Valutapaar EUR/USD is tijdens de eerste Aziatische forex sessie van de week gedaald tot de laagste stand in 2 jaar tijd onder invloed van een sterke dollar, die op zijn beurt wordt aangejaagd doordat de Fed zijn obligatie opkoop programma heeft afgesloten terwijl de Japanse bank het zijne juist onverwacht heeft verruimd, wat de druk op de Europese Centrale Bank vergroot om ook aan meer geldverruiming te doen.

De koers van de EUR/USD daalde van rond de $1,2530 tot $1,2439, de laagste stand sinds augustus 2012. Aan het einde van de Aziatische sessie had de gemeenschappelijke currency wat terrein teruggewonnen op de greenback en bewoog rond de $1,2490.

Ook de yen moest opnieuw stevig inleveren tegenover de dollar en daalde tot een nieuw diepte record van 112,99, de laagste stand sinds december 2007. Dat was nog weer een 150 pips lager dan de 111,50 die afgelopen vrijdag werd bereikt en wat toen de laagste stand was sinds december 2008.

De snelle yen daling van vrijdag werd veroorzaakt door het onverwachte besluit van de Japanse centrale bank (BOJ) om het geldverruimingsprogramma te vergroten tot 80 biljoen yen ($721 miljard) per jaar, van de huidige 60 tot 70 biljoen yen per jaar. Vooral ook de timing van het besluit, twee dagen nadat de Fed bekend had gemaakt ook het laatste stuk van het obligatie opkoop programma te beeindigen, hielp mee om de yen snel te verzwakken op de forex. 

Nobuhiko Akai, hoofd trading bij Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ in Singapore: "Everyone had been expecting a 105-110 yen trading range for a while, but now that seems to have completely shifted to a 110-115 yen range." Akai voegde daar aan toe dat de 115 yen per dollar grens mogelijk voor het einde van het jaar getest zou worden.

Doordat de BOJ het geldverruimingsprogramma heeft vergroot neemt ook de druk op de ECB toe om het bestaande geldverruimingsprogramma uit te bouwen en in plaats van alleen gedekte obligaties ook staatsobligaties op te kopen, om zo de lage inflatie en haperende economische groei te stimuleren. 

Apolline Menut, analist bij Barclays: "In this environment of subdued growth and long-term low-flation, we expect the ECB to announce the purchase of government bonds of euro area member states by early next year at the latest."

De dollar vaart ondertussen wel bij al die aandacht voor de snel toenemende divergentie tussen het beleid van de ECB en de BOJ aan de ene kant en de Fed aan de andere. 

Zo steeg de dollar index - waarbij de dollar wordt uitgezet tegenover de zes belangrijkste andere valuta op de forex - tot 87,37, de hoogste stand in 4 jaar tijd.

Later in de week komen verschillende belangrijke cijfers uit over de Amerikaanse economie; wanneer deze in lijn liggen met de (positieve) verwachtingen, kan de rally van de dollar mogelijk nog verder aan kracht winnen.

Aussie lager

Ook de Australische dollar moest inleveren tegenover de greenback, al ging het hier vooral om negatief sentiment rond de Chinese economie - de grootste handelspartner van Australie - dat de aussie onder druk zette.

Uit een rapport over de Chinese dienstensector bleek dat deze de afgelopen maand het minst was gegroeid sinds februari, terwijl eerder al was gebleken dat ook de Chinese fabrieksactiviteit in oktober tot het laagste niveau in vijf maanden was gedaald.

De onzekerheid over de Chinese economie drukte duidelijk op de Aussie; de AUD/USD daalde van rond de 0,8800 tot 0,8705 op de forex. 

De yen is tijdens de Aziatische forex sessie tot het laagste punt in bijna zeven jaar tijd gedaald tegenover de dollar, nadat de Japanse centrale bank, de Bank of Japan (BOJ), onverwacht aankondigde het bestaande geldverruimingsprogramma verder te vergroten.

Valutapaar USD/JPY steeg op de forex in korte tijd zo'n 2 procent, van rond de 109,40 tot 111,50, de hoogste stand sinds januari 2008. Ook tegenover de euro boekte de yen flinke verliezen; de EUR/JPY steeg van 137,75 tot 140,03, de hoogste stand sinds eind september.

Het was de grootste daling voor de dollar/yen sinds BOJ Gouverneur Haruhiko Kuroda begin april 2013 aankondigde om de geldverruiming van de BOJ drastisch te vergroten, om zo de inflatie in twee jaar tijd op 2 procent te krijgen. 

Vanochtend maakte de Japanse centrale bank na de maandelijkse beleidsvergadering bekend het geldverruimingsprogramma te vergroten tot 80 biljoen yen ($721 miljard) per jaar, van de huidige 60 tot 70 biljoen yen per jaar. De verhoging kwam voor verreweg de meeste economen en investeerders totaal onverwacht. Zo had slechts drie van de 32 door Bloomberg ondervraagde economen voorspeld dat de BOJ de geldverruiming zou vergroten.

Todd Elmer, strategist bij Citigroup in Singapore: "This is a significant negative signal for the yen and the key really isn't the details in this case, it's the timing. Over time we're heading toward 112 yen per dollar."

Veel analisten hadden wel additionele stimulering verwacht, maar pas over een aantal maanden. Sommigen wezen er op dat de timing van Kuroda mogelijk te maken heeft met het feit dat de dollar rally de afgelopen dagen weer aan kracht gewonnen heeft, wat het effect op de yen van de nu aangekondigde additionele geldverruiming mogelijk vergroot.

Wat de druk op de yen verder vergrootte was het bericht in een Japanse krant dat een overheidscommissie plannen zou hebben goedgekeurd van het Government Pension Investment Fund (GPIF) om het aandeel aan buitenlandse aandelen te vergroten tot 25 procent en buitenlandse obligaties tot 15 procent, terwijl het aandeel aan Japanse obligaties zou worden vermindert tot 35 procent.

Eerder was er bovendien al positief nieuws gekomen voor de dollar, nadat gisteren bleek dat de voorlopige economische groei voor de V.S. in het derde kwartaal is uitgekomen op een geannualiseerde 3,5 procent, waar op 3,0 procent was gerekend.

Ook de EUR/USD werd hierdoor geraakt; het valutapaar daalde de tijdens de Aziatische sessie van $1,2630 tot onder de $1,2540 aan het begin van de Europese sessie. 

De druk op de euro zal de aankomende uren mogelijk nog verder worden vergroot nadat aan het begin van de Europese sessie bekend werd dat de Duitse retail sales in september met 3,2 procent zijn gedaald, waar gerekend was op een daling met 0,8 procent, en de Franse consumenten bestedingen zijn gedaald met 0,8 procent, waar gerekend was op een daling van 0,3 procent.

De dollar index - die de greenback uitzet tegen de belangrijkste andere valuta op de forex - steeg de afgelopen uren van 86,15 tot 86,72. Analisten van JPMorgan waarschuwen overigens voor al te veel enthousiasme ten aanzien van de Amerikaanse economische groei cijfers voor het derde kwartaal. 

"The upside surprise was mostly located in defence spending, inventories and, to a lesser extent, net foreign trade. All three of these categories tend to be associated with payback the following quarter. As a result we are lowering our early estimate for Q4 GDP growth from 3.0 percent to 2.5 percent." aldus analisten van JPMorgan in een klantenbericht. 

De dollar is tegenover de meeste andere valuta significant gestegen nadat de Federal Reserve gisteren in zijn verklaring, volgend op de maandelijkse beleidsvergadering, optimistischer klonk over de Amerikaanse economie dan vooraf door economen en investeerders was verwacht.

De dollar index - waarbij de greenback wordt uitgezet tegen de zes belangrijkste andere valuta - steeg van rond de 85,40 tot 86,29, de hoogste stand sinds 6 oktober. Daarmee lijkt de index er op de valreep toch nog een plusje uit te slepen voor de maand oktober, aangezien de dollar de maand begon rond de 85,90.

In de Fed verklaring stond weliswaar dat het Federal Open Market Committee (FOMC) van plan blijft om de rente gedurende "considerable time" laag te houden - zoals vooraf ook verwacht door analisten - maar het FOMC gaf ook dat de arbeidsmarkt voldoende hersteld was om een einde aan het obligatie opkoop programma, bekend als QE3, te rechtvaardigen. Verder gaf de Fed aan zich vooralsnog weinig zorgen te maken om dalende inflatie.

Masato Yanagiya, hoofd forex trading bij Sumitomo Mitsui Banking Corp in New York: "The Fed was more hawkish than investors had expected on both jobs and inflation. The reaction in currency markets was to buy the dollar."

Imre Speizer, markt strategist bij Westpac Banking Corp in Auckland, ging nog een stapje verder. "Fed policy makers have dispelled any doubts that they will normalize policy. The U.S. currency is back on its uptrend." aldus Speizer.

Dat laatste is natuurlijk de grote vraag: zal de dollar door de 'hawkish' klinkende Federal Reserve nu weer terugkeren naar de opgaande trend van de afgelopen maanden?

Feit is dat de hapering in oktober vooral tot stand kwam nadat uit de notulen van de laatste Fed vergadering bleek dat de FOMC leden zich hardop afvroegen of door een afkoelende mondiale economie het afbouwen van het eigen geldverruimende beleid mogelijk zou moeten worden vertraagd. 

Die vraag is nu vooralsnog met 'nee' beantwoord door het FOMC, aangezien QE3 definitief is beeindigd. Ook lijkt de weg vrij voor een renteverhoging in 2015, wat de eerste verhoging zou zijn sinds juni 2006. De kans dat de Fed rente in ieder geval zal hebben verhoogd in oktober 2015 is volgens futures handelaren in ieder geval opgelopen tot 75 procent, van 68 procent eind vorige week.

De dollar index is met de signficante stijging van de afgelopen uren in ieder geval weer in de buurt gekomen van de hoogste stand in vier jaar tijd die de index begin oktober bereikte, op 86,76. Het doorbreken van die grens zou een belangrijk signaal zijn dat de uptrend van de dollar inderdaad hersteld is. 

De EUR/USD was een van de valutaparen die het moest ontgelden vanwege het optimisme rond de dollar. Het belangrijkste valutapaar op de forex daalde in korte tijd van boven de $1,2760 tot onder de $1,2650. Tijdens de Aziatische sessie werd die daling voortgezet en aan het begin van de Europese sessie van vandaag was de EUR/USD gedaald tot $1,2573.

Daarmee lijkt het dieptepunt van $1,2515 dat begin oktober bereikt werd, de laagste stand sinds augustus 2012, ineens weer binnen bereik en is een aanval op deze support mogelijk niet ver weg.

Later vandaag komen de voorlopige derde kwartaalcijfers uit voor de Amerikaanse economie. De verwachting is dat de (geannualiseerde) groei is uitgekomen op 3,1 procent. Een verrassing aan de bovenkant zal de EUR/USD mogelijk een nieuwe zet geven in de richting van de $1,25.

De dollar is de afgelopen uren verder gedaald tegenover verschillende belangrijke valuta, na gemengde cijfers over de Amerikaanse economie en in afwachting van de uitkomst van de maandelijkse beleidsvergadering van de Federal Reserve, later vandaag.

De dollar index daalde de afgelopen uren van 85,44 tot 85,33. Daarmee is de dollar index deze week tot nu toe 0,4 procent gedaald. De dollar ligt daarmee op koers om voor het eerst sinds juni met een maandelijks verlies te sluiten. De index begon de maand oktober rond de 85,90.

Cijfers over de Amerikaanse economie lieten de afgelopen uren een gemengd beeld zien. Zo bleken de orders voor duurzame goederen in september met 1,3 procent te zijn gedaald, nadat deze in augustus ook al met 18,4 procent waren gedaald. Analisten hadden op een stijging van 0,4 procent gerekend.

Het Amerikaanse consumenten vertrouwen bleek deze maand evenwel gestegen tot 94,50, van 89 vorige maand, terwijl economen hier juist weer een daling hadden verwacht.

In het licht van het schijnbaar vooralsnog onevenwichtige herstel van de Amerikaanse economie denken sommigen dat de Fed vandaag mogelijk zal aankondigen het geldverruimingsprogramma QE3 nog tot het einde van het jaar in stand te houden, maar de meeste analisten zien de Fed QE3 toch deze maand beeindigen, met daarbij de aantekening dat de rente voorlopig nog onveranderd zal blijven. De onevenwichtige cijfers kunnen daarin wellicht net het zetje zijn voor de Fed om te laten doorschemeren dat het voorlopig geen actie zal ondernemen.

Kazuo Shirai, handelaar bij Union Bank NA in Los Angeles: "The end of QE is all but certain, but the question is how the Fed views the mixed economic data. If the statement retains the phrase that rates will stay low for a 'considerable time', the immediate reaction may be to sell the dollar."

Dat is het gevoel dat bij meerdere valuta handelaren lijkt te spelen en er aan bijdraagt dat de dollar de afgelopen dagen alvast wat is gedaald in aanloop naar de uitkomst van de Fed vergadering en de publicatie van de Fed Statement, rond 19.00 vanavond, Nederlandse tijd.

Euro stabiel

Valutapaar EUR/USD heeft zich tijdens de Aziatische sessie rustig gehouden en veelal tussen de $1,2750 - $1,2730 bewogen, na gisteren tot de hoogste stand in een week tijd te zijn gestegen, op $1,2765. Daarmee verdwijnt de support rond de $1,2600 verder naar de achtergrond, met daarachter dan nog weer de $1,2515 die begin oktober werd bereikt en die het laagste punt was sinds augustus 2012.

Het economische beeld voor de Eurozone is allerminst rooskleurig, maar de diepe val van de afgelopen maanden was mede te danken aan de stijgende verwachting dat de Federal Reserve de rente mogelijk eerder zou verhogen; met het afnemen van die verwachting heeft de EUR/USD een deel van die beweging teruggepakt. 

De dollar moest de afgelopen uren ondertussen ook tegen de yen inleveren op de forex. Gisteren steeg de USD/JPY nog tot boven de 128,20, maar aan het begin van de Europese sessie was het paar gedaald tot 107,94. De stijging van de yen werd mogelijk ook geholpen door het bekend worden van de voorlopige Industriele productie cijfers voor de Japanse economie, die op een groei van 2,7 procent uitkwamen, meer dan de 2,3 procent die was verwacht en ook aanmerkelijk beter dan de daling van 1,9 procent van de maand daarvoor.

De Amerikaanse dollar is de afgelopen uren onder druk gekomen tegenover verschillende andere valuta op de forex, in afwachting van de uitkomst van de twee dagen durende vergadering van de Federal Reserve, die later vandaag begint.

De dollar index daalde tijdens de Aziatische sessie van 85,58 tot 85,46, aan het begin van de Europese sessie. De greenback verloor onder andere terrein tegen de euro en de yen.

De EUR/USD daalde gisteren eerst tot rond de $1,2660 op de forex maar bewoog aan het begin van de Europese sessie van vandaag rond de $1,2715. De USD/JPY daalde gisteren van rond de 108,10 tot 107,60. Aan het begin van de Europese sessie noteerde de dollar/yen rond de 107,85.

Het Federal Open Market Committee (FOMC), het orgaan van de Federal Reserve dat gaat over het monetaire beleid, komt vandaag en morgen bijeen om te praten over de economische vooruitzichten voor de V.S., het afbouwen van het laatste stukje van het geldverruimingsprogramma - bekend als QE3 - en de ontwikkeling van het rentebeleid gedurende de aankomende maanden.

Het is de eerste vergadering sinds uit de notulen van de september vergadering bleek dat de Fed zich meer zorgen maakt om de afkoelende mondiale economie dan eerder werd gedacht, wat een - ieder geval voorlopig - einde maakte aan de dollar rally. 

Fed Voorzitter Janet Yellen zal deze keer geen persconferentie geven aansluitend aan het einde van de vergadering, maar de Fed komt wel met een verklaring. Analisten, investeerders en forex handelaren zullen deze FOMC statement nauwgezet lezen op hints over de rente ontwikkeling voor de aankomende maanden.

Yuki Sakasai, forex strategist bij Barclays in New York: "The key is going to be the tone of the Fed's statement, and I think the tone will be extremely cautious. In the near term, the dollar is going to be heavy."

Analisten denken dat er waarschijnlijk weinig beweging in de dollar zal zijn tot de uitkomst van de Fed vergadering. Evan Lucas, markt strategist bij IG, merkte op dat "trade overnight had a very distinctive feeling of 'wait and see'", en ook Sam Tuck, senior forex strategist bij ANZ Bank New Zealand in Auckland, schreef in een bericht aan klanten dat "markets are reluctant to strengthen the dollar".

Ondanks de haperingen van de afgelopen weken is de dollar de afgelopen drie maanden nog steeds met bijna 6 procent gestegen tegenover een gewogen gemiddelde van de 10 belangrijkste andere valuta op de forex, maar de glans is er voor het moment een beetje af.

Zagen futures traders eind september nog een kans van 85 procent dat de Federal Reserve de rente tegen oktober 2015 voor het eerst in zes jaar tijd zou hebben verhoogd, inmiddels is dat nog maar 49 procent.

Wat de dollar de aan het begin van de week ook niet hielp waren tegenvallende cijfers over de Amerikaanse economie. Zo bleven cijfers over het aantal nieuwe huizenverkopen in de V.S. behoorlijk achter bij de verwachtingen en bleek bovendien dat activiteit in de Amerikaanse diensten sector in oktober is gedaald tot het laagste niveau in zes maanden tijd. Ook bleek de produktie in de staat Texas de afgelopen maand te zijn afgenomen.

De Federal Reserve heeft steeds gezegd dat het zich bij het nemen van beslissingen over de rente ontwikkeling zal laten leiden door de actuele ontwikkeling van de economie en dat geen enkel pad vast staat. In het licht van het gemengde beeld over de Amerikaanse economie dat de afgelopen weken uit de diverse cijfers naar voren is gekomen, lijkt er dan ook gerede kans dat het FOMC andermaal zal laten doorschemeren dat het geen enkele haast heeft om de rente te verhogen, wat de dollar mogelijk onder druk zal houden op de forex. 

De euro is aan het begin van de week tegenover de dollar gestegen op de forex, nadat uit de lang verwachte uitslag van een belangrijke stress test voor Europese banken, uitgevoerd door de Europese Centrale Bank, bleek dat de kapitaalbehoeften van de 125 grootste banken kleiner waren dan eerder gedacht.

De EUR/USD steeg tijdens de Aziatische forex sessie tot $1,2707 en zette daarmee het herstel van vrijdag voort, nadat op donderdag nog de laatste stand in twee weken was bereikt, op $1,2614. Ook tegenover de yen werd winst geboekt door de euro; de EUR/JPY steeg korte tijd tot boven de 137,30, de hoogste stand in twee weken. Het paar kon dat niveau overigens niet vast houden en daalde aan het begin van de Europese sessie tot rond de 137,00.

Uit de stress test onder de 125 belangrijkste banken in Europa die eind 2013 werd uitgevoerd bleek dat 25 banken over te weinig kapitaal beschikten om een recessie en ineenstorting van de obligatie markt goed te doorstaan. De gezakte banken hadden in totaal een gezamenlijk tekort van 25 miljard euro.

De ECB  berichtte echter ook dat de meeste banken sindsdien maatregelen hadden genomen en dat van de 25 miljard euro inmiddels nog slechts 6,35 miljard euro niet is aangevuld. Geen enkele Franse, Duitse of Spaanse bank was nog genoodzaakt additioneel kapitaal te vinden.

Daarmee was het huidige kapitaal tekort aan de onderkant van wat de markt had verwacht dat banken nog nodig zouden hebben. Reden dus voor optimisme en voor de euro om te stijgen op de forex. 

Cherelle Murphy, senior econoom bij Australia & New Zealand Banking Group Ltd, merkte op dat de relatief gunstige uitkomst van de stress test support zou kunnen geven aan zowel de euro als wat meer riskantere assets. "With the ECB's Asset Quality Review now out of the way, the euro will be more responsive to the data, while the Australian dollar should continue to perform well."

Dollar wacht op Fed

Riskantere valuta en de euro zullen later in de week mogelijk ook steun krijgen vanuit de hoek van de Amerikaanse centrale bank, die woensdag komt met het maandelijkse rentebesluit en de beleidsverklaring - oftewel de FOMC statement - met daarin mogelijk aanwijzingen over het toekomstige rentebeleid.

Minori Uchida, hoofd forex strategist bij Bank of Mitsubishi-Tokyo UFJ: "The Fed will likely end its bond buying while maintaining its pledge to leave rates near zero for a considerable time. That should underpin risk assets and hamper the yen."

Tot een paar weken geleden verwachtten veel markt spelers nog dat de Federal Reserve mogelijk zou besluiten om de rente eerder te verhogen, mogelijk al in de eerste helft van 2015, maar sindsdien is gebleken dat Fed bestuursleden bezorgd zijn over het afkoelen van de mondiale economie, wat de rente verwachtingen verder heeft opgeschoven.

Daarmee is ook de dollar rally begonnen te haperen. Noteerde de dollar index - waarbij de greenback wordt uitgezet tegen de belangrijkste andere valuta - begin oktober nog rond de 86,70, de hoogste stand in vier jaar tijd, de afgelopen weken daalde de index tot onder de 85.

Sindsdien heeft de dollar zich echter weer wat hersteld en aan het begin van deze week beweegt de index zich rond de 85,50 - 60. Het wachten is nu op de Fed voor richting.

Toshiya Yamauchi, senior analist bij Ueda Harlow in Tokyo: "There's some uncertainty about what the Federal Reserve will do after the end of quantitative easing. I don't think it's the right time to aggressively buy the dollar." 

De yen is tijdens de Aziatische sessie tegenover alle belangrijke andere valuta op de forex gestegen nadat bekend werd dat een arts in New York positief heeft getest voor Ebola, het eerste geval in de grootste stad en het financiele hart van de V.S.

Valutapaar USD/JPY verzwakte voor het eerst in dagen, met een koers die daalde van rond de 108,30 tot 107,90. Daarmee is het paar overigens nog een behoorlijk eind verwijderd van het niveau rond de 106,20 waar het zich aan het begin van de week bevond, of de 105,19 die vorige week werd bereikt, de laagste stand sinds begin september.

De burgermeester van New York, Bill de Blasio, maakte tijdens een pers conferentie bekend dat een arts die werkt voor Artsen Zonder Grenzen en onlangs is terug gekeerd naar New York vanuit West Afrika, door het New York City Department of Health & Mental Hygiene is gediagnosticeerd met Ebola. De arts wordt verpleegd in een gesloten unit in Bellevue Hospital Center in Manhattan.

Het nieuws komt aan het einde van twee onrustige weken op de financiele markten, onder invloed van toenemende zorgen over de mondiale economie en gemengde economische signalen uit Europa, China en de Verenigde Staten. 

De reactie van de financiele markten op het eerste Ebola geval in NYC leek voor een groot gedeelte overigens 'knee-jerk' te zijn, oftewel snel maar mogelijk ook overdreven, en dus met kansen voor koopjesjagers. 

Kaneo Ogino, directeur bij Global-info Co, een forex onderzoeksbedrijf in Tokyo: "The volatilie move was a good chance for some to buy the dollar on dips. I think, next week the market will be more event-driven, with the FOMC and the Bank of Japan, so the downside should be limited". Hij noemde daarbij het niveau van 107 voor de USD/JPY als waarschijnlijk afdoende support.

Toch heeft dat ene geval van Ebola in New York wel de potentie tot het aanrichten van grote schade, een gegeven dat ook niet aan de markt voorbij is gegaan. Greg Gibbs, hoofd Asia-Pacific markets strategy bij Royal Bank of Scotland in Singapore: "We're seeing a fall in equity futures and dollar-yen on fears of a potential pandemic. There is a bubbling fear percolating in the background. Ebola is certainly on the market's radar." 

Met andere woorden: mochten er nieuwe Ebola gevallen opduiken in New York dan zou de daling van de USD/JPY wel eens een stuk stijler kunnen zijn dan die tijdens de Aziatische sessie.

De EUR/USD beleefde ondertussen juist een vrij rustige Aziatische sessie en bewoog zich voornamelijk tussen de $1,2640 - $1,2665 op de forex. 

Gisterochtend bereikte de EUR/USD nog de laagste stand in deze week, op $1,2614, maar na gemengde cijfers over de Duitse economie en onverwacht positieve cijfers over de Eurozone economie als geheel, kwam de daling van de afgelopen dagen tot stilstand. 

De EUR/USD zal zich nu mogelijk in een relatief nauw kanaal blijven bewegen totdat volgende week de Fed, middels het Federal Open Market Committee (FOMC), met zijn maandelijkse beleidsverklaring komt. Beleggers en valuta handelaren zullen die verklaring nauwgezet lezen, op zoek naar aanwijzingen voor de afgelopen weken gestegen vermoedens dat de Fed mogelijk langer wil wachten met het verhogen van de rente, vanwege de afkoelende mondiale economie.

De euro herstelde aan het begin van de Europese sessie op de forex, nadat cijfers over de Franse en Duitse economie een gemengd beeld lieten zien van gestegen optimisme in de Duitse maakindustrie en groeiend pessimisme in de Franse maakindustrie en dienstensector. 

De EUR/USD steeg aan het begin van de Europese sessie in korte tijd van $1,2615 tot boven de $1,2665 op de valuta markt. Ook tegenover de yen ging de euro er vlug vandoor na het bekend worden van de Duitse en Franse cijfers. Valutapaar EUR/JPY steeg van rond de 135,20 tot boven de 136,10. 

Vanochtend werd bekend dat Franse inkoop managers in de maakindustrie deze maand opnieuw pessimistischer zijn dan vorige maand. De PMI voor de Franse maakindustrie daalde van 48,8 vorige maand naar 47,3 deze maand, aanmerkelijk lager dan de 48,6 waar analisten op hadden gerekend.

Ook de inkoop managers in de Franse diensten sector waren deze maand opnieuw pessimistischer dan de maand ervoor, al was de daling van 48,4 naar 48,1 - waarbij een meting onder de 50 duidt op contractie - minder geprononceerd dan die in de maakindustrie.

In Duitsland daalde de PMI van de dienstensector ook, zij het dat deze met een daling van 55,7 naar 54,8 nog steeds duidt op expansie in plaats van contractie. De inkoop managers van de Duitse maakindustrie bleken deze maand echter positiever dan een maand geleden; die PMI steeg van 49,9 vorige maand naar 51,8, terwijl door analisten juist op een verdere daling was gerekend.

De PMI's voor de maakindustrie en dienstensector van de Eurozone als geheel lieten ook onverwachte plusjes zien. Tenslotte zorgde de afnemende Spaanse werkeloosheid in het derde kwartaal voor een lichtpuntje voor de euro, al blijft deze met 23,7 procent schrikbarend hoog. Al met al een gemengd beeld voor de Eurozone economie.

De euro herstelde zich naar aanleiding van de cijfers, maar de vraag blijft voor hoe lang. Gisteren zette het belangrijkste valutapaar op de forex de daling van eerder deze week namelijk verder voort, en verzwakte van rond de $1,2740 tot $1,2615. 

De afgelopen weken stopte de dalende trend die de EUR/USD sinds juli liet zien, maar niet omdat er tekenen zijn dat het beter gaat met de Europese economie of slechter met de Amerikaanse, maar omdat beleidsmakers van de Federal Reserve zich hardop afvragen of de schijnbaar opnieuw afkoelende mondiale economie het noodzakelijk maakt om het huidige accomoderende monetaire beleid langer in stand te houden.  

Deze week is de EUR/USD echter gedaald van rond de $1,2820 tot de eerder genoemde $1,2615, mogelijk onder invloed van het gerucht dat de ECB binnenkort zal overgaan tot het opkopen van ongedekte obligaties.

Dat denkt ook Teppei Ino, analist bij Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ in Singapore: "I get the sense that there are people who think the euro is a sell, based on monetary policy-related topics."

Een ECB obligatie programma voor ongedekte oblitaties zou volgens de definitie van ECB President Mario Draghi neerkomen op het zgn. quantitative easing dat de Fed de afgelopen jaren ook heeft toegepast. Dit zou de euro zeer waarschijnlijk verder onder druk zetten. Een beslissing hierover zou mogelijk al in december worden genomen. De ECB ontkende deze week in ieder geval dat een dergelijk besluit al is gevallen.

Valutapaar EUR/USD is de afgelopen uren gedaald tot de laagste stand in bijna een week, nadat persbureau Reuters berichtte dat de Europese Centrale Bank overweegt om op korte termijn bedrijfsobligaties op te kopen, naast het opkopen van gedekte obligaties, waar het maandag mee is begonnen.

De koers van de EUR/USD daalde van rond de $1,2830 gisteren tot $1,2685 op de forex aan het begin van de Europese sessie van vandaag, de laagste stand sinds 16 oktober. 

Reuters berichtte gisteren op basis van verschillende, niet nader geidentificeerde bronnen dat de ECB zou overwegen om ook ongedekte bedrijfsobligaties op te kopen, waarmee de Europese Centrale Bank zich zou begeven op het pad van het zgn. quantitative easing, een pad dat door de Federal Reserve de afgelopen jaren al danig is uitgesleten en dat door ECB President Mario Draghi onlangs werd omschreven als het opkopen van ongedekte obligaties.

Maandag begon de ECB al met het opkopen van gedekte obligaties, om op deze manier de krediet verlening in de private sector te stimuleren. Met het opkopen van ongedekte obligaties zou echter veel directer extra geld in de Europese economie worden gepompt. Tot nu toe heeft de ECB deze extreme vorm van geldverruiming altijd buiten de deur gehouden, niet in de laatste plaats omdat Duitsland mordicus tegen deze vorm van stimulering is. Maar mogelijk is de tijd van "unconventional measures" - waarvan Draghi de afgelopen tijd een aantal keer heeft gezegd dat de bank ze zo nodig zou inzetten - nu daadwerkelijk aangebroken. 

Reuters berichtte dat de beslissing over het opkopen van de ongedekte obligaties mogelijk al in december zal vallen, waarna vervolgens begin volgend jaar de eerste obligaties gekocht zouden kunnen worden. Een woordvoerder van de ECB berichtte tegenover Reuters overigens dat "the Governing Council has taken no such decision", al is dat nauwelijks verrassend. 

Richard Cochinos, hoofd G10 forex strategie bij Citi in New York: "Headlines on the market today about the ECB potentially buying corporate bonds has reinvigorated attention on the downside for the euro." Hij voegde daar aan toe dat "what the headlines have done is remind the market that essentially policy is dynamic and alternative options could potentially be considered." 

Daarmee raakt Cochinos aan een waarheid die de markten de afgelopen weken flink hebben opgeschud, sinds duidelijk werd dat de beleidsmakers van de Federal Reserve - gegeven de afkoelende wereld economie - rekening houden met het langer aanhouden van accomoderend monetair beleid dan eerder gedacht.

Behalve de mondiale economie kijkt de Fed daarbij uiteraard vooral naar de ontwikkeling van de Amerikaanse economie, en dan met name naar de arbeidsmarkt, consumenten - en producenten vertrouwen en de inflatie ontwikkeling. 

De later vandaag uitkomende inflatie cijfers hebben dan ook de potentie tot directe impact op de forex. De verwachting is dat de kern inflatie (core CPI) in september op 1,7 procent is gebleven, maar een lager cijfer zou speculatie in de markt kunnen voeden dat de Fed langer zal willen wachten met het verhogen van de rente. 

Koichi Takamatsu, hoofd forex trading bij Nomura Securities: "The CPI data will be very important. If the market turns risk-off, money will flow to U.S. bonds. A weak figure will surely hurt the dollar." 

De Amerikaanse CPI cijfers worden rond 14.30 Nederlandse tijd gepubliceerd. Volatiliteit zal op de forex mogelijk hoger dan normaal zijn rond die tijd.

De dollar is tijdens de Aziatische sessie gedaald tegenover de meeste andere belangrijke valuta op de forex, onder invloed van aanhoudend negatief sentiment en cijfers uit China die bevestigden dat de groei van de Chinese economie zich in een dalende trend bevindt.

De dollar index - waarbij de dollar wordt uitgezet tegen de belangrijkste andere valuta, zoals de yen, euro en pond - daalde tot 84,75 tijdens de Aziatische forex sessie, en zette daarmee de dalende trend voort die in de week van 6 oktober werd ingezet onder invloed van gemengd nieuws over de Amerikaanse arbeidsmarkt en een Federal Reserve die zich in de notulen van de laatste Fed vergadering hardop afvroeg of het ruimhartige geldverruimende beleid mogelijk langer in stand zal moeten blijven vanwege tegenvallende mondiale groei.

Aangezien de dollar rally van de afgelopen maanden vooral werd ingegeven door een zich herstellende Amerikaanse economie en het vooruitzicht van een eerste rente verhoging in zes jaar door de Fed in misschien wel de eerste helft van 2015, zet de toenemende speculatie dat die renteverhoging mogelijk op zich zal laten wachten tot eind 2015 de dollar nu onder druk.

Ray Attrill, co-hoofd forex strategie bij National Australia Bank in Sydney: "The dollar will probably struggle a little bit at least until after the Fed meeting next week. It will aggravate existing concerns about global growth if we do have a combination of a relatively soft GDP and industrial production doesn't bounce in China."

Die Chinese economische groei voor het derde kwartaal bleek vanochtend uit te zijn gekomen op 7,3 procent, weliswaar 1/10 procent hoger dan verwacht maar nog altijd lager dan de 7,5 procent van het kwartaal daarvoor. Het was bovendien de zwakste groei in bijna zes jaar tijd. Sinds oktober 2013 is de Chinese economische groei ieder kwartaal verder afgezwakt. Ook lijkt het erop dat de beoogde jaarlijkse economische groei voor het eerst in 15 jaar niet gehaald zal worden.

Lin Caiyi, hoofd econoom bij Guotai Junan Securities in Shanghai: "The data was better than I expected, more optimistic than we thought. But we definitely cannot achieve the 7.5 percent growth target this year."

Een lichtpuntje was dat de Chinese industriele productie in september boven verwachtingen presteerde met een groei van 8,0 procent, beter dan de 7,5 procent die analisten hadden verwacht en ook aanmerkelijk beter dan de 6,9 procent van de maand daarvoor, die overigens de laagste groei in zes jaar was.

De Chinese bedrijfsinvesteringen bleven de afgelopen maand echter dan weer achter bij de verwachtingen en waren lager dan de maand ervoor, net als de retail sales. Al met al een gemengd beeld dat door veel investeerders en valuta handelaren eerder negatief dan positief lijkt te worden uitgelegd.

De EUR/USD steeg de afgelopen uren van rond de $1,2730 tot $1,2830 op de forex, onder invloed van het negatieve sentiment rond de dollar. Ook de yen won terrein tegenover de dollar. De USD/JPY daalde tijdens de Aziatische sessie van rond de 107,00 tot onder de 106,30, mede onder invloed van de dalende Nikkei, die de afgelopen uren meer dan 2 procent verloor.

De AUD/USD boekte ook wat winst volgend op de Chinese cijfers en steeg van rond de 0,8775 tot 0,8828 op de forex. Aan het begin van de Europese sessie bewoog de Aussie zich rond de 0,8810.

Valutapaar USD/JPY is aan het begin van de forex week gestegen onder invloed van herstel op de aandelen beurzen en het bericht dat het Japanse overheidspensioen fonds van plan is het aandeel aan buitenlandse obligaties en aandelen substantieel te verhogen. 

De koers van de USD/JPY steeg van rond de 106,20 afgelopen vrijdag, tot rond de 107,40 tijdens de Aziatische sessie op de valuta markt. Ook de EUR/JPY boekte winst en steeg van 135,90 vrijdag tot 137,00 in de eerste uren van de nieuwe forex week. Aan het begin van de eerste Europese sessie moest de euro echter weer wat toegeven op de yen.

De yen kwam onder druk tegenover de belangrijkste andere valuta op de forex nadat een Japanse krant berichtte dat het Japanse overheidspensioen fonds, het Government Pension Investment Fund (GPIF), het grootste pensioen fonds ter wereld, zou hebben besloten om het deel aan buitenlandse obligaties en aandelen te vergroten van 23 procent naar 30 procent.

Sam Tuck, senior forex strategist bij ANZ Bank New Zealand Ltd in Auckland: "The fact that they've put numbers on the allocation implies that they're closer to implementing it and the flows actually occurring. Markets will be looking at those flows as supportive for the equity markets and outlflows from Japan, which would both be negative for the yen based on current correlations." 

Er waren eerder ook al wel geruchten over het vergroten van het percentage buitenlandse assets - maar nog niet eerder werden daar ook daadwerkelijke percentages bij genoemd. Het daadwerkelijke besluit van het GIPF over een nieuwe allocatie van de investeringen in obligaties en aandelen kan overigens nog wel tot december op zich laten wachten.

De verzwakking van de yen kreeg ook nog wat hulp van de Japanse centrale bank (BOJ), nadat Gouverneur Haruhiko Kuroda herhaalde dat monetaire beleidsmakers het extreeem geldverruimende beleid in stand zouden houden totdat het inflatiedoel van 2 procent gehaald zou zijn. Op dit moment koopt de BOJ nog steeds iedere maand voor zo'n $65 miljard aan obligaties op.

De verzwakking van de yen werd verder aangejaagd door de zich herstellende aandelenbeurzen, waardoor het risico mijdend gedrag van investeerders verminderde, waardoor er dus ook minder behoefte was aan de yen als veilige haven valuta.

Sean Callow, strategist bij Westpac Banking Corp in Sydney, had het over een "sea of green in equities, with Japan leading the way", om aan te geven dat het herstel op de aandelenmarkten - dat vrijdag door Wall Street werd ingezet vooralsnog ook doorzet op de Aziatische markten. 

De Dow Jones Industrial Average eindigde vrijdag op 16.380 punten, na de de dag ervoor op 16.117 punten gesloten te zijn. Begin oktober noteerde de DJIA nog boven de 17.000 punten.

De Nikkei steeg tijdens de Aziatische sessie tot 15.111 punten, ook een stuk optimistischer dan de 14.532 waarmee vrijdag werd afgesloten; een winst van bijna 4 procent.

De EUR/USD daalde aan het begin van de Europese sessie aanvankelijk tot rond de $1,2730 op de forex, maar schoot daarna snel omhoog richting de $1,2770 en lijkt daarmee nog steeds op zoek naar een nieuwe evenwicht. 

De forex heeft een volatiele week achter de rug, ingegeven door snel stijgende zorgen over de mondiale economie na tegenvallende cijfers en naar beneden bijgestelde verwachtingen voor de Duitse en Chinese economie en een Federal Reserve die onlangs het vermoeden uitsprak dat het huidige, ruime monetaire beleid mogelijk langer in stand moet blijven als de mondiale economie verder afkoelt.

Een graadmeter voor verwachte forex volatiliteit steeg deze week naar de hoogste stand in acht maanden tijd, terwijl de CBOE Volatility Index, die de verwachte volatiliteit over de aankomende dertig dagen meet voor de S&P 500, woensdag steeg naar 31 procent, de hoogste stand in 2,5 jaar. De index daalde de afgelopen uren overigens in de richting van 25 procent, een teken dat de onzekerheid onder investeerders licht is afgenomen.

De volatiliteit op de forex was o.a. goed te zien in valutapaar EUR/USD dat eerst daalde tot rond de $1,2620, vervolgens steeg tot boven de $1,2880, inzakte tot $1,2700 en de afgelopen uren zich probeerde te handhaven rond de $1,2800.

Dit ondanks dat economische cijfers uit Europa een eenduidig slecht beeld lieten zien, terwijl economishce cijfers uit de V.S. overwegend positief bleven, een combinatie die normaal gesproken een verzwakking van de EUR/USD teweeg zou brengen.

Ook de dollar index liet deze week een zeer wisselend beeld zien. Bereikte de index begin oktober nog de hoogste stand in vier jaar tijd op 86,76, deze week daalde de index in de richting van 85,00, steeg tot boven de 86,00 en daalde vervolgens weer tot 84,77, om zich tijdens de afgelopen Aziatische sessie weer boven de 85,00 te wurmen.

De nieuw opgekomen onzekerheid over de mondiale economie is vooral in een ander daglicht komen te staan doordat het Federal Open Market Committee (FOMC, het orgaan van de Fed dat gaat over het monetaire beleid, tijdens de laatste vergadering de zorg heeft uitgesproken dat een slechter presterende wereld economie mogelijk noopt tot het langer aanhouden van het huidige geldverruimende monetair beleid.

En aangezien het vooral het afbouwen van het staatsobligatie opkoop programma van de Fed en de verwachte renteverhoging medio 2015 waren die de dollar rally aanjoegen, is het schijnbare terug peddelen van de Fed nu ook de reden voor de volatiele, zoekende koers van de dollar.

Dat er een grote verandering heeft plaats gevonden in het verwachtingspatroon van de markt blijkt o.a. uit Bloomberg cijfers over de renteverwachting van futures handelaren. Zagen zij begin oktober nog een 52 procent kans dat de Fed de rente zou verhogen rond juli 2015, inmiddels denkt 61 procent dat de renteverhoging pas zal plaatsvinden in december 2015.

Sam Tuck, senior forex strategist bij ANZ Bank New Zealand in Auckland merkte dan ook op dat: "The market's bullish U.S. dollar view has capitulated slightly. Currency markets are pricing in a little bit more in terms of economic growth, whereas the rates markets are pricing a cautious FOMC."

De volatiliteit op de forex van deze week is een gevolg van deze zoektoch naar een nieuw evenwicht, naar nieuwe, beter passende koersen voor valutaparen zoals de EUR/USD en USD/JPY.

Makoto Noji, senior strategist bij SMBC Nikko Securities: "I expect market volatility to gradually come down. Loss-cutting trades will come to an end soon after a hectic week and markets will be looking to what kind of policy options major countries can adopt now."

Tijdens de Aziatische sessie lieten de beide paren in ieder geval alvast een rustiger beeld zien dan dat van de afgelopen dagen op de forex.

De euro en de yen wisten gisteren op de forex gemaakte winst tegenover de dollar, onder invloed van de negatieve stemming op de beurzen, de afgelopen uren grotendeels vast te houden. De forex laat de afgelopen dagen een onrustig beeld zien, gedreven door omgeslagen marktsentiment en veelal positie-gedreven bewegingen.

De EUR/USD schoot gisteren omhoog van rond de $1,2650 tot $1,2885, een niveau dat het overigens maar korte tijd vast wist te houden. Tijdens de Aziatische sessie bewoog het belangrijkste valutapaar op de forex zich grotendeels tussen de $1,2770 - $1,2830, een niveau waarbinnen het zich ook aan het begin van de Europese sessie nog bevond.

De USD/JPY vertoonde een zelfde beweging, zij het de andere kant op. Het valutapaar daalde van rond de 107,30 yen per dollar tot 105,22, ook een niveau dat het slechts kort wist te behouden. Tijdens de Aziatische sessie bewoog de USD/JPY zich veelal tussen de 105,90 - 106,20.

Het feit dat de USD/JPY 107,50 regio zich de afgelopen dagen heeft opgeworpen als resistance duidt er volgens Niall O'Connor, technisch analist bij JPMorgan, op dat de kans op meer verliezen voor de dollar groter is dan de kans op een snel herstel van de dollar rally. "The risk of additional weakness remains high." aldus O'Connor.

De onrust op de forex werd gisteren o.a. ingegeven door tegenvalende cijfers over de Amerikaanse economie. Zo bleek de zgn. Empire State Manufacturing Index, die door de Federal Reserve van New York wordt opgesteld en bijhoudt hoe producenten in de staat New York denken over de economie, deze maand fors lager uit te vallen dan verwacht. Ook de retail sales bleken afgelopen maand met 0,3 procent te zijn gedaald, meer dan de daling van 0,1 procent waar analisten op hadden gerekend en ook zeker teleurstellend in vergelijking met de groei van 0,6 procent van de maand ervoor. 

Ook de stemming op de Europese en Amerikaanse - en later de Aziatische - beurzen was in mineur. Zo verloor Londen 2,5 procent, Parijs 3,5 procent en Wall Street 1,1 procent. Ook de Nikkei moest er aan geloven; de Japanse beurs eindigde zo'n 2,2 procent lager. In Hong Kong werd 0,7 procent verloren en in Seoul 0,4 procent.

Dat juist de dollar het moest ontgelden en zoveel moest toegeven op de yen en euro, terwijl de economieen van Japan en de Eurozone er navenant slechter aan toe zijn dan die van de V.S., heeft alles te maken met het beeld dat uit de notulen van de laatste vergadering van de Federal Reserve oprees - en sindsdien bevestigd is door leden van het Federal Open Market Committee (FOMC) - dat de verslechterende omstandigheden in de mondiale economie ervoor kunnen zorgen dat de Fed zijn huidige, ruimhartige monetaire beleid langer in stand houdt.

Robert Rennie, hoofd forex strategie bij Westpac Banking Corp in Sydney, merkte dan ook op dat de huidige bewegingen op de forex veelal "position driven" zijn, omdat veel valuta handelaren de afgelopen tijd juist hadden gespeculeerd op het stijgen van de dollar onder invloed van zich normaliserend beleid van de Fed. Rennie gaf aan dat veel van die long posities in de dollar nu weer worden afgewikkeld. 

De dollar index moest het gisteren dan ook behoorlijk ontgelden. Van een niveau rond de 85,80 daalde de index - waarin de dollar wordt uitgezet tegen de belangrijkste andere valuta - tot 84,77 tijdens de Aziatische sessie. Aan het begin van de Europese sessie bewoog de index rond de 85,10.

De dollar is tegenover de meeste andere belangrijke valuta op de forex gestegen - inclusief de euro, pond, yen en Canadese dollar - nadat tegenvallende cijfers uit Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en ook China het negatieve sentiment over de mondiale economie opnieuw versterkte. 

Valutapaar EUR/USD - dat aan het begin van de week nog $1,2760 noteerde - daalde tijdens de Aziatische forex sessie tot $1,2624, onder invloed van verschillende negatieve berichten over de economie van de Eurozone.

Zo bleek het Duitse investeerdersvertrouwen - zoals gemeten door het Duitse onderzoekscentrum ZEW - deze maand voor het eerst sinds november 2012 negatief te zijn geworden. Ook bleek de industriele produktie van de Eurozone vorige maand met 1,8 procent te zijn afgenomen, meer dan verwacht.

De Duitse minister van Economische Zaken, Sigmar Gabriel, stelde de verwachte economische groei voor 2014 fors naar beneden bij, van 1,8 procent naar 1,2 procent, en de President van ZEW, Clemens Fuest, zei dat hij een technische recessie voor Duitsland - oftewel twee kwartalen van negatieve groei op rij - niet uitsluit. Krediet beoordelaar Fitch waarschuwde verder dat het mogelijk de Franse kredietwaardigheid zal verlagen, vanwege de verslechterende economie daar.

Later vandaag houdt Europese Centrale Bank President Mario Draghi een speech in Frankfurt. Mogelijk dat daarin aanwijzingen zitten voor het beoogde toekomstige beleid van de ECB. Vorige week zei Draghi nog dat de bank meer onconventionele monetaire beleidsmaatregelen zal nemen als dat nodig is om herstel van de Eurozone economie te stimuleren. Verschillende analisten verwachten dat de ECB vroeg of laat ook zal overgaan tot het opkopen van staatsobligaties - het zogenaamde quantitative easing - zoals ook de Federal Reserve de afgelopen jaren heeft gedaan.

Daniel Katzive en Vassili Serebriakov, strategisten bij BNP Paribas SA in New York, schreven in een klantenbericht: "We continue to expect further easing measures in Q1, and would look for ECB officials to continue to stress willingness to do more if necessary."

Ook tegenover het Britse pond deed de Amerikaanse dollar goede zaken, nadat bleek dat de Britse inflatie in september is gedaald tot 1,2 procent, het laagste niveau in vijf jaar. De dalende Britse inflatie voedt de gedachte onder valuta handelaren dat de eerste renteverhoging door de Britse centrale bank, de Bank of England, mogelijk verder weg ligt dan eerder gedacht. 

Valutapaar GBP/USD daalde van rond de $1,6050 tot $1,5877 tijdens de Aziatische sessie, het laagste niveau sinds 12 november 2013, en niet ver van het dieptepunt van november 2013, $1,5852. Aan het begin van de Europese sessie had het paar zich slechts zeer beperkt hersteld van de klappen die het gisteren kreeg en bewoog rond de $1,5900 op de valuta markt.

In China daalde de inflatie ook, tot 1,6 procent, het laagste niveau in vijf jaar, wat de verwachting versterkt dat de Chinese economie bezig is af te koelen.

Daar had de Canadese dollar als grondstoffen valuta dan weer last van. Valutapaar USD/CAD steeg tot 1,1346, de hoogste stand in vijf jaar tijd.

De dollar index - die de afgelopen dagen een wisselend beeld liet zien - steeg tot 86,00, waarmee het inmiddels weer een behoorlijk stuk verwijderd is van het dieptepunt van 85,29 dat een paar dagen geleden bereikt werd. Maar ook de 86,74, het hoogste punt in vier jaar tijd dat aan het begin van de maand bereikt werd, is voor het moment nog een stevige wandeling weg.

Valutapaar EUR/USD is tijdens de Aziatische sessie gedaald op de forex, in afwachting van cijfers over het Duitse investeerdersvertrouwen, die later vanochtend uitkomen. De dollar heeft zich de afgelopen uren ook enigszins herstelt tegenover de yen, mede onder invloed van koopjesjagers.

De koers van de EUR/USD daalde van rond de $1,2770 - de hoogste stand sinds 9 oktober - tot rond de $1,2690 aan het begin van de Europese sessie. Ook tegenover de yen moest de euro inleveren, zij het iets minder; de EUR/JPY daalde van rond de 136,50 tot vlakbij de 136,00 op de forex.

De hernieuwde druk op de euro heeft alles te maken met een nieuwe ronde aan cijfers over de Eurozone economie die vandaag uitkomen. Eerder vanochtend bleek al dat de Franse inflatie in september is gedaald met 0,4 procent, waar analisten 0,3 procent verwacht hadden - een maand daarvoor was de Franse inflatie nog +0,4 procent geweest - en later komen ook cijfers uit over de Duitse economie en de Eurozone als geheel.

Het Duitse investeerdersvertrouwen, zoals gemeten door het invloedrijke Zentrum fur Europaische Wirtschaftsforschung (ZEW), wordt verwacht op 0,2 binnen te komen, nog net een plusje dus, en een meting boven de 0 duidt op optimisme. Vorige maand was het cijfer echter nog 6,9, in juli was het 27,1 en aan het begin van het jaar was het 61,7. Het Duitse investeerders optimisme is de afgelopen maanden dus stevig gedaald. Mocht het cijfer negatief blijken, dan zou dat voor het eerst sinds november 2012 zijn.

Rond dezelfde tijd worden ook de cijfers verwacht over de industriele produktie van de Eurozone en het Duitse investeerders vertrouwen in de Eurozone economie in zijn geheel. Voor de industriele produktie wordt uitgegaan van min 1,5 procent en ook het investeerdersvertrouwen in de economie van de Eurozone wordt verwacht verder te zijn afgenomen.

Interessant is dat tegenvallende cijfers over de Eurozone ook een negatief effect op de dollar zouden kunnen hebben buiten de EUR/USD.

Masafumi Yamamoto, markt strategist voor Praevidentia Strategy in Tokyo: "Deteriorating economic conditions are to be expected, but worse-than-forecast numbers will weaken the euro and also exacerbate the dollar/yen fall by taking equities and U.S. yields lower."

Met andere woorden: de koers van de dollar is de afgelopen dagen al stevig gedaald onder invloed van toenemende zorgen om de mondiale economie en negatieve cijfers over de Eurozone brengen die zorgen waarschijnlijk alleen maar meer in focus.

Dollar/Yen

De afkoelende mondiale economie heeft de veilige haven status van de yen ondertussen weer helemaal opgepoetst. De koers van de USD/JPY is in een week tijd dan ook gedaald van 110 yen per dollar tot rond de 106,70 tijdens de afgelopen Aziatische forex sessie. De afgelopen uren heeft de dollar wel weer iets van dat verlies goed gemaakt, door te stijgen in de richting van de 107,30.

Shinichiro Kadota, hoofd forex strategie Japan bij Barclays Bank in Tokyo: "There is some bargain hunting for the dollar but it looks poised to test further lows against the yen for the time being. With U.S. stocks falling this much, risk-off bids for the yen stand out."

Verschillende forex analisten wijzen er overigens op dat dit niet betekent dat de dollar rally van de afgelopen maanden nu meteen verleden tijd is. Zo wijst Kengo Suzuki, hoofd forex strategist bij Mizuho Securities in Tokyo erop dat middel-lange termijn interesse in de dollar/yen rond de 107 - 106 sterk is, daarbij als reden noemend dat het economisch herstel in de V.S. een stuk voorspoediger loopt dan dat in Japan.

Begin juli noteerde de dollar index nog onder de 80,00, om in de daaropvolgende maanden te stijgen tot 86,74, begin oktober. In dat licht bezien is de 85,30 die de index tijdens de afgelopen Aziatische sessie bereikte inderdaad vooralsnog niet meer dan een correctie te noemen.

De yen is de forex week hoger begonnen tegen de dollar, euro en verschillende andere belangrijke valuta, onder invloed van groeiende zorgen over de groei van de mondiale economie, wat de aantrekkelijkheid van de veilige haven status van de yen vergroot.

Valutapaar USD/JPY daalde tijdens de Aziatische sessie tot 107,06 op de forex, het laagste niveau in een maand en een stuk verwijderd van de 110,09 die het paar op 1 oktober haalde. De EUR/JPY daalde tot 135,55, de laagste stand sinds 21 november.

De bewegingen werden mogelijk versterkt door de lage liquiditeit op de forex, veroorzaakt door nationale vakantiedagen in zowel Japan als de Verenigde Staten.

De recente zwakte van de dollar vs. de yen komt o.a. doordat uit de notulen (minutes) van de laatste vergadering van de Federal Reserve bleek dat de leden van het FOMC zich zorgen maken over de impact van de afkoelende wereld economie op de Amerikaanse economie. Analisten en valuta handelaren pikten snel op dat dat zou kunnen betekenen dat het geldverruimende beleid van de Fed langzamer zal worden afgebouwd. 

Stanley Fischer, Vice-Voorzitter van de Federal Reserve bevestigde dit ook in een speech voor de jaarlijkse vergadering van het Internationaal Monetair Fonds, op 11 oktober. "If foreign growth is weaker than anticipated, the consequenses for the U.S. economy could lead the Fed to remove accomodation more slowly than otherwise."

Uit door Bloomberg verzamelde data blijkt dat 32 procent van de handelaren verwacht dat de Fed de rente de rente tegen juli 2015 zal verhogen, waar dit eind september nog 56 procent was.

De dollar index - waarbij de dollar wordt uitgezet tegen de zes belangrijkste andere valuta - daalde tijdens de Aziatische sessie tot 85,41, nadat deze vrijdag op 85,91 was gesloten.

Het negatieve sentiment rond het herstel van de mondiale economie stak vorige week de kop op, na tegenvallende cijfers over de Duitse economie, tegenvallende cijfers over de loonontwikkeling en participatiegraad in de Amerikaanse economie en het bericht dat ook de Federal Reserve zich zorgen maakt over het haperende herstel van de wereld economie. Het lijkt erop dat dat sentiment ook deze week nog een belangrijke rol zal spelen.

Imre Speizer, markt strategist bij Westpac Banking Corp in Ackland: "Sentiment will be the big driver and I think we'll get a carryover from the negative sentiment last week."

Valutapaar USD/JPY staat niet alleen onder druk door de recente zwakte van de dollar maar ook door de traditionele aantrekkelijkheid van de yen in economische onzekere tijden. Dat heeft onder andere te maken met het feit dat Japan voor het financieren van de staatsschuld niet afhankelijk is van buitenlandse investeerdersen en dat de Japanse economie de op twee na grootste ter wereld is. Ook speelt mee dat de yen een favoriete 'funding currency' is - oftewel de valuta die wordt verkocht - bij de carry trade, een trading strategie die vaak wordt afgewikkeld in economisch roerige tijden. 

Uit data van de Commodity Futures Trading Commission bleek dat negatieve speculaties in de yen afgelopen week voor het eerst in drie weken zijn afgenomen, met een daling van het aantal netto short posities tot 112.551 van 120.878 netto short posities de week daarvoor, wat het hoogste aantal in 8 maanden tijd was.

Toch betekent niet dat het nu gedaan is met de dollar rally. Stepehn Innes, senior trader bij OANDA in Singapore: "There's no clear-cut direction at the moment. It's still back and forth. I think overall the long dollar position is going to win out, over time."

De EUR/USD noteerde aan het begin van de Europese sessie rond de $1,2670, niet ver van de $1,2695 die het paar tijdens de Aziatische forex sessie bereikte.

De euro is de afgelopen uren onder druk gekomen op de forex, onder invloed van zorgen over het herstel van de mondiale economie in het algemeen en een dreigende recessie in de Eurozone in het bijzonder. 

De koers van de EUR/USD daalde op de valuta markt van rond de $1,2880 tot onder de $1,2780 aan het begin van de Europese sessie. Ook tegenover de yen verloor de euro terrein; de EUR/JPY daalde van rond de 137,70 tot rond de 136,80.

Aanleiding voor de hernieuwde druk op de euro waren o.a. tegenvallende cijfers over de Duitse export, die in augustus bleek te zijn afgenomen met 5,8 procent, de grootste daling sinds januari 2009, tijdens het hoogtepunt van de financiele crisis.

Eerder deze week waren ook al tegenvallende cijfers uitgekomen over de afname van Duitse fabrieksorders en industriele output. Steeds meer economen en beleidsmakers spreken dan ook hun zorgen uit over de gevolgen van het haperen van de Duitse economie, die als grootste economie van de Eurozone de afgelopen jaren ook haar motor was.

Zo zei Christine Lagarde, de directeur van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), gisteren dat de kans op een nieuwe recessie in de Eurozone - de derde in vijf jaar - door het IMF geschat wordt op 40 procent, aanmerkelijk meer dan eerder dit jaar werd gedacht.

Dat ook de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, zich zorgen maakt over de verslechterende situatie in Europa bleek deze week uit de minutes (notulen) van de laatste vergadering van de Fed, waarin leden zeiden dat de groei van de Amerikaanse economie zou kunnen afzwakken als de groei van andere belangrijke economieen zwakker blijkt dan eerder verwacht.

Ook de President van de Europese Centrale Bank, Mario Draghi, deed gisteren een duit in het zakje. Tijdens een speech bij het Brookings Instituut in Washington, zei Draghi: "I am uncertain there will be very good times ahead if we do not reform now. We are ready to alter the size and/or the composition of our unconventional interventions, and therefore our balance sheet, as required."

Robert Sinche, global strategist bij Pierpont Securities LLC in Stamford, Connecticut, gaf aan dat dit naar beneden praten van de euro voor Draghi op het moment een van de weinige mogelijkheden lijkt om de economie van de Eurozone te stimuleren. "Whenever Draghi speaks, people expect it to be euro negative. There will be this continued discussion about a currency being a lever that's left for them. Fiscal-policy levers aren't there, monetary-policy levers aren't there, so the exchange rate is one of the few levers that can probably be pulled."

De analisten van Goldman Sachs hebben er in ieder geval alvast vertrouwen in dat de euro de aankomende maanden verder zal dalen tegenover de dollar. De bank stelde de 12-maands prognose voor de EUR/USD naar beneden bij, van $1,20 naar $1,15.

Volgens Goldman zal de afkoelende mondiale economie de kracht van de dollar in tact laten, of mogelijk nog verder versterken. De analisten van Goldman stelden derhalve dan ook de 12-maands prognose voor de USD/JPY naar boven bij, van 110 naar 115 op de forex. Vorige week bereikte de USD/JPY de hoogste stand in zes jaar op de valuta markt, op 110,09. 

De dollar moest tijdens de Aziatische forex sessie stevig inleveren tegenover de belangrijkste valuta, nadat uit de notulen van de laatste beleidsvergadering van de Federal Reserve, de zgn. minutes, bleek dat de beleidsmakers zich zorgen maken over de sterke dollar.

De dollar index - waarbij de dollar wordt uitgezet tegen de belangrijkste andere valuta op de forex - die gisteren nog tot de 85,90 reikte, noteerde aan het begin van de Europese sessie 85,06.

Dat was goed terug te zien in de belangrijkste valuta paren, zoals de EUR/USD, USD/JPY en GBP/USD. De EUR/USD steeg van rond de $1,2660 tot $1,2760, na aan het begin van de week nog gedaald tot zijn tot een dieptepunt van $1,2501. 

De USD/JPY daalde van rond de 108,70 tot 107,70 op de valuta markt, de laagste stand sinds medio september. En de GBP/USD steeg in een paar uur tijd van rond de 1,6040 tot boven de 1,6190.

Volgens Stephen Innes, senior trader bij OANDA in Singapore, was er aan het begin van de donderdag nog interesse voor de USD/JPY rond de 108,00, maar dat de breuk onder de 108 die de afgelopen uren geforceerd is wel eens van langere aard zou kunnen blijken te zijn.

"We've already broken 108 several times in the past couple of days. I don't think it's out of the question that we could see a further correction over the near-term before the market starts going back the other way." aldus Innes.

De dollar rally kwam afgelopen vrijdag in een stroomversnelling nadat Amerikaanse werkgelegenheidscijfers veel beter bleken dan verwacht en de werkeloosheid bleek te zijn gedaald tot het laagste percentage in zes jaar tijd, waardoor het idee bevestigd werd dat de Amerikaanse economie bezig is zich goed te herstellen.

Maar uit de minutes van het Federal Open Market Committee (FOMC) bleek gisteren dat de leden zich zorgen maken dat de groei van de Amerikaanse economie "might be slower than expected if foreign economic growth came in weaker than anticipated", aldus de minutes van de laatste Fed vergadering, afgelopen 16-17 september.

De FOMC leden maakten zich zorgen over de worstelende Eurozone economie en de lage inflatie daar, alsmede afnemende groei in China en Japan en geopolitieke risico's in het Midden Oosten, die de dollar alleen maar verder zouden laten stijgen, waardoor de Amerikaanse export onder druk zou kunnen komen te staan. 

Ook verzwakt de huidige dollar rally mogelijk de geleidelijk stijgende inflatie in de richting van het Fed inflatie doel van 2 procent, wat ook weer een rem kan zetten op de economische groei. Kortom, het FOMC is helemaal niet zo blij met de snel stijgende dollar.

De dollar is de afgelopen drie maanden dan ook met een stevige 6,3 procent gestegen, terwijl de euro met 1,5 procent is gedaald en de yen met 0,6 procent.

Forex analisten en handelaren pikten de signalen van het FOMC snel op en begonnen long posities in de dollar af te wikkelen. Masafumi Yamamoto, President bij Praevidentia Strategy Ltd. in Tokyo: "The Fed may not raise rates as early as expected. Those who got a little ahead of themselves on Fed policy are reducing dollar long positions."

Tegenwind dus, voor de dollar. Zwaktes in de economieen van andere belangrijke valuta zoals de euro en de yen zullen een al te grote val van de dollar mogelijk voorkomen, maar voor het moment moet de dollar even pas op de plaats maken. 

De koers van de yen is tijdens de Aziatische forex sessie gestegen tot de hoogste stand in drie weken tegenover de dollar, onder invloed van negatief markt sentiment over de vooruitzichten voor de groei van de mondiale economie, aangewakkerd door tegenvallende Duitse cijfers en naar beneden bijgestelde groei prognoses van het Internationaal Monetair Fonds.

Valutapaar USD/JPY daalde van rond de 109,10 tot 107,74, en dook daarmee onder de support van 108,00 en een behoorlijk eind verwijderd van de 110,09 die vorige week werd geraakt, de hoogste stand in zes jaar tijd. Ook tegenover de euro boekte de yen winst. De EUR/JPY daalde op de forex tot 136,50, de laagste stand in een maand, voordat enig herstel optrad in het paar.

De pessimistische stemming werd gisteren eerst aangewakkerd door het bericht dat de Duitse industriele output met 4 procent was gedaald in september, veel meer dan de daling van 1,4 waar analisten op hadden gerekend. Maandag was bovendien al gebleken dat het aantal Duitse fabrieksorders ook sterk is afgenomen in september, met 5,7 procent.

Daar bovenop stelde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) gisteren de groeiverwachting voor de mondiale economie naar beneden bij, van 4 procent naar 3,8 procent. Voor de Eurozone werd de groei verlaagd van 1,5 naar 1,3 procent en voor Japan van 1,1 procent naar 0,8 procent.

Hierdoor nam de risico bereidheid onder investeerders af, terwijl de aantrekkelijkheid van de yen - traditioneel gezien als veilige haven in economisch onzekere tijden, o.a. omdat Japan voor de financiering van de staatsschuld niet afhankelijk is van buitenlandse investeerders - juist steeg.

Robert Rennie, hoofd forex - en grondstoffen strategie bij Westpac Banking Corp. in Sydney: "We've got a wall of worry: IMF, global growth, euro zone recession. There's an element of yen buying as a safe haven."

Volgens David de Garis, senior econoom bij National Australia Bank, was de markt ook een beetje op zoek geweest naar afkoeling. "Markets looked to be searching for reasons to take back risk off the table as they factor in the reality of some global growth slowdown and still present geo-political risks."

Dollar herstel voor Fed notulen

De afgelopen uren trad voor de dollar herstel in tegenover verschillende belangrijke valuta op de forex, in aanloop naar de publicatie van de Fed notulen, de zgn. minutes, later vandaag. 

De notulen van de laatste vergadering van het Federal Open Market Committee (FOMC), het orgaan van de Fed dat gaat over het monetaire beleid, geven de discussie onder FOMC leden weer en kunnen daarom belangrijke inzichten geven over de richting van het Fed beleid.

Junichi Ishikawa, analist bij IG Markets in Tokyo: "If the Fed minutes today show discussions about specific timing of their interest-rate increase, that would boost the likelihood that the next policy statement will alter the wording around keeping borrowing costs low for an extended period. That will spur dollar buying."

De dollar index steeg van 85,67 tot 85,90. Vorige week reikte de index tot 86,76, de hoogste stand in vier jaar tijd. 

De FOMC notulen worden vanavond rond 20.00 Nederlandse tijd gepubliceerd. De eerstvolgende vergadering van de Fed is vervolgens op 28-29 oktober. De Fed zal dan waarschijnlijk besluiten om ook het laatste stuk van het huidige obligatie opkoop programma te beeindigen. 

De euro is op de forex gestegen tegenover de dollar, ondanks negatieve cijfers over de Duitse economie, onder invloed van dollar zwakte, ingegeven door markt sentiment dat de greenback te snel te ver is gestegen.

De koers van de EUR/USD steeg gisteren van $1,2510 tot rond de $1,2670 op de valuta markt. Tijdens de Aziatische sessie daalde het belangrijkste valutapaar op de forex tot in de buurt van de $1,2600, maar aan het begin van de Europese sessie steeg de EUR/USD weer snel tot $1,2660, ondanks net uitgekomen tegenvallende cijfers over de Duitse economie, in de vorm van afnemende fabrieksorders en een dalende industriele produktie.

Markt spelers gaven aan dat de stijging van de dollar te snel was en dat er daarom sprake was van een correctieve beweging. Ook het feit dat het gemiddelde uurloon voor Amerikaanse werknemers niet is gestegen en dat de Amerikaanse participatie graad - het percentage van de potentiele beroepsbevolking dat daadwerkelijk werkt danwel zoekt naar een baan - in september is gedaald tot het laagste niveau sinds februari 1978, werd aangehaald als reden dat de reactie op de arbeidsmarkt cijfers van afgelopen vrijdag te euforisch was. De Federal Reserve heeft namelijk recentelijk verschillende keren aangegeven dit als punten van aanhoudende zorg te zien.

Kortom, het was tijd voor de dollar om pas op de plaats te maken. De dollar index kon zich dan ook niet handhaven boven de 86 en daalde aan het begin van de Europese sessie tot 85,68.

Mark McCormick, forex strategist bij Credit Agricole SA in New York: "The dollar's been very vulnerable to a correction. Given the economic fundamentals and given the landscape of what we've seen over the past few months in terms of where U.S. data's playing out and where the U.S. rates story's headed, I think the dollar's definitely overshot."

Yen hoger

De yen profiteerde niet alleen van het negatieve dollar sentiment maar kreeg ook nog een extra duwtje in de rug van Shinzo Abe, de Japanse Premier, die in het Parlement zei dat een zwakke yen een last was voor huishoudens en kleinere bedrijven, vanwege stijgende energie kosten.

De afgelopen weken komen er vanuit verschillende hoeken steeds vaker genuanceerdere opmerkingen over de zwakte van de yen. Ministers, oppositie leden en een voormalige vice-gouverneur van de Japanse centrale bank hebben aangegeven dat aan een al te zwakke yen ook zeer grote nadelen kleven.

Een handelaar bij een Japanse bank in Singapore merkte op: "I think everyone is mindful of the fact that the tone of comments from government officials has started to change. Recently, you are starting to see more comments saying that the yen's weakness has negative aspects as well as positive aspects."

De Japanse centrale bank, de Bank of Japan (BOJ), die bijeen was voor de maandelijkse beleidsvergadering, hield zoals verwacht het huidige geldverruimingsbeleid in tact. Wel stelde het de vooruitzichten voor de industriele produktie naar beneden bij, vanwege een groter dan verwachte impact van de verhoging van de BTW, afgelopen april.

De koers van de USD/JPY is de afgelopen uren gedaald van rond de 109,90 tot 108,40, een behoorlijke val in korte tijd. De vraag is of de USD/JPY boven de support van de 108,00 kan blijven, wat een teken zou zijn van het in tact blijven van de grotere, oplopende trend op de forex.