De Australische dollar -ook wel aussie genoemd - is de week lager begonnen op de forex, nadat in Zwitserland een referendum over het vergroten van de goudvoorraad met grote meerderheid werd verworpen. Australie is na China de grootste goud producent ter wereld.

Valutapaar AUD/USD daalde van rond de 0,8510 tot 0,8417, het laagste niveau sinds juli 2010. Ook de Zwitserse franc daalde. Valutapaar EUR/CHF steeg na opening van de forex van 1,2015 tot 1,2038, in contrast met de dalende trend van de afgelopen tijd. Daarmee beweegt het paar zich wel nog steeds in de buurt van de onderkant van de 1,20 grens die de Zwitserse centrale bank heeft gezegd te verdedigen om te voorkomen dat de franc te sterk wordt ten opzichte van de euro. 

Analisten wijzen er overigens op dat alhoewel het Zwitsers referendum zorgt voor een tijdelijke adempauze voor de EUR/CHF, het waarschijnlijk weinig tot geen invloed zal hebben op de dalende trend van het paar, en daarmee de druk houdt op de Zwitserse centrale bank om de rente  te verlagen, in navolging van de Europese Centrale Bank.

Het "Red ons Zwitsers goud" referendum wilde de Zwitserse centrale bank te dwingen om de goud reserves te vergroten van de huidige 8 procent tot 20 procent van het vermogen, met daarbij het verbod om ooit goud te verkopen.

Thomas Jordan, President van de Zwitserse centrale bank (SNB), had vooraf o.a. tegenover de Wall Street Journal gezegd dat een Zwitsers 'ja' het vermogen van de bank om monetair beleid te voeren zou hinderen. "The initiative is both unnecessary and dangerous. It is unnecessary because, under the current monetary order, there is no link between price stability and the share of gold in the SNB balance sheet." aldus Jordan. 

De verplichting voor de SNB om meer goud te kopen zou het vermogen van de bank om de cap van 1,20 tegenover de euro in stand te houden via forex interventies hebben bedreigd. Bovendien zou het speculatie op de goudprijs hebben aangemoedigd, wat ook negatief zou zijn geweest voor de Zwitserse economie. 

De Australische dollar moest ondertussen direct inleveren op de forex na het Zwitsers 'nee'. Raiko Shareef, markt analist bij Bank of New Zealand Ltd. in Wellington: "Gold is an important driver of the Aussie dollar. Sentiment is quite fragile in Aussie right now given what's happening in metals generally."

De Aussie werd daarbij ook niet geholpen door het bericht dat volgens Chinese inkoop managers de groei in de Chinese maakindustrie de afgelopen maand opnieuw lager was dan de maand ervoor. China is de belangrijkste afzetmarkt voor Australie.  

Yen daalt verder

De yen is tijdens de eerste Aziatische forex sessie van de week gedaald tot 119,03 per USD, het laagste punt sinds juli 2007. De daling van de yen werd mede veroorzaakt door de dalende olieprijs. 

Japan importeert veel olie, en door de dalende energie prijzen komt ook de inflatie in Japan verder onder druk te staan, wat de kans op meer geldverruiming door de Japanse centrale bank dan weer vergroot. 

Kaneo Ogino, directeur bij Global-info Co in Tokyo, een forex research bedrijf: "Options at 119 were taken out, with 119,50 the next target." (..) Oil prices are sharply down, so I think there are more fears of deflation."

Ook in Europa zorgen dalende energieprijzen voor druk op de inflatie. Donderdag wordt duidelijk of de Europese Centrale Bank nog meer geldverruimende maatregelen zal nemen om de dalende inflatie te bestrijden.  

Valuta van landen die voor een groot deel afhankelijk zijn van de olie export, zoals o.a. Canada, Noorwegen en Rusland, moesten het de afgelopen uren ontgelden op de forex, nadat de organisatie van olie exporterende landen, OPEC, gisteren besloot om de produktie niet te verlagen, ondanks de lage olieprijs.

De USD/CAD steeg van 1,1239, gisteren, tot 1,1380 aan het begin van de Europese sessie, de hoogste stand in een week tijd, waarbij het einde van de rally nog niet in zicht leek. Tegenover de Noorse kroon boekte de greenback een nog indrukwekkender winst; valutapaar USD/NOK steeg van 6,8241, gisteren, naar 6,9900 aan het begin van de Europese sessie, de hoogste stand in meer dan vijf jaar.

Ook de Russische roebel verzwakte verder tegenover de Amerikaanse dollar. De roebel, die de afgelopen maanden ook al geplaagd wordt door de Westerse sancties, kwam aan het begin van de Europese sessie tot dichtbij de 50 per dollar. De USD/RUB steeg van rond de 46,80 gisteren tot 49,70 aan het begin van de Europese sessie.

De olie producerende landen zitten in een lastig parket. De olieprijs is de afgelopen maanden flink gedaald door een overvloed aan olie, veroorzaakt door de afkoelende wereldeconomie en ook door de groeiende produktie van schalie-olie in de V.S. De voor de hand liggende remedie zou zijn om de produktie terug te schroeven om zo de prijs op te drijven, maar veel olie exporterende landen zijn voor hun begrotingen voor een groot deel afhankelijk van de olie export; minder produceren betekent dus in eerste instantie minder inkomsten. 

De prijs van een vat Brent crude daalde na de beslissing van de OPEC tot $72,82, maar veel olie analisten denken dat de prijs mogelijk nog verder zal dalen. 

Ric Spooner, hoofd strategist bij CMC Markets in Sydney: "In the medium term, somewhere in the $60s is likely to see a base, but you couldn't discount the possibility of a short-term spike down to even lower prices."

Dat betekent dat valuta als de Canadese dollar, Noorse kroon en Russische roebel waarschijnlijk ook onder druk zullen blijven staan de aankomende tijd, en mogelijk nog verder zullen dalen. 

Euro onder druk voor ECB

Ook de euro moest gisteren tegenover de dollar terrein inleveren op de forex, onder invloed van zwakke inflatie cijfers uit Duitsland en Spanje. In Duitsland komt de inflatie in november uit op 0,0 procent, zo bleek gisteren, in Spanje op -0,4 procent in vergelijking met een jaar geleden. 

Dat lijkt de kans te vergroten dat de Europese Centrale Bank tijdens de vergadering van volgende week donderdag zal besluiten om additionele geldverruimende maatregelen te nemen, mogelijk zelfs het opkopen van Europese staatsobligaties. Toch denken analisten van BNP Paribas dat de markt daar op dit moment nog onvoldoende rekening mee houdt.

