proxy voor de economische ontwikkeling van China. De Aussie proifteerde dan ook direct van het goede nieuws over China.

Desmond Chua, strategist bij CMC Markets in Singapore: "We're seeing this knee-jerk rebound in the Aussie. That shouldn't be surprising, given that there was a lot of priced-in expectations for the manufacturing PMI to come in much weaker."

Ook Ray Attrill, co-hoofd forex strategie bij National Australia Bank in Sydney, wees erop dat het sentiment de afgelopen maanden wel heel sterk tegen de Australische dollar is gekeerd. "The market is getting itself very short of the Aussie. At some point, we may well get a squeeze higher." aldus Attrill, die daar aan toevoegde te verwachten dat de Aussie deze maand tot 90 US cent zal stijgen en het jaar zal eindigen rond de 88 cent. 

Daarmee verwoordt hij het sentiment dat bij veel forex analisten en valuta handelaren leeft, dat de AUD/USD op de langere termijn eerder zal dalen dan zal stijgen, o.a. ook onder invloed van de divergentie tussen het beleid van de Amerikaanse centrale bank, dat de rente in de loop van volgend jaar zeer waarschijnlijk zal verhogen, en de Australische bank, die de rente voorlopig onveranderd laat en bovendien recentelijk meerdere keren heeft aangegeven te vinden dat de Aussie te duur is. 

De afgelopen maand is de Australische dollar in ieder geval met 2,17 procent gedaald. Ook de yen deed het slecht op de forex afgelopen maand, met een daling van 2,19 procent. De Amerikaanse dollar steeg daarentegen met 2,8 procent.

Yen in trek na Amerikaanse aanval op IS in Syrie

De koers van de USD/JPY moest vanochtend inleveren op de forex, nadat bekend werd dat de VS voor het eerst ook bombardementen heeft uitgevoerd op IS posities in Syrie, waarbij naast gevechtsvliegtuigen en bommenwerpers ook Tomahawk raketten zijn ingezet.

De yen wordt traditioneel gezien als veilige haven in tijden van geo-politieke onzekerheid en het bombarderen van IS stellingen in Syrie wordt gezien als een nieuwe stap in de zich snel ontwikkelende oorlog tussen een internationale coalitie geleid door de VS en de militante groupering Islamitische Staat.

De USD/JPY daalde nadat het nieuws bekend werd van rond de 108,75 tot 108,44 op de forex aan het begin van de Europese sessie. De koers van de USD/JPY beweegt zich daarmee inmiddels op het niveau van 18 september.  

De dollar heeft aan het begin van de week op de forex moeten inleveren tegenover de meeste andere valuta, voornamelijk onder invloed van winstnemingen na een sterke afgelopen week, waarin de dollar index steeg tot de hoogste stand in 14 maanden tijd.

De dollar index - waarbij de dollar wordt uitgezet tegen de zes belangrijkste andere valuta op de forex - daalde tijdens de Aziatische sessie tot 84,53, na vrijdag nog 84,75 genoteerd te hebben.

De EUR/USD kwam de afgelopen uren tijdens de Aziatische sessie terug van een nieuwe laagste stand in 14 maanden, op $1,2826, en bewoog aan het begin van de Europese sessie rond de $1,2860. 

De USD/JPY daalde tijdens de Aziatische forex sessie tot 108,70, na vrijdag nog tot de hoogste stand in zes jaar te zijn gestegen, op 109,46. Ook vanuit de technische hoek kwamen signalen dat de stijging van de dollar tegenover de yen wel heel snel was gegaan. Zo noteerde de 14-day Relative Strength Index 84 punten, significant boven het niveau van 70 dat door sommige handelaren wordt gezien als 'overbought'.

Door de toenemende divergentie tussen het beleid van de Amerikaanse en Japanse centrale bank zal de yen de aankomende tijd waarschijnlijk onder druk blijven, maar aan het begin van de week lijkt die gedachte voor even op de achtergrond te staan.

Daisuke Karakama, hoofd markt econoom bij Mizuho Bank Ltd in Tokyo: "We are seeing a pause or a lull in the stronger dollar trend, rather than an end to it. It is not surprising that this week will be one wherein profit taking dominates." 

Wat mogelijk ook een rol speelde in de stijging van de yen was een opmerking van voormalig vice-gouverneur van de Japanse centrale bank Kazumasa Iwata, dat de Japanse economie het gevaar loopt in een recessie te raken door de dalende waarde van de yen, omdat het de koopkracht van de burgers onder druk zet en daardoor ook de winst van veel bedrijven. 

Pond herstelt

Ook de pond herstelde. Tegenover de de dollar,  maar ook tegenover alle andere belangrijke valuta op de forex, nadat de Schotten vorige week tegen onafhankelijkheid stemden. 

Sue Trinh, senior forex strategist bij Royal Bank of Canada in Hong Kong: "With the vote now done and dusted, it's going to offer sterling a chance to actually trade with the fundamentals. We are still preferring to express a constructive sterling view versus the likes of the euro."