"We reiterate that FX markets are under-pricing the probability of an announcement of broader scale asset purchases at Thursday's meeting. We remain short EUR/USD and EUR/GBP into next week", aldus de analisten.

De koers van de EUR/USD daalde de afgelopen uren van rond de $1,2500 tot $1,2430 aan het begin van de Europese sessie, in een neerwaartse beweging die mogelijk verder door zal zetten op de forex.

De Russische roebel is de afgelopen uren verder gedaald op de forex, in reactie op dalende olie prijzen en in afwachting van een belangrijke vergadering van de organisatie van olie producerende landen, OPEC, vandaag. 

Valutapaar USD/RUB was aan het begin van de Europese sessie gestegen tot 47,82, een nieuw record. Aan het begin van de week noteerde de roebel nog 44,40 tegenover de dollar. De daling van de roebel sinds het begin van de Russische annexatie van de Krim, eind februari, is daarmee zo'n 24 procent. 

De roebel heeft last van de Westerse sancties - die drukken op de economische groei en de groei van buitenlandse investeringen - en in toenemende mate ook van de lage olie prijs, aangezien de Russische export voor twee derde bestaat uit olie - en gas export.

De prijs van een vat Brent Crude olie daalde vandaag tot $76, een daling van 34% sinds juni en de laagste stand in vier jaar tijd. De daling wordt deels veroorzaakt door de afkoelende mondiale economie, deels ook doordat grootverbruiker V.S. de afgelopen jaren zelf steeds meer schalie-olie is gaan produceren, waardoor er nu een overvloed aan olie is.

De voor de hand liggende strategie voor de olie producerende landen is om de produktie terug te schroeven, maar daar zijn veel OPEC landen niet happig op, omdat hun begrotingen voor een groot deel afhankelijk zijn van de olie inkomsten.

Ook Rusland, geen OPEC lid maar wel verantwoordelijk voor zo'n 12 procent van de mondiale produktie, heeft al aangegeven niet van plan te zijn de produktie terug te schroeven.

Als de OPEC het tijdens de vergadering in Wenen niet eens kan worden over het verminderen van de produktie, zal de olie prijs mogelijk nog verder dalen, in welk geval de roebel waarschijnlijk ook onder druk blijft.

Vasily Tankurov, analist bij Veles Capital; "The fall in oil prices this morning doesn't leave any chance for a strengthening of the Russian rouble and will weigh on the stock market."  

Euro lager na Spaanse inflatie

Valutapaar EUR/USD kon ondertussen aan het begin van de Europese forex sessie niet boven de $1,25 blijven, nadat het Spaanse Instituut voor de Statistiek bekend maakte dat de prijzen in november met 0,5 procent zijn gedaald in vergelijking met een jaar geleden.

De koers van de EUR/USD daalde vervolgens in een uur tijd van rond de $1,2520 tot $1,2470, de sterkste daling in een uur deze week, nadat de euro de afgelopen dagen juist voorzichtig was opgekrabbeld van een niveau van rond de $1,2360 tot boven de $1,25.

Kort daarna werd bekend dat het Duitse werkeloosheidspercentage was gedaald tot 6,6 procent - nadat eerder deze week ook al was gebleken dat het investeerdersvertrouwen is toegenomen - maar dat had niet direct positieve invloed op de euro.

Dat het Spaanse inflatie cijfer zo zwaar wordt gewogen door valuta handelaren heeft te maken met het feit dat ECB President Mario Draghi de afgelopen tijd meerde malen heeft gezegd er alles aan te zullen doen om de dalende inflatie in de Eurozone te bestrijden. De Spaanse deflatie wordt dan ook gezien als een vergroting van de kans dat de ECB mogelijk al in december nieuwe geldverruimende maatregelen zal aankondigen.

De Australische dollar is tijdens de Aziatische forex sessie gedaald tot het laagst punt in 4 jaar tijd, nadat de vice-gouverneur van de Reserve Bank of Australia (RBA), Philip Lowe, zei dat de Australische valuta mogelijk nog verder zal dalen de aankomende tijd, in lijn met dalende grondstoffen prijzen. 

Valutapaar AUD/USD daalde gisteren al van rond de 0,8600 tot 0,8514, de laagste stand sinds juli 2010. Aan het begin van de Europese sessie bewoog de 'Aussie' - zoals de Australische dollar vaak wordt genoemd - daar nog steeds vlakbij, en dook vervolgens nog verder naar beneden, tot 0,8500 rond 10.00 uur Nederlandse tijd.

Met het nieuwe dieptepunt heeft valutapaar AUD/USD nu de helft teruggegeven van de winst die werd geboekt tijdens de rally tussen 2008-2011, van rond de 0,60 tot 1,10

RBA Vice-gouverneur Lowe zei gisteren in een speech: "If the exchange rate is to play its important stabilizing role, it needs to go down when the terms of trade and investment are declining. We have seen some adjustment, but if our assessment of the fundamentals is correct we would expect to see more in time."

RBA Gouverneur Glenn Stevens had vorige week ook al gezegd dat er een "pretty material risk" was dat de Australische dollar verder zou dalen.

Lowe's opmerking kwam op dezelfde dag dat de prijs van ijzererts voor het eerst in vijf jaar tijd onder de $70 dollar kwam. Ijzererts is het belangrijkste export produkt van Australie.

Het effect van Lowe's opmerking en het nieuwe diepterecord van ijzererts op de Aussie werd mogelijk nog versterkt door het naderende lange weekend in de V.S. vanwege thanksgiving, waardoor er in veel andere valutaparen niet veel te beleven viel de afgelopen uren.

Ray Attrill, co-hoofd forex strategie bij de National Australia Bank, vatte de ondankbare rol van de Aussie dan ook als volgt samen: "The AUD sits squarely at the bottom of the G10 pack in the past 24 hours and heading into the NY close, with a fresh slide in iron ore prices, now to below $70 for the first time since June 2009, adding pressure."

Analisten wezen er ook op dat het renteverschil tussen de Australische en Amerikaanse dollar de aankomende tijd waarschijnlijk groter zal worden, omdat de Australische centrale bank heeft aangegeven de rente voorlopig onveranderd te laten, terwijl de Federal Reserve zich juist opmaakt voor de eerste verhoging in 6 jaar tijd, zij het dat dit waarschijnlijk pas rond medio volgend jaar zal zijn.

Bovendien zijn er al langere tijd signalen dat de economie van de belangrijkste handelspartner van Australie, China, aan het afkoelen is, wat ook negatieve gevolgen zal hebben voor de Australische economie.

De druk op valutapaar AUD/USD komt zo bezien dus van drie kanten: het verder uiteenlopende monetaire beleid van de twee centrale banken, dalende grondstoffen prijzen en een afkoelende Chinese economie.

Euro

Rond de koers van de EUR/USD gebeurde tijdens de Aziatische sessie weinig. Het paar bewoog zich veelal tussen de $1,2460 en $1,2480, nadat een nieuwe poging aan het begin van de week om de $1,2358-60 regio te doorbreken was mislukt.

De euro kreeg maandag onder andere wat lucht door meevallende cijfers over het Duitse ondernemersvertrouwen; dat bleek ook gisteren genoeg om het belangrijkste paar op de forex boven de $1,24 te houden. 

De yen is tijdens de Aziatische forex sessie gestegen tegenover andere belangrijke valuta, nadat uit de notulen van de laatste vergadering van de Japanse centrale bank, de Bank of Japan (BOJ), bleek dat verschillende bestuursleden moeite hadden met het nog verder vergroten van het geldverruimingsprogramma, terwijl die vergroting juist de aanleiding was voor de recente sterke daling van de yen.

Valutapaar USD/JPY daalde de afgelopen uren van 118,50 tot rond de 117,70, waarmee het paar mogelijk op weg is om opnieuw de support rond 117,36 te testen, die de afgelopen dagen een paar keer als ondergrens heeft dienstgedaan. Ook de euro moest inleveren tegen de yen; de EUR/JPY daalde van rond de 147,40 tot onder de 146,50.

Uit de notulen van de BOJ vergadering van 31 oktober - waar de bank verrassend besloot om de stimuleringsmaatregelen uit te breiden, twee dagen nadat de Federal Reserve zijn obligatie opkoop programma juist had afgerond - bleek dat er behoorlijk wat discussie was geweest over die extra verruiming.

Zo bracht een van de BOJ bestuursleden naar voren dat verdere daling van de yen "negatieve effecten" zou hebben op kleinere bedrijven, terwijl andere benadrukten dat het verder vergroten van het programma om Japanse staatsobligaties op te kopen "het risico zou vergroten dat dit wordt gezien als het de facto financieren van fiscale tekorten".

Uit de stemming die volgde over het al dan niet verder verruimen van het obligatie opkoop programma kwam vervolgens een krappe 5-4 meerderheid voor uitbreiding.

Ook kabinetsleden hebben de afgelopen tijd in steeds sterkere bewoordingen hun vrees uitgesproken dat een al te snel dalende yen te negatief kan uitpakken voor vooral regionale bedrijven vanwege hogere import kosten, wat vervolgens de koopkracht van Japanse consumenten teveel zou aantasten.

BOJ gouverneur Haruhiko Kuroda bleef in een speech kort na het vrijgeven van de notulen echter volmondig achter het huidige monetaire beleid staan.

"To achieve the price stability target, the BOJ has been taking 'action' and will continue to do so.", aldus Kuroda, die tijdens zijn speech aangaf dat het inflatie doel van 2 procent waarschijnlijk tijdens het fiscale jaar dat aankomend april begint zal worden bereikt. 

Hoewel de meeste analisten het verzwakken van de yen op de middellange termijn zien doorzetten, wordt er ook op gewezen dat de snelle val van de afgelopen weken mogelijk 'too much, too fast' was en dat de kans op een tussentijdse correctie daardoor is toegenomen.

Zoals Shinichiro Kadota, forex strategist bij Barclays Plc in Tokyo zei: "In the short term, dollar-yen could be heavy on the topside."

Nieuw-Zeelandse en Australische dollar lager

De Kiwi en de Aussie - zoals de NZD en AUD ook wel worden genoemd - moesten het tijdens de Aziatische sessie ontgelden op de forex, onder invloed van dalende grondstoffenprijzen, die onder andere onder druk staan door de afkoelende Chinese economie. 

Valutapaar NZD/USD daalde de afgelopen uren van 0,7860 tot 0,7806, het laagste punt sinds 12 november. De Australische dollar daalde tegenover de greenback van rond de 0,8610 tot 0,8564, het laagste punt sinds 7 november. Vrijdag noteerde de AUD/USD nog rond de 0,8720.

De euro staat onder druk aan het begin van een nieuwe forex week, nadat opmerkingen van ECB President Mario Draghi tijdens een speech afgelopen vrijdag de gemeenschappelijke valuta al tot vlakbij een nieuw dieptepunt brachten.

De koers van de EUR/USD daalde vrijdag van rond de $1,2550 tot $1,2376, niet ver van de $1,2358 die op 7 november werd bereikt, het laagste punt sinds augustus 2012. Tijdens de eerste Aziatische forex sessie van deze week daalde het belangrijkste valutapaar op de forex nog wat verder, tot $1,2362, voordat enig herstel optrad.

De euro kwam vrijdag onder hernieuwde druk nadat Mario Draghi tijdens een speech op het 24ste European Banking Congress zei dat de ECB er alles aan zou doen om de inflatie te bestrijden.

"We will do what we must to raise inflation and inflation expectations as fast as possible", aldus Draghi tijdens zijn speech in Frankfurt.

Daarmee lijkt de mogelijkheid dat de ECB tijdens de vergadering van 4 december zal besluiten om over te gaan tot het opkopen van Europese staatsobligaties - het zgn. quantitative easing - een stap dichterbij gekomen. Verschillende analisten denken dan ook dat er nog meer zwakte in het verschiet ligt voor de euro.

Ray Attrill, co-hoofd forex strategie bij de National Australia Bank Ltd. in Sydney: "We've got a weak German economy and disinflation risks. In the absence of any signs of an upturn in the German economy any time soon, Draghi has the upper hand and therefore that plays to more euro weakness ahead." 

Later vandaag komt het Duitse Ifo instituut met cijfers over het Duitse ondernemersklimaat, gebaseerd op een maandelijks onderzoek onder een groot aantal Duitse bedrijven en hun economische vooruitzichten voor de aankomende zes maanden. De verwachting daarbij is dat het Duitse ondernemersklimaat opnieuw is gedaald, tot het laagste niveau sinds december 2012. Als dat inderdaad zo is, zal de EUR/USD mogelijk een nieuwe aanval doen op het dieptepunt van $1,2358 dat 7 november werd bereikt.

Ondertussen heeft ook de Chinese centrale bank, de People's Bank of China, de rente verlaagd en berichtte persbureau Reuters dat bronnen in Peking meldden dat de PBOC klaar staat om nog meer maatregelen te nemen om de ook daar afnemende inflatie op te peppen.

Daarmee is de divergentie tussen het beleid van de Amerikaanse centrale bank aan de ene kant en dat van de Japanse, Europes en Chinese centrale bank aan de andere, de afgelopen weken dus weer verder toegenomen, wat de dollar nieuw momentum geeft.

Zoals analisten van de National Australia Bank Ltd vandaag in een rapport schreven: "The combination of Japan's monetary and fiscal policy largesse and the ECB's now well-documented plans to expand its balance sheet at a time when the Fed has ended quantitative easing and is moving ever so steadily towards the exit continues to drive the U.S. dollar higher." 

De dollar index - een gewogen gemiddelde van de greenback tegen de zes belangrijkste andere valuta - schoot vrijdag dan ook door tot 88,40, het hoogste punt in vier jaar tijd. De afgelopen uren bewoog de index rond de 88,25, niet ver van het hoogepunt van vrijdag.

De dollar is tijdens de Aziatische sessie gestegen tegenover de meeste andere belangrijke valuta op de forex, onder invloed van verschillende positieve cijfers over de Amerikaanse economie. Uitzondering was de yen, die juist terrein terug won op de dollar nadat de Japanse minister van financien, Taro Aso, waarschuwde dat de val van de yen te snel was.

De dollar index - waar belangrijke valuta als de euro, pond en yen worden uitgezet tegenover de USD - steeg de afgelopen uren van 87,45 tot 87,65. Daarmee blijft de index dicht in de buurt van de 88,05 die eerder deze maand werd bereikt, het hoogste punt in vier jaar tijd.

De dollar werd eerder deze week al ondersteund door de notulen van de laatste Fed vergadering, waaruit bleek dat de leden van het FOMC - het orgaan van de Federal Reserve dat gaat over het monetaire beleid - weinig gevaar zien voor de Amerikaanse economie in de lichte teruggang van de Europese, Japanse en Chinese economie.

Gisteren bleek bovendien dat het aantal eerste uitkeringsaanvragen in de VS is gedaald en dat de zgn. 'Philly Fed Manufacturing Index' - die producenten in het Federal District van Philadelphia vraagt naar hun economische vooruitzichten - deze maand sterk gestegen is, van 20,7 naar 40,8, waarbij een meting boven de 0 duidt op verbeterende omstandigheden. De Philly Fed Index wordt vaak gezien als graadmeter voor de rest van het land.

Verder bleek ook dat het aantal bestaande huizenverkopen afgelopen maand opnieuw is gestegen in de V.S.

Yen hoger na waarschuwing minister

Valutapaar USD/JPY moest de afgelopen uren echter juist terrein prijsgeven op de forex, ondanks de positieve berichten over de Amerikaanse economie, nadat Taro Aso, de Japanse Minister van Financien, na een kabinetsvergadering tegen verslaggevers zei dat de val van de Japanse yen "too rapid" was, een van de sterkste waarschuwingen sinds de Japanse centrale bank twee jaar geleden begon met het extreme geldverruimende beleid.

De koers van de USD/JPY daalde van rond de 118,30 tot 117,35 op de valuta markt, voordat enig herstel optrad aan het einde van de Aziatische sessie en de USD/JPY weer tot boven de 117,70 kwam. Gisteren bereikte de USD/JPY nog de hoogste koers sinds augustus 2007, op 118,98. 

Sommige analisten wezen erop dat Aso's opmerking de oververhitte sfeer rond de yen handel op de forex mogelijk heeft afgekoeld en dat de correctie mogelijk stevig zal zijn.

Kengo Suzuki, hoofd forex strategist bij Mizuho Securities Co. in Tokyo: "The higher the mountain, the greater the descent. A drop to around 115 yen is very possible."

De dollar is sinds 31 oktober - toen de Bank of Japan onverwacht het obligatie opkoop programma verder uitbreidde - met zo'n 10 yen gestegen, een stijging van meer dan 7 procent. 

Toch denken veel analisten dat de USD/JPY binnenkort alsnog de 120 zal halen, al worden er wel vraagtekens gezet bij hoe lang het paar dat niveau vervolgens vast zal kunnen houden. 

Daisuku Ueno, hoofd forex strategist bij Mitsubishi UFJ Morgan Stanley: "In terms of big figure targets, after coming this far there's really only 120 left. It's likely the market will make a run at that level, but if it gets there, the chances of a correction are high." 

Daarmee lijkt de 120 in ieder geval een stevige resistance te zijn voor valutapaar USD/JPY.

Valutapaar USD/JPY is de afgelopen uren verder gestegen op de forex, onder invloed van speculatie dat de partij van Premier Shinzo Abe de aangekondigde verkiezingen zal winnen. Ook de publicatie van de notulen van de laatste Fed vergadering hielp mee om de dollar te versterken tegenover de yen.

De koers van de USD/JPY was aan het begin van de Europese sessie gestegen tot 118,98, de hoogste stand sinds augustus 2007. Daarmee is de yen tegenover de dollar in een week tijd met 2,7 procent gedaald. Tegenover de euro daalde de yen tot het laagste punt sinds oktober 2008, op 149,14.

Sinds de Japanse centrale bank, de Bank of Japan (BOJ), eind oktober onverwacht aankondigde om het bestaande monetaire stimuleringsprogramma verder uit te breiden, is de dollar al zo'n 10 yen gestegen. Het uitstel van de nieuwe BTW verhoging en het aankondigen van nieuwe verkiezingen hebben de zwakte van de yen alleen maar vergroot.

Uit de notulen van de laatste Fed vergadering bleek gisteren bovendien dat de Amerikaanse centrale bank denkt dat de impact op de Amerikaanse economie van de enigszins verzwakte economische vooruitzichten voor Europa, China en Japan "is likely to be quite limited."

Daarmee lijkt er ruim baan voor de dollar om verder te stijgen. Dat denkt ook Alan Ruskin, hoofd forex strategie bij Deutsche Bank. "The Fed has left the green light shining brightly for further USD gains." aldus Ruskin, die daar aan toevoegde te denken dat de USD/JPY nog wat verder door kan stijgen, omdat de "take-profit zone still looks some way off, a little ahead of the major 120 yen level."

Het 120 niveau van de USD/JPY is de afgelopen dagen door verschillende marktspelers genoemd als haalbaar. Citibank berichtte dat bijna 40 procent van zijn klanten denkt dat de USD/JPY het 120 niveau voor het einde van het jaar bereikt zal hebben.

Ook Stephen Innes, senior trader bij OANDA in Singapore, denkt dat er nog meer in het vat zit voor de USD/JPY. "Now that 120 is within reach, I think the market wants to take it there." aldus Innes.

Een en ander zal onder andere afhangen van de ontwikkeling van de Amerikaanse economie, waar ook later vandaag weer cijfers over uitkomen. Als deze cijfers tegenvallen, dan zal de dollar mogelijk onder druk komen tegenover de yen. 

Euro lager na Duitse, Franse cijfers

De Euro is aan het begin van de Europese sessie onder druk gekomen op de forex, nadat bleek dat zowel Duitse als Franse inkoop managers pessimistischer zijn geworden over de economie.

In Frankrijk zijn inkoop managers uit zowel de dienstensector als de industrie deze maand opnieuw pessimistischer, zij het dat het pessimisme in de dienstensector iets minder was dan verwacht. Ook in Duitsland nam het vertrouwen in de vooruitzichten van de economie af in zowel de dienstensector als de industrie.

De EUR/USD reageerde direct, de koers van het belangrijkste valutapaar op de forex dook in een kwartier naar beneden van rond de $1,2570 tot $1,2508. Daarmee lijkt de weg open tot een nieuwe aanval op het $1,25 niveau. 

De yen bereikte de afgelopen uren tegenover dollar een nieuwe laagste stand in zeven jaar tijd op de forex, nadat Japanse premier Shinzo Abe bekend maakte een geplande BTW verhoging uit te stellen en nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Ook tegenover de meeste andere valuta op de forex moest de yen terrein prijsgeven.

Valutapaar USD/JPY steeg op de valutamarkt tot 117,42 aan het begin van de Europese sessie, een nieuwe hoogste stand sinds oktober 2007. Ook de euro boekte winst tegenover de yen; valutapaar EUR/JPY steeg aan het begin van de Europese sessie tot boven de 147,10, de hoogste stand sinds oktober 2008. 

Geruchten dat premier Abe een geplande BTW verhoging zou willen uitstellen zongen al een paar weken rond in de markt. Abe's bekendmaking dat de BTW verhoging van 8 naar 10 procent - die voor oktober 2015 stond gepland - met 18 maanden zal worden uitgesteld, kwam dan ook niet echt als een verrassing. Toch  miste het bericht zijn uitwerking op de yen niet.

Mitul Kotecha, hoofd forex strategie Asia Pacific bij Barclays in Singapore: "It's more a case that this is seen as a boon for the economy and the equity market. Given the still-strong correlation between the equity market and the yen, it still suggests more upward momentum for dollar/yen."

Ook het uitschrijven van nieuwe verkiezingen wordt gezien als negatief voor de yen en positief voor de Japanse aandelenmarkten, al lijkt er door de afnemende steun voor de premier Abe's Liberale Democratische Partij wel iets meer onzekerheid over het gemak waarmee Abe de verkiezingen zou winnen.

Shinji Kureda, hoofd forex trading group bij Sumitomo Mitsui Banking Corp in Tokyo: "The yen's weakening trend remains intact. Should Abe's coalition fail to retain a majority in the election, that would damp dollar-yen's ascent, but the government should be able to clear such an easy challenge." Analisten van Sumitomo Mitsui verwachten dat de yen tegen het einde van het jaar rond de 120 zal noteren tegenover de dollar.

Ondertussen maakt krediet beoordelaar Fitch Ratings Ltd zich op voor een nieuwe beoordeling van Japan, die voor het einde van het jaar bekend zal worden gemaakt. Andrew Colquhoun, hoofd Asia-Pacific sovereigns bij Fitch, noemde de beslissing om de BTW verhoging uit te stellen een "significant development" voor Japan's zgn. credit rating profile. Op dit moment heeft Japan een rating van A+ met een negatief vooruitzicht. Een verlaging van Japan's credit rating zal mogelijk ook een negatief effect op de yen hebben.

Euro stabiel

De koers van de EUR/USD is de afgelopen uren stabiel boven de $1,25 gebleven. Het positieve sentiment rond de euro werd geholpen doordat gisteren bleek dat een belangrijke graadmeter liet zien dat het sentiment onder Duitse investeerders en analisten deze maand onverwacht significant hoger is uitgevallen dan verwacht. 

Het ZEW investeerders sentiment is in november voor het eerst in bijna een jaar gestegen, tot 11,5, van -3,6 vorige maand, waarbij een meting boven de 0 op toenemend optimisme duidt. 

De EUR/USD steeg daarop van rond de $1,2450 tot boven de $1,2540 aan het begin van de Europese forex sessie, niet ver van de $1,2580 die het valutapaar maandag bereikte, de hoogste stand in twee en halve week.

De euro herstelde de afgelopen uren van de grootste val in meer dan een week op de forex, gisteren, nadat ECB President Mario Draghi voor het eerst zei dat de Europese Centrale Bank mogelijk ook staatsobligaties zal opkopen, mocht dit nodig zijn.

Valutapaar EUR/USD daalde gisteren van $1,2580, de hoogste stand in twee en halve week, tot onder de $1,2450. Tijdens de Aziatische sessie herstelde het belangrijkste valutapaar op de forex zich enigszins; aan het begin van de Europese sessie noteerde de EUR/USD rond de $1,2490.

Draghi, die gisteren in Brussel het Committee voor Economische en Monetaire Zaken informeerde over het beleid van de ECB - zoals hij dat ieder kwartaal doet - zei in een Q&A sessie dat "Unconventional measures might entail the purchase of a variety of assets, one of which is sovereign bonds."

Eerder had Draghi al herhaaldelijk gezegd dat de ECB mogelijk zijn toevlucht zou nemen tot "unconventional measures" als dat nodig zou blijken te zijn om de economie te stimuleren en de aanhoudende 'laag-flatie' te bestrijden.

Over minder dan drie weken komt het bestuur van de ECB bijeen voor de laatste maandelijkse beleidsvergadering van het jaar. De ECB zal dan ook nieuwe economische vooruitzichten publiceren voor de Eurozone. Analisten verwachten dat de ECB de verwachtingen voor economische groei en inflatie daarbij opnieuw naar beneden zullen hebben bijgesteld.

Marktspelers speculeerden de afgelopen weken ook dat de ECB tijdens de december vergadering mogelijk zal besluiten om daadwerkelijk tot het opkopen van Europese staatsobligaties over te gaan, waarmee de Europese Centrale Bank zich voor het eerst echt tot op het terrein van quantitatieve verruiming zou begeven, zoals zijn Amerikaanse evenknie, de Federal Reserve, dat de afgelopen jaren al deed.

Yen wacht op Abe

De koers van de yen is de afgelopen uren in rustiger vaarwater gekomen op de forex, na de week volatiel begonnen te zijn. Valutapaar USD/JPY bewoog zich tijdens de Aziatische sessie tussen de 116,40 en 116,80. Gisteren legde het paar nog een flinke afstand af, van een piek van 117,05 - de hoogste stand sinds oktober 2007 -  tot 115,45.

Oorzaak van de wilde schommelingen zijn de geruchten dat de Japanse premier Shinzo Abe een geplande BTW verhoging mogelijk zal uitstellen en bovendien in december nieuwe verkiezingen zal uitschrijven - nu zijn Liberale Democratische Partij waarschijnlijk nog op een meerderheid kan rekenen tegen een gefragmenteerde oppositie.

Abe heeft als premier een agressief monetair beleid gevoerd, en verkiezingen die hij waarschijnlijk zou winnen worden dan ook gezien als positief voor de Japanse aandelenbeurzen en negatief voor de yen, die waarschijnlijk verder zal verzwakken vanwege meer geldverruimend beleid. Ook uitstel van de BTW verhoging wordt als negatief voor de yen en positief voor de beurs gezien.

Later vandaag houdt Abe mogelijk een persconferentie waarin hij zowel het uitstel van de BTW verhoging als nieuwe verkiezingen zal aankondigen.

Nagayuki Yamagishi, senior analist bij Money Square Japan in Tokyo: "If the sales tax is delayed and an early election is called tonight as reported, we should see short-term yen weakness."

Voor het moment lijken valuta handelaren te wachten op die aankondiging, waarna volatiliteit rond de yen mogelijk opnieuw zal toenemen op de forex.  

De yen beleefde een wilde Aziatische forex sessie aan het begin van de week, nadat bleek dat de Japanse economie het afgelopen kwartaal onverwacht opnieuw in een recessie is beland.

Valutapaar USD/JPY steeg aanvankelijk tot 117,05, het hoogste niveau sinds oktober 2007. De piek was echter van korte duur; onder invloed van een stevig dalende Japanse aandelenbeurs nam de behoefte aan de veilige haven status van de yen toe, waardoor de USD/JPY naar beneden dook. Nadat de 115,45 werd aangetikt op de forex herstelde de koers van de USD/JPY zich weer en steeg aan het begin van de Europese sessie tot 116,15. 

De Japanse economie is in het derde kwartaal een geannualiseerde 1,6 procent gekrompen, nadat de economie het kwartaal daarvoor al een (naar beneden bijgestelde) geannualiseerde 7,3 procent was gekrompen, volgend op de BTW verhoging in april dit jaar.

Aangezien de economie twee kwartalen op rij is gedaald is de Japanse economie dus in een recessie beland. Dat was onverwacht. Uit een rondgang onder economen door Bloomberg bleek dat de meeste economen juist een groei hadden verwacht van rond de 2,2 procent.

Door de slechte kwartaalcijfers lijkt een de volgende BTW verhoging - die voor 2015 op stapel staat maar waar premier Shinzo Abe de afgelopen weken al vraagtekens bij had gezet - vrijwel uitgesloten.

Minori Uchida, hoofd global markets research bij Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ: "This pretty much nails the tax-hike delay but stocks are looking shaky after the contraction in the economy. We could see 117 yen become a short-term peak."

De hoge volatiliteit van de dollar is deels te verklaren doordat de slechte economische cijfers de positie van de regerende Liberaal Democratische Partij (LDP) van premier Abe, verzwakken. De afgelopen weken gaat het hardnekkige gerucht dat Abe in december nieuwe verkiezingen zou willen uitschrijven, nu zijn partij waarschijnlijk nog voldoende steun heeft om de meerderheid in het parlement te behouden. Omdat de economie opnieuw in een recessie is beland lijkt de kans op een electorale verrassing nu echter groter.

Shusuke Yamada, hoofd forex strategist bij BOA Merrill Lynch in Tokyo: "In addition to the impact from the Nikkei's fall, the possibility of the ruling coalition losing some seats at the snap election and coming under fire from the opposition in the wake of the poor data is weighing on dollar/yen."

Shusuke voegde daar aan toe dat "Dollar/yen's rise to the 116 and 117 levels was based on a comfortable LDP election win, so that scenario is coming under review."

Een Japanse krant berichtte dat Abe morgen een persconferentie zal houden en daar zal aankondigen de nieuwe BTW verhoging uit te stellen en het parlement te zullen ontbinden. De krant noemde hiervoor overigens geen bronnen.

Nieuw-Zeelandse dollar hoger

Valutapaar NZD/USD steeg tijdens de Aziatische sessie nadat bekend werd dat de retail sales in het derde kwartaal met 1,5 procent zijn gestegen, bijna het dubbele van de 0,8 procent die verwacht was en ook meer dan de 1,1 procent van het kwartaal daarvoor.

De koers van de NZD/USD steeg daarop tot 0,7975 op de forex, het hoogste niveau sinds 29 oktober. De afgelopen uren moest de Kiwi - zoals de Nieuw-Zeelandse dollar ook wel genoemd wordt - echter weer terrein inleveren en daalde aan het begin van de Europese sessie onder de 0,7940. 

De dollar index is de afgelopen uren dicht genaderd tot de hoogste stand sinds 2010, voornamelijk onder invloed van een op de forex steeds verder verzwakkende yen, die door valuta handelaren geshort wordt vanwege geruchten dat een voorgenomen BTW verhoging zal worden uitgesteld en dat premier Shinzo Abe mogelijk volgende week al nieuwe verkiezingen zal uitschrijven.

De dollar index - die de dollar uitzet tegen de zes belangrijkste andere valuta op de forex - steeg tijdens de Aziatische sessie tot 88,07, slechts een paar tiks verwijderd van de 88,19 die vorige week bereikt werd,de hoogste stand sinds juni 2010.

De stijging van de dollar index lijkt op het moment vooral verzoorzaakt te worden door yen zwakte. Valutapaar USD/JPY bereikte namelijk de afgelopen uren een nieuwe hoogste stand in zeven jaar. Na eerder deze week dat record ook al aangescherpt te hebben door boven de 116 te breken, steeg het paar de afgelopen uren tot 116,37.

De yen is daarmee op weg naar een vierde achtereenvolgende week van verliezen tegenover de dollar op de forex, vier weken waarin de Japanse valuta al meer dan 8 procent verloor tegenover de greenback, de grootste daling onder de belangrijkste valuta.

De aanzet tot de daling van de afgelopen weken werd gegeven door de onverwachte vergroting van het bestaande geldverruimingsprogramma van de Japanse centrale bank, de Bank of Japan (BOJ), op 31 oktober. Deze week werd de yen vervolgens verder verzwakt door de geruchten dat premier Abe de BTW verhoging voor 2015 zou willen uitstellen en op korte termijn nieuwe verkiezingen zou willen uitschrijven, nu de kans nog groot is dat hij deze zal winnen. Beide geruchten worden gezien als positief voor de Japanse aandelenmarkten en negatief voor de yen. 

Sean Callow, forex strategist bij Westpac Banking Corp. in Sydney: "The U.S. dollar is broadly stronger, and the dollar-yen is probably leading that. I don't think anyone has really changed their overall view that most likely the sales-tax hike will be delayed." 

Strategisten van Morgan Stanley wijzen er ondertussen op dat er op het moment weinig ruimte lijkt te zijn voor tussentijdse correcties. "We believe that JPY corrections are likely to be more limited as this stage. Increased expectations of snap Japanese elections and delays implementing the sales tax hike currently support USD/JPY via a higher Nikkei."

Bloomberg berichtte dat een Japanse krant meldde dat Abe volgende week een persconferentie zal houden om het uitstel van de BTW verhoging aan te kondigen en uit te leggen waarom hij het parlement zal ontbinden en nieuwe verkiezingen zal uitschrijven. De krant noemde daarvoor overigens geen bronnen. 

Mocht Abe de BTW verhoging toch niet uitstellen en ook geen nieuwe verkiezingen uitschrijven, dan is er mogelijk ruimte voor de yen om te stijgen, maar voor het moment wordt er vooral gespeculeerd op een nog verder dalende yen. 

Kazuo Shirai, valuta handelaar bij Union Bank NA in Los Angeles: "The market likes the idea of a snap election and a delay in the sales-tax hike, and the yen is being sold against the dollar. I expect the yen to keep edging toward 120 per dollar."

Euro herstel

Ondertussen is de euro de afgelopen uren herstelt tegenover de dollar, onder invloed van meevallende cijfers uit de Eurozone. Zo bleek vanochtend dat de Franse economie in het derde kwartaal is gegroeid met 0,3 procent, waar op 0,1 procent was gerekend. De groei was -0,1 procent in het kwartaal daarvoor.

De Duitse economie is in het derde kwartaal met 0,1 procent gegroeid, in lijn met de verwachtingen. Het vorige kwartaal was de groei echter -0,2 procent, waardoor er vooraf enige vrees was dat de Duitse economie mogelijk opnieuw in een recessie zou zijn beland.

Valutapaar EUR/USD steeg aan het begin van de Europese sessie van rond de $1,2430 tot boven de $1,2470 op de forex. 

De Australische dollar moest tijdens de Aziatische sessie terrein prijsgeven op de forex, nadat de Assistant Governor van de Australische centrale bank zei dat interventie op de forex om de Australische dollar te verzwakken nadrukkelijk een optie blijft.

De koers van de AUD/USD daalde vervolgens in 10 minuten tijd van 0,8730 tot rond de 0,8670. De Aussie is dit jaar met zo'n 2,5 procent gedaald tegenover de USD, maar de Australische centrale bank, de Reserve Bank of Australia (RBA), heeft herhaaldelijk gezegd dat het de Australische dollar overgewaardeerd vindt gegeven de stand van de economie.

Vorige week daalde de AUD/USD tot het laagst punt dit jaar, op 0,8547, maar de afgelopen dagen leek de Aussie juist weer aan een opmars bezig. Die opmars werd door de opmerking van Assistant RBA Governor Christopher Kent gestopt, in ieder geval tijdelijk.

Kent, die de opmerking over mogelijke interventie plaatste als antwoord op een vraag na het geven van een speech, had eerder in zijn speech al gezegd dat de waarde van de Australische dollar vooral te hoog was in het licht van de signficante daling van de grondstoffen prijzen. De Australische economie is voor een groot deel afhankelijk van de export van grondstoffen die er gewonnen worden.

Kent's opmerking over mogelijke interventie werd door de markt snel opgepikt. Derek Mumford, directeur bij Rochford Capital, een forex risk-management bedrijf in Sydney: "Previously, only in very extreme situations where the market has become unstable, has the RBA induced some sort of market intervention." aldus Mumford, die de suggestie dat de RBA intern blijkbaar heeft gesproken over mogelijke forex interventie " new to the market" noemde. 

De Aussie had ook last van tegenvallende cijfers uit China, de grootste handelspartner van Australie. De groei van de Chinese industriele output bleef in oktober namelijk met een stijging van 7,7 procent ipv 8,0 procent in vergelijking met een jaar geleden achter bij de verwachtingen. Veel analisten denken dat de Chinese economie bezig is af te koelen, wat o.a. veel gevolgen kan hebben voor de Australische economie. 

Yen blijft onder druk

Ondertussen blijft het gesprek van de dag op de forex deze week toch vooral of en zo ja wanneer de Japanse premier Shinzo Abe nieuwe verkiezingen gaat aankondigen. 

Aandelen handelaren lijken in ieder geval te denken dat Abe binnenkort inderdaad nieuwe verkiezingen zal uitschrijven in de hoop langer in het zadel te blijven, want de Nikkei koerste opnieuw hoger. Het geldverruimende monetaire beleid dat Abe voorstaat wordt gezien als gunstig voor de aandelenmarkten.

De yen bleef ondertussen onder druk op de forex. Zo bleef valutapaar USD/JPY met een koers rond de 115,60 in de buurt van de hoogste stand in zeven jaar die dinsdag bereikt werd op 116,11.

Eerder deze week liet Abe ook weten dat hij overweegt om een nieuwe BTW verhoging uit te stellen, als blijkt dat de groei van de Japanse economie tegenvalt. Dat besluit zal mogelijk bekend worden gemaakt na publicatie van de derde kwartaal cijfers van de Japanse economie, zondagnacht / maandagochtend.

Masato Yanagiya, hoofd forex bij Sumitomo Mitsui Banking Corp. in New York: "The market has taken the idea of a delay in raising the sales tax as a positive, so stocks have been bought and dollar-yen has risen. Once we get an actual announcement, there's a good chance we'll see a further reaction in the market."

Mogelijk zal de volatiliteit rond de USD/JPY begin volgende week ook toenemen op de forex, als de kwartaal cijfers van de Japanse economie bekend worden.

De yen is de afgelopen uren in de buurt gebleven van het dieptepunt van 116 yen per dollar dat dinsdag bereikt werd op de forex, onder invloed van speculatie dat de Japanse premier in december mogelijk vervroegde verkiezingen zal uitschrijven.

De koers van de USD/JPY steeg dinsdag tot 116,10, de hoogste stand sinds oktober 2007. De afgelopen uren moest het valutapaar daar weer iets op inleveren en daalde tot 115,20 aan het begin van de Europese sessie; de 115,00 zal mogelijk een nieuwe support blijken voor de USD/JPY.

In de Japanse media circuleert het gerucht dat premier Shinzo Abe in december verkiezingen zal uitschrijven voordat hij nog meer electorale steun verliest. Omdat de oppositie gefragmenteerd is, zouden nieuwe verkiezingen de grip van Abe op de politiek kunnen versterken, ondanks zijn op dit moment afbrokkelende steun.

Abe heeft sinds zijn aantreden in december 2012 een agressief geldverruimende monetaire politiek bepleit om zo de economie uit het slop te trekken. Als Abe de verkiezingen wint zal dit daarom worden gezien als negatief voor de yen. 

Wat ook meespeelt in de huidige zwakte van de yen is Abe's opmerking, eerder deze week, dat hij overweegt om een voorgenomen BTW verhoging voor 2015 uit te stellen als de groei van de Japanse economie tegenvalt.

Abe heeft gezegd dat hij een besluit zal nemen over de BTW verhoging nadat de economische groei cijfers voor het derde kwartaal bekend zijn geworden, aankomende zondagnacht / maandagochtend. De verwachtig is dat die cijfers de kwetsbaarheid van het herstel van de Japanse economie zullen illustreren, nadat de economie in het tweede kwartaal met 1,8 procent kromp, volgend op de eerste BTW verhoging.

Als Abe de GDP cijfers voor het derde kwartaal aangrijpt om de nieuwe BTW verhoging uit te stellen, zal dat de yen mogelijk verder verzwakken. Het uitstellen van de impopulaire maatregelen zal Abe bovendien kunnen helpen bij eventuele nieuwe verkiezingen. 

Fiscaal-budgetair is het minder opportuun om de maatregel uit te stellen, maar zoals Masashi Murata, senior forex strategist bij Brown Brothers Harriman opmerkt: "Deteriorating fiscal discipline is of course a concern, but it is a mid- to long-term matter. Expectations towards further equity markets gains is a key factor weighing on the yen at the moment."

De correlatie tussen stijgende Japanse aandelenmarkten en een dalende yen is de afgelopen tijd inderdaad sterk gebleken. Terwijl de yen gisteren een nieuwe dieptepunt van de afgelopen 7 jaar bereikte, steeg de Japanse Nikkei naar de hoogste stand in 7 jaar.

Analisten haasten zich ondertussen om hun prognoses voor de yen naar beneden bij te stellen. Zo bleek uit een survey van Bloomberg onder 50 verschillende prognoses dat de gemiddelde yen prognose voor het einde van het jaar de afgelopen twee weken naar beneden is bijgesteld van 109 naar 111 yen per dollar, en Bank of America verlaagde de prognose voor de yen aan het eind van het jaar al van 108 naar 112 yen per dollar.

Ondanks dat de yen zwakte rondzingt in de markt is het aantal 'net shorts - het aantal netto short posities - slechts ongeveer de helft van dat in december. Er lijkt dus ruimte te zijn voor een groeiend aantal short posities.

Steven Englander, hoofd group of 10 forex strategie bij Citigroup in New York, concludeert dan ook: "There's still potential selling. Everyone talks a short yen story but it's very hard to find an investor who's short yen with both hands." 

Valutapaar USD/JPY (dollar yen) is op de forex tijdens de Aziatische sessie gestegen tot de hoogste stand in zeven jaar, onder invloed van een optimistisch stemming op de Japanse aandelenbeurs Nikkei, waardoor er duidelijk minder behoefte was aan risico-mijdende posities. 

De koers van de USD/JPY bewoog gisteren nog rond de 114,00, maar brak tijdens de Aziatische sessie opnieuw door de 115 grens. Aan het einde van de Aziatische forex sessie was het valutapaar gestegen tot 115,84, hoger dan de 115,59 die op 7 november werd bereikt en die toen de hoogste stand was sinds november 2007. 

De verzwakking van de yen werd mede veroorzaakt doordat Japanse aandelen stevig in trek waren. De Nikkei steeg met meer dan 2 procent, tot 17.124 punten, de hoogste stand sinds oktober 2007.

De stijging van de Nikkei werd op zijn beurt weer mede aangejaagd door Wall Street, waar de Dow Jones Industrial AVerage voor de vierde sessie op rij steeg, tot 17.613 punten, de hoogste stand ooit. Ook de &P 500 bereikte een all-time record, op 2038,70 punten. 

Kyosuke Suzuki, directeur forex bij Societe Generale in Tokyo: "Tokyo shares have risen in line with Wall Street, which hit record highs, and the trend is continuing in which dollar/yen follows equities higher." 

De Nikkei werd ook geholpen door de opmerking van de Japanse Premier Shinzo Abe dat een nieuwe verhoging van de BTW volgend jaar mogelijk zal worden uitgesteld als de economische groei cijfers tegenvallen. Markt spelers zullen daarom extra aandachtig kijken naar de groei cijfers van de Japanse economie over het derde kwartaal, die zondag worden gepubliceerd.

De opwaartse beweging in de USD/JPY lijkt extra krachtig te zijn na de dip van de dollar volgend op de licht teleurstellende Amerikaanse