De GBP/USD steeg de afgelopen uren van de rond $1,6280 tot boven de $1,6350 op de valuta markt. Vrijdagochtend was de 'cable', zoals valutapaar GBP/USD ook wel wordt genoemd, nog gestegen tot boven de $1,65, de hoogste stand sinds 2 september, maar dat niveau kon het later die dag niet vasthouden. 

Ook tegenover de euro boekte de pond lichte winst. Valutapaar EUR/GBP bewoog aan het begin van de Europese sessie rond de 0,7860. Analisten van de Royal Bank of Canada voorspellen dat de dalende trend van de euro tegenover de pond doorzet, en dat de EUR/GBP tegen het eerste kwartaal van 2015 gedaald zal zijn tot 75 pence.

Een belangrijke reden voor de druk van de euro tegenover de pond is ook hier divergentie in centrale bank beleid. Doordat de Britse economie beter presteert dan die van de eurozone, lijkt de kans groot dat de Britse centrale bank de rente eerder zal verhogen dan de Europese centrale bank. 

Valutapaar GBP/USD is tijdens de Aziatische forex sessie gestegen tot de hoogste stand in twee weken nadat duidelijk werd dat de Schotse nationalisten net te kort zouden komen in het referendum over Schotse onafhankelijkheid. 

De koers van de GBP/USD steeg tot $1,6525 op de valuta markt, de hoogste stand sinds 2 september. Het kon die winst overigens niet helemaal vast houden. Aan het begin van de Europese sessie daalde de pond tot rond de $1,6450, wat overigens nog steeds 0,3 procent hoger was dan gisteren. 

Ook tegenover de euro boekte de pond winst. Valutapaar EUR/GBP daalde tot 78,10, de laagste stand in twee jaar tijd. Aan het begin van de Europese sessie noteerde het paar rond de 78,40.

De zakenwereld en investeerders in Britse bedrijven waren duidelijk opgelucht dat Schotland binnen het Verenigd Koninkrijk blijft. De verwachting voor opening van de markt was dat grote beursgenoteerde bedrijven zoals Royal Bank of Scotland en Lloyds vandaag mogelijk met zo'n drie procent zullen stijgen.  

HSBC strategisten schreven vrijdag dat "The 'no' vote removes the huge political and economic uncertainty of untangling the 307-year-old union."

Sam Hill, econoom bij RBC, vatte de betekenis van de uitkomst van het referendum voor de markt misschien nog wel het best samen: "While there are lots of political questions to be answered, in terms of extra devolution, the economic questions will gravitate back to monetary policy."

Oftewel, terug naar 'business as usual'. 

Yen blijft dalen

De koers van de yen is tijdens de Aziatische sessie ondertussen verder verzwakt tegenover de Amerikaanse dollar, nadat de gouverneur van de Japanse centrale bank, de Bank of Japan (BOJ), Haruhiko Kuroda, gisteren herhaalde dat de bank door zal gaan met het extreem geldverruimende monetaire beleid totdat het inflatie doel van 2 procent gehaald is, en dat beleidsmakers niet zullen aarzelen zo nodig het beleid aan te passen.

De koers van de USD/JPY steeg tot 109,46 op de forex, de hoogste stand sinds augustus 2008. Later moest het valutapaar licht inleveren, en aan het begin van de Europese sessie noteerde de yen rond de 109,20 per dollar. De USD/JPY is sinds 12 september al met 1,7 procent gestegen en is op weg om naar de derde wekelijkse stijging op rij.

De recente stijging van de USD/JPY wordt vooral veroorzaakt door de veranderende toon van de Fed. Dat zegt ook Su-Lin Ong, hoofd Australian economic & fixed-income strategy bij Royal Bank of Canada in Sydney. "It's less a yen story and more a dollar story, and that's why we're likely to see broad-based U.S. dollar strength. The question is: "are we at a bit of a turning point in terms of Fed policy and U.S. yields?"

Woensdag bleek dat de Fed de verwachte rente stijging naar boven heeft bijgesteld, onder invloed van de aantrekkende Amerikaanse economie. Daarmee wijken de vooruitzichten en het beleid van de Fed steeds meer af van dat van de Japanse en Europese centrale bank, die beiden kampen met een kwakkelende economie en oplopend geldverruimend beleid, in plaats van afbouwend, zoals de Fed.

Volgens data verzameld door Bloomberg blijkt dat marktspelers inmiddels een kans van 80 procent zien dat de Fed de rente tegen september 2015 zal hebben verhoogd, waar dit eind augustus nog 73 procent was. Dit terwijl de Europese Centrale Bank de rente onlangs juist nog heeft verlaagd om de inflatie aan te jagen en een nieuw programma van ultra-goedkope leningen is gestart voor Europese banken.

Het is deze divergentie tussen de Fed aan de ene kant en de BOJ en ECB aan de andere kant die de dollar stijging tegenover de yen en de euro aanjaagt.

De dollar index - een index waarbij de dollar wordt uitgezet tegenover de zes belangrijkste andere valuta - steeg de afgelopen uren tot 84,47, niet ver van de 84,753 die woensdag bereikt werd, hoogste stand in 14 maanden. 

Zowel de euro als de yen daalde de afgelopen uren tot nieuwe dieptes op de forex, nadat uit de Fed verklaring en aansluitende persconferentie van Fed Voorzitter Janet Yellen bleek dat de Federal Reserve de renteverwachting naar boven heeft bijgeschroefd.

Valutapaar EUR/USD daalde tot $1,2834 op de valutamarkt, een koers die voor het laatst was bereikt in juli 2013. Tijdens de Aziatische sessie won de euro weer wat terrein terug, maar daarbij leek eerder sprake van retracement na een diepe val dan van echt herstel.

De yen deed daar nog een schepje bovenop; valutapaar USD/JPY steeg van rond de 107,00 voor de Fed verklaring tot 108,87 erna, de hoogste stand sinds september 2008. Aan het begin van de Europese sessie noteerde de USD/JPY 108,68.

De Fed herhaalde gisteren weliswaar dat de rente voor "considerable time" onveranderd zou blijven na het afronden van het obligatie opkoop programma - waarschijnlijk eind oktober - maar de crux zat hem in de Fed verwachting dat de rente als de tijd eenmaal rijp was waarschijnlijk wel meer zou worden verhoogd dan eerder aangenomen.

De gemiddelde verwachting onder Fed beleidsmakers bleek te zijn gestegen van 1,125 procent tegen het einde van 2015 tot 1,375 procent. Daarmee erkent de Fed dus de veranderde omstandigheden en het aantrekken van de Amerikaanse economie en kwam het verschil tussen de Amerikaanse centrale bank aan de ene kant en de Japanse en Europese Centrale Bank aan de andere kant sterk naar voren.

Stan Shamu, markt strategist bij IG Australia in Melbourne: "This hawkish twist to the Fed is pushing the greenback higher, and at the same time all its major peers are looking structurally weak at the moment. The U.S. dollar is probably going to continue in very good form."

De dollar index - een gewogen gemiddelde van de dollar tegen de zes belangrijkste andere valuta - steeg na de Fed verklaring tot 84,753, de hoogste stand in 14 maanden.

De Bloomberg Dollar Spot Index, die de USD uitzet tegen de 10 belangrijkste valuta, steeg tot 1.054,79, dichtbij de hoogste stand sinds juni 2010.

Schots referendum

Sinds vanochtend 07.00 Nederlandse tijd kunnen de Schotten naar de stembus om te stemmen over de onafhankelijkheid van Schotland.

De volatiliteit van de Britse Pond tegenover de USD is inmiddels stevig toegenomen, met swings tussen de $1,6325 - $,16260 in korte tijd. De volatiliteit van de GBP/USD is de afgelopen uren gestegen tot 34,75 procent, bijna tien keer zoveel als een maand geleden, en bijna drie keer zoveel als gisteren.

De koers van de GBP/USD is overigens nog wel een aardig eind verwijderd van het dieptepunt van $1,6051 dat vorige week bereikt werd, nadat een in het weekend gehouden poll voor het eerst een voorsprong voor de nationalisten liet zien.

Gisteren steeg de GBP/USD tot $1,6358, de hoogste stand sinds 4 september.

De afgelopen dagen geven verschillende polls dan ook een lichte voorsprong aan de unionisten. Zo liet een poll van Survation gisteren zien dat de unionisten op 53 procent van de stemmen kunnen rekenen. Uit de verschillende polls bleek echter ook dat zo'n 600.000 kiezers van de 4,3 miljoen nog niet wisten waarop ze zouden gaan stemmen.

De verwachte uitslag voor van het referendum is morgenochtend. Tot die tijd zal de koers van de pond waarschijnlijk zeer volatiel blijven op de forex. 

De dollar heeft de lichte verliezen die eerder in de Aziatische forex sessie werden gemaakt de afgelopen uren weer uitgewist, in afwachting van de uitkomst van de twee dagen durende Fed vergadering, later vandaag.

Zo steeg de EUR/USD gisteren aanvankelijk tot $1,2995 op de valuta markt, om de afgelopen uren terug te vallen tot $1,2945, binnen het kanaal waar het valutapaar de afgelopen dagen heeft bewogen. 

En de koers van de USD/JPY dipte gisteren tot 106,80, maar ook dat verlies werd de afgelopen uren goed gemaakt; aan het begin van de Europese sessie noteerde de USD/JPY weer rond de 107,30. 

De dollar kwam gisteren onder druk op de forex nadat de Fed watcher van de Wall Street Journal, Jon Hilsenrath, berichtte dat de Federal Reserve de veelzeggende woorden '"considerable time" mogelijk in de beleidsverklaring zal houden, wat zou duiden op meer voorzichtigheid van de Fed dan wat veel marktspelers op dit moment verwachten.

De Federal Reserve heeft de afgelopen maanden steeds gezegd dat de rente nog "considerable time" onveranderd zou blijven nadat het obligatie opkoop programma - bekend als QE3 - is afgerond, wat tegen het einde van het jaar zal zijn. Nu de Amerikaanse economie echter sterk aantrekt denken sommige analisten dat de Fed het verhogen van de rente mogelijk naar voren zal halen en de markt daar op wil voorbereiden.

De onzekerheid over waar de Fed later vandaag mee zal komen houdt de markten voorlopig in ieder geval in een houtgreep. Ayako Sera, senior markt strategist bij Sumitomo Trust Bank in Tokyo: "It's very difficult for markets to make major moves ahead of the FOMC, until that event is past." 

Sommige analisten wijzen er op dat ook al zou het Federal Open Market Committee (FOMC) - het beleidsorgaan van de Fed dat gaat over het monetaire beleid - zich wat betreft de rente vandaag op de vlakte houden, uit andere opmerkingen mogelijk toch zal blijken dat de houding van de Fed bezig is te veranderen. 

Janu Chan, econoom bij St. George Bank Ltd. in Sydney: "There's still a bit uncertainty about what the Fed could be releasing. The trend is for the U.S. dollar to keep strengthening because even if the Fed doesn't signal it now, they're still talking about an exit strategy and they're looking at raising rates at some point."

Rond 20.00 uur Nederlandse tijd wordt het rentebesluit bekend gemaakt. Iedereen is het erover eens dat de rente onveranderd tussen de 0 en 0,25 procent blijft. Tegelijkertijd publiceert het FOMC een rapport met economische vooruitzichten, met name op het gebied van inflatie ontwikkeling en economische groei voor de aankomende twee jaar. Nog belangrijker is dat dit rapport ook informatie geeft over de verwachte rente ontwikkeling volgens individuele FOMC leden. Dit rapport wordt vier keer per jaar gepubliceerd.

Tegelijkertijd wordt ook de FOMC beleidsverklaring gepubliceerd, met daarin het stemgedrag voor het zojuist bekend gemaakte rentebesluit en informatie over het gevoerde beleid.

Om 20.30 begint vervolgens de persconferentie van Fed Voorzitter Janet Yellen, ook een evenement dat vier keer per jaar plaats vindt. De persconferentie bestaat uit twee delen, het voorlezen van een voorbereidde verklaring en een vraag en antwoord sessie met de aanwezige journalisten.

De persconferentie wordt live uitgezonden door de Fed zelf.

De volatiliteit op de forex is doorgaans hoog rond zowel het publiceren van de beleidsverklaring als de persconferentie. En zoals gezegd zou de aanwezigheid danwel afwezigheid van de woorden "considerable time" wel eens een directe reactie kunnen veroorzaken op de forex.

De dollar is de afgelopen uren gestegen tegenover de meeste andere belangrijke valuta op de forex, waaronder de euro, yen en pond, in aanloop naar de uitkomst van de twee dagen durende maandelijkse vergadering van de Federal Reserve, die later vandaag begint. 

De dollar index - waarbij de dollar wordt uitgezet tegen de belangrijkste andere valuta - steeg tijdens de Aziatische sessie van 84,10 tot 84,35, niet ver van de 84,51 die vorige week geraakt werd en wat de hoogste stand in 14 maanden tijd was.

Valutapaar EUR/USD daalde van rond de $1,2960 tot rond de $1,2920, daarbij de $1,2884 die vorige week bereikt werd in het zicht houdend. 

De koers van de USD/JPY steeg van 106,95 tot 107,32, slechts een paar pips verwijderd van de 107,39 die 12 september geraakt werd, de hoogste stand sinds september 2008.

Analisten van JPMorgan Chase & Co gaven vandaag in een rapport aan te verwachten dat de USD/JPY in het vierde kwartaal richting de 109 zal gaan. De gemiddelde voorspelling van door Bloomberg ondervraagde analisten ziet de yen op 31 december op 106 yen.

Ook de GBP/USD moest inleveren en daalde van rond de 1,6250 tot onder de 1,6180, de laagste stand sinds 10 september. Daarmee is het paar uit het kanaal gebroken tussen de 1,6190 en 1,6275 waar het zich sinds donderdag in bevond.

De druk op het Britse pond zal de aankomende dagen waarschijnlijk verder toenemen, vanwege de uitkomst van de Fed vergadering maar vooral ook vanwege het referendum over de Schotse onafhankelijkheid, dat donderdag wordt gehouden en waarvan de uitslag mogelijk pas vrijdagochtend bekend zal zijn.

Uit een poll van Bloomberg blijkt dat ondervraagde economen een 45 procent kans zien dat de nationalisten het referendum winnen; in dat geval is er een risico op kapitaalvlucht uit het Verenigd Koninkrijk, waardoor de pond zwaar onder druk zou kunnen komen te staan.

Fed vergadering

Investeerders en valuta handelaren kijken inmiddels reikhalzend uit naar de uitkomst van de aankomende Fed vergadering, vooral vanwege de vraag of de Amerikaanse centrale bank er aan toe is om het monetaire beleid aan te passen aan de afgelopen maanden sterk verbeterde Amerikaanse economie. Antwoord op die onzekerheid zou markten behoorlijk in beweging kunnen brengen.

Zoals strategisten bij Barclays schreven: "At Wednesday's FOMC [Federal Open Market Committee. red] meeting, changes to Fed forecasts and wording that reflects expectations that rates could go higher sooner than expected should provide support to the U.S. dollar. We also look for a modest steepening in the median policy path and more clarity on exit principles."

Bloomberg berichtte dat inmiddels 78 procent van valuta handelaren verwachten dat de Fed de rente met tenminste 0,25 procent zal verhogen voor september 2015. De rente staat al sinds december 2008 tussen de 0 en 0,25 procent en is sinds 2006 niet meer verhoogd.

Gisteren bleek dat producenten in New York deze maand aanmerkelijk optimistischer zijn dan analisten hadden verwacht. De zgn. Empire State Manufacturing Index, bijgehouden door de Federal Reserve van New York, steeg van 14,7 naar 27,5, waarbij een meting boven 0 duidt op verbeterende condities. Het was de hoogste meting sinds april 2010. 

De belangrijkste valuta paren op de forex zullen in de aankomende uren mogelijk een patroon van consolidatie laten zien, in afwachting van het vuurwerk van morgen. Rond het rentebesluit van de Fed en de aansluitende persconferentie van Fed Voorzitter Janet Yellen zal de forex mogelijk zeer volatiel zijn.

De Australische dollar is aan het begin van de forex week voor het eerst sinds in zes maanden onder de 90 dollar cent gedoken, onder invloed van tegenvallende cijfers over de Chinese economie, terwijl de Britse pond moest inleveren in aanloop naar het Schotse referendum, aankomende donderdag.

Valutapaar AUD/USD daalde op de valuta markt tijdens de Aziatische sessie tot 0,89,84, de laagste stand sinds 12 maart. Daarmee is de range tussen 92 en 95 US cent waarbinnen de Aussie zich sinds april heeft bewogen de afgelopen dagen met kracht gebroken. Een week geleden noteerde de koers van de AUD/USD nog rond de 94,00.

Directe aanleiding voor het slechte begin van de Aussie deze week waren cijfers over de Chinese industriele produktie, die zaterdag gepubliceerd werden door het Chinese National Bureau of Statistics. Daaruit bleek dat de industriele produktie in augustus met 6,9 procent is gegroeid, aanmerkelijk minder dan de 9 procent van de maand ervoor en ook dan de 8,8 procent waar analisten op hadden gerekend. Het was de laagste groei sinds december 2008. 

Ook de Chinese investeringen en retail sales kwamen de afgelopen maand lager uit dan eerder was gedacht door analisten. Hierdoor groeien de zorgen onder marktspelers dat de Chinese economie mogelijk toch een harde landing zal maken in plaats van een geleidelijke, zachte landing.

Vooral de Australische dollar moest het hierdoor ontgelden op de forex, omdat China de belangrijkste Australische handelspartner is. De Aussie staat ondertussen ook onder druk tegenover de Amerikaanse dollar vanwege de groeiende verwachting onder investereerders en valuta handelaren dat de Federal Reserve zich opmaakt voor de eerste rente verhogingen in zes jaar tijd.

Woensdag maakt het Federal Open Market Committee (FOMC), het beleidsorgaan van de Fed dat gaat over het monetaire beleid, het maandelijkse rente besluit bekend. Ook zal het FOMC met een rapport van economische projecties komen en zal Fed Voorzitter Janet Yellen een persconferentie geven. Veel nieuwe informatie dus, met mogelijk nieuwe aanwijzingen in de richting van wanneer de Fed de rente voor het eerst zal verhogen.

Zoals analisten van Credit Agricole in een rapport schreven: "The key question surrounding this week's policy event is whether a widely expected change in FOMC forward guidance is sufficient to refuel USD buying."

Pond lager

Het andere gezichtsbepalende evenement voor de forex deze week komt in de vorm van een referendum over Schotse onafhankelijk dat een dag later dan de FOMC vergadering, op donderdag 18 september, zal worden gehouden.

Valutapaar GBP/USD maakte begin vorige week een flinke duikvlucht nadat een in het weekend gehouden poll voor het eerst een voorsprong voor het 'Ja' kamp liet zien. Gedurende de week zetten Britse politici en verschillende grote bedrijven vervolgens alle zeilen bij om te waarschuwen voor de economische gevolgen van een 'break-up' van het Verenigd Koninkrijk, en die inspanningen leken effect te hebben, want eind vorige week herstelde de GBP/USD weer wat.

Dit weekend bleek echter dat er nog steeds sprake is van een echte nek-aan-nek race tussen het 'Ja' en 'Nee' kamp, waarbij nog steeds veel zwevende kiezers over de streep kunnen worden getrokken.

De GBP/USD daalde van rond de 1,6280 tot 1,6230 tijdens de Aziatische sessie. Aan het begin van de Europese sessie won het pond weer wat terrein terug, maar veel opwaartse potentie zal er op de forex de aankomende dagen waarschijnlijk niet zijn voor het valutapaar, tenzij uit nieuwe polls blijkt dat de kans op winst voor het 'Ja' kamp snel slinkt. 

De dollar is tijdens de Aziatische sessie gestegen tegenover de meeste belangrijke andere valuta op de forex, in aanloop naar de maandelijkse beleidsvergadering van de Federal Reserve, volgende week.

De dollar index - een gewogen gemiddelde waarbij de dollar wordt uitgezet tegen de zes belangrijkste andere valuta - steeg tot 84,37. Tien dagen geleden noteerde de index nog rond de 82,80.

De greenback heeft deze week vooral tegenover de Australische dollar, Nieuw-Zeelandse dollar en yen veel terrein gewonnen, mede vanwege hun gevoeligheid voor het rentebeleid van de Amerikaanse centrale bank.

Zo zei Annette Beacher, hoofd Asia-Pacific Research bij TDSecurities, over de koersontwikkeling van de Aussie, zoals de Australische dollar ook wel wordt genoemd: "If we see a hawkish Fed next week, we'll be heading back to 90 cents in no time."

Aan het einde van de Aziatische sessie bewoog valutapaar AUD/USD zich rond de 0,9060 op de forex. 

Valutapaar USD/JPY steeg de afgelopen uren tot een nieuwe hoogste stand in zes jaar, op 107,39. Daarmee is de yen deze maand al met 2,9 procent gedaald tegenover de dollar. De zwakte van de yen werd gisteren geholpen door de opmerking van de Japanse premier Shinzo Abe dat de centrale bank niet zal aarzelen om in te grijpen als het beoogde inflatie doel van 2 procent niet gehaald wordt. 

Dat staat in schril contrast met de markt speculatie rond de vraag wanneer de Fed de rente voor het eerst sinds 2006 weer zal verhogen.

Mitul Kotecha, hoofd Asia-Pacific forex strategie bij Barclays in Singapore: "There has been quite a significant shift in terms of interest-rate expectations in the U.S. When you compare that to what the ECB and the Bank of Japan are likely to do - both expected to ease further - that contrast has been the biggest factor giving support to the dollar." 

Het Federal Open Market Committee, FOMC, het orgaan van de Fed dat gaat over het monetaire beleid van de Fed, maakt aankomende woensdag het maandelijkse rentebesluit bekend. Tegelijkertijd publiceert het FOMC dan ook een rapport met daarin o.a. prognoses voor inflatie ontwikkeling en economische groei, alsmede rente voorspellingen van de leden van het FOMC. Dit rapport wordt vier keer per jaar gepubliceerd.

Een half uur later zal Fed Voorzitter Janet Yellen een persconferentie geven. De volatiliteit op de forex zal naar verwachting hoog zijn rond deze gebeurtenissen.

Britse pond hoger

Een van de weinige belangrijke valuta die de afgelopen uren terrein won op de dollar was het Britse pond, dat steun in de rug kreeg door een nieuwe poll van YouGov, die liet zien dat het 'Nee' kamp op dit moment op 52 procent van de stemmen kan rekenen, tegenover 48 procent voor het 'Ja' kamp.

Valutapaar GBP/USD klom tot 1,6275 op de forex, na eerder deze week nog te zijn gedaald tot 1,6052, de laagste stand in 10 maanden tijd.

De afgelopen dagen hebben verschillende grote Schotse bedrijven, waaronder Royal Bank of Scotland en Lloyds Group, aangegeven dat ze hun zetel naar Londen zouden verplaatsen wanneer Schotland zou kiezen voor onafhankelijkheid. Veel Schotse bedrijven zijn tegen onafhankelijkheid, vanwege de enorme onzekerheid die het met zich mee brengt. Die boodschap is deze week met kracht naar voren gebracht.

Schotland stemt op 18 september in een referendum over de onafhankelijkheid, een dag na de persconferentie van de Fed. Het belooft dus een spannende week te worden op de forex.

Valutapaar NZD/USD (Nieuw-Zeelandse dollar / Amerikaanse dollar) is tijdens de Aziatische forex sessie gedaald tot de laagste stand in zeven maanden, nadat de Gouverneur van de Reserve Bank of New Zealand (RBNZ), Graeme Wheeler, zei dat de Nieuw-Zeelandse dollar te sterk was en de inflatie verwachtingen bovendien naar beneden bijstelde.

De koers van de NZD/USD daalde vervolgens tot $0,8180, de laagste stand sinds medio februari. Door de daling van de afgelopen weken lijkt de laagste stand in 2014, die begin februari werd bereikt op $0,8052, ook ineens niet meer zo ver weg. De Kiwi - zoals de Nieuw-Zeelandse dollar ook wel genoemd wordt  - is sinds juli al met meer dan 6 Amerikaanse dollar cent gedaald.

De RBNZ hield de rente onveranderd op 3,5 procent, een van de hoogste rentes in de ontwikkelde wereld. Het rente besluit was door vrijwel alle economen verwacht, maar de opmerkingen van RBNZ Gouverneur Graeme Wheeler kwamen wel onverwacht.

Wheeler noemde het huidige niveau van de Nieuw-Zeelandse dollar "unjustified and unsustainable" en gaf aan een "further significant depreciation" te verwachten voor de Kiwi, omdat de valuta "has yet to adjust materially to lower commodity prices."

Dat betekent dat er voorlopig dus geen nieuwe rente verhogingen zullen komen, een afwijking van het beleid aan het begin van dit jaar, toen de RBNZ de rente een aantal malen verhoogde. Wheeler gaf in maart aan de rente dit jaar te willen laten stijgen tot 3,75 procent, maar die laatste 0,25 procent zal dus voorlopig op zich laten wachten.

Dominick Stephens, hoofdeconoom bij Westpac Banking Corp in Nieuw-Zeeland: "This monetary policy statement was much more 'dovish' than we anticipated. The RBNZ appears to have re-thought its inflation forecast in light of recent very soft inflation outcomes." 

De naar beneden bijgestelde inflatie verwachting betekent ook dat de Nieuw-Zeelandse centrale bank weinig druk zal voelen om de rente verder te verhogen. De vraag die op het moment eerder relevant lijkt is of de RBNZ over zal gaan tot interventie op de forex om de koers van de Kiwi naar beneden te duwen.

Een van de criteria die de bank zichzelf heeft gezet voor forex interventie is wanneer het niveau van de valuta "unjustified" is, exact het woord dat Wheeler vandaag gebruikte dus. Maar op de vraag of de RBNZ al had geintervenieerd op de forex gedurende de afgelopen weken gaf Wheeler geen commentaar.

Aussie herstelt

De Australische dollar is tijdens de Aziatische sessie weer enigszins hersteld op de forex, nadat nieuwe werkgelegenheidscijfers significant sterker waren dan verwacht. 

Uit cijfers van het Australian Bureau of Statistics bleek dat er in de Australische economie de afgelopen maand 121.000 banen zijn bijgekomen, veel meer dan de 15.000 die werden verwacht. De werkeloosheid nam af van 6,4 naar 6,1 procent. 

Kengo Suzuki, hoofd forex strategist bij Mizuho Securities in Tokyo: "The Aussie, which has been sold recently, reacted positively to the jobs data. The employment numbers look very strong, exceeding economists forecasts and signaling tightening in the labor market." 

De koers van de AUD/USD steeg tot 0,9216 op de forex tijdens de Aziatische sessie. Aan het begin van de Europese sessie moest de Aussie overigens weer wat van deze winst inleveren.

Valutapaar AUD/USD is tijdens de Aziatische forex sessie gedaald tot de laagste stand in 5 maanden, onder invloed van een rapport dat liet zien dat het Australisch consumenten vertrouwen is gedaald.

De koers van de AUD/USD daalde de afgelopen uren tot 0,9137, de laagste stand sinds eind maart. Het valutapaar is voor het eerst in 5 maanden onder de 200-day Moving Average gedaald. Eind vorige week noteerde de Aussie - zoals de Australische valuta ook wel wordt genoemd - nog rond de 0,94 tegenover de greenback. 

Een belangrijk reden dat het sentiment zich de afgelopen uren tegen de Aussie keerde was de publicatie van een rapport van de Westpac Banking Corporation, waaruit bleek dat het consumenten vertrouwen deze maand aanmerkelijk lager is dan vorige maand. Kwam het Westpac survey vorige maand nog uit op een stijging van het vertrouwen met 3,8 procent ten opzichte van de maand ervoor, deze maand is er sprake van een daling met -4,6 procent, waarbij de index uitkomt op 94. Een cijfer onder de 100 duidt op meer pessimisten dan optimisten.

De Aussie heeft ook last van een toename in volatiliteit op de forex - o.a. door onrust rond de pond en de euro - en de toenemende divergentie tussen het beleid van de Fed en andere belangrijke centrale banken, waardoor de aantrekkelijkheid van de carry trade afneemt. Vanwege zijn relatief hoge rente wordt de Australische dollar vaak gebruikt als 'funding currency' in deze trade, en nu veel carry trades worden afgewikkeld komt de Aussie onder druk.

Analisten wezen erop dat de Aussie mogelijk nog verder zal dalen. Stephen Innes, senior trader bij OANDA Asia Pacific: "Traders could see a further correction lower if we see a daily close south of $0.9175, which is a key support level."

Ook Chris Weston, chief market strategist bij IG Australia in Melbourne, gaf aan dat de Aussie mogelijk richting de 90 dollar cent zou dalen als de daily candle onder de 92 zou sluiten voor het eerst sinds maart. 

Yen lager

De yen daalde ondertussen naar een nieuwe laagste stand. Valutapaar USD/JPY steeg tot 106,56, de hoogste stand sinds september 2008. 

Het sentiment rond de dollar/yen wordt op het moment bepaald door de vooruitzichten rond de Federal Reserve en dan vooral wanneer de Amerikaanse centrale bank de rente zal beginnen te verhogen. Uit een studie van de Federal Reserve in San Francisco bleek eerder deze week dat investeerders een latere en langzamere stijging van de rente verwachten dan bestuursleden van de Fed zelf, waardoor er ruimte lijkt te zijn voor correctie.

Kaneo Ogino, directeur bij Global-info Co in Tokyo, een forex research bedrijf: "People missed their chance to buy the dollar on dips. The interest rate outlook is in focus, as Japanese yields will keep to lower levels."

Kazuo Shirai, handelaar bij Union Bank NA in Los Angeles, is het daar mee eens. "The Fed is likely to raise rates by mid-2015, while other countries like Japan are forced to still ease. The dollar will be bought as the U.S. is likely to be the sole winner."

Markt spelers verwachten gemiddeld genomen dat de Fed de rente tegen juli 2015 tot in ieder geval 0,5 procent zal hebben verhoogd. Wanneer de Fed de rente inderdaad verhoogt zal dat voor het eerst zijn sinds 2006. 

De dollar index is de afgelopen uren gestegen tot de hoogste stand in 14 maanden, onder invloed van zwakte van andere belangrijke valuta op de forex en een studie van de Federal Reserve waaruit blijkt dat investeerders een langzamere stijging van de rente verwachten dan Fed bestuursleden zelf. 

De dollar index - waarbij de dollar wordt uitgezet tegen de zes belangrijkse andere valuta - steeg tijdens de Aziatische sessie tot 84,49, de hoogste stand sinds juli 2013, toen de index tot 84,75 reikte. Voorbij die piek ligt de eerstvolgende top in juli 2010.

De dollar kreeg gisteren o.a. de wind mee nadat uit een studie van de San Francisco Fed bleek dat investeerders in marktbeslissingen op dit moment uitgaan van een lanzamere ontwikkeling van de belangrijkste Fed rente dan leden van het Federal Open Market Committee (FOMC, het Fed orgaan dat gaat over het monetaire beleid) zelf doen.

Emma Lawson, senior forex strategist bij National Australia Bank: "The market's interpretation is that perhaps it had better re-price those expecations." 

Financieel nieuws bureau Bloomberg berichtte dat uit de futures handel blijkt dat er volgens de markt inmiddels een kans van 56 procent is dat de Fed de rente tenminste tot 0,5 zal hebben verhoogd tegen juli 2015. Die kans was eind augustus nog 52 procent. De rente staat al sinds december 2008 tussen de 0 en 0,25 procent. 

Een groot gedeelte van de dollar rally was ook te verklaren door zwakte bij de drie belangrijkste andere valuta op de forex: de euro, de pond en de yen. 

Valutapaar EUR/USD daalde tijdens de Aziatische sessie tot een nieuw laagste punt in 14 maanden op de forex, op $1,2867. Afgelopen donderdag verraste de Europese Centrale Bank de markt met zowel een renteverlaging als een geldverruimingsprogramma waarbij de ECB gedekte obligaties en andere schulden zal opkopen. 

ECB President Mario Draghi zei tijdens een persconferentie dat de bank de uitzonderlijke maatregelen neemt omdat de inflatie verwachtingen verder naar beneden zijn bijgesteld. 

Tegenover de yen bereikte de dollar de afgelopen uren ondertussen de hoogste stand in 6 jaar tijd, onder invloed van de toenemende verwachting onder investeerders dat het monetaire beleid van de Federal Reserve en de Japanse centrale bank, de Bank of Japan (BOJ), de aankomende tijd steeds verder uiteen zal lopen. Waar de BOJ vorige week aangaf het extreem geldverruimende beleid in stand te houden, is de verwachting dat uit de Fed vergadering volgende week heel andere geluiden zullen komen.

De USD/JPY steeg tijdens de Aziatische forex sessie tot 106,34, de hoogste stand sinds october 2008. 

Masashi Murata, forex strategist bij Brown Brothers Harriman in Tokyo: "The impression I get is that these moves aren't so much dollar-buying but more a case of selling in other major currencies."

Dat was zeker ook het geval voor het Britse pond, dat de afgelopen uren steeds verder weggzakte tegenover de greenback onder invloed van toenemende vrees dat Schotland in een referendum aankomende 18 september mogelijk voor onafhankelijkheid zal stemmen. 

Uit een poll van YouGov bleek dit weekend voor het eerst dat het 'ja-kamp' op 51 procent kan rekenen van de kiezers die al weten waarop ze gaan stemmen, tegen 49 procent voor het 'nee-kamp'.

Analisten verwachten dat de onzekerheid over het Schotse referendum de koers van de pond zal blijven bepalen op de korte termijn. Analisten van BNP Paribas schreven verder in een klantenbericht dat "Our base expectation remains that the 'No' camp will prevail....Still, we would be cautious on re-entering GBP longs ahead of the vote given our expectation that volatility will remain elevated." 

Veel valuta handelaren zullen hetzelfde denken, en dat houdt valutapaar GBP/USD dus behoorlijk onder druk. 

In de afgelopen uren is de koers van GBP/USD gedaald tot $1,6065 op de forex, de laagste stand in 10 maanden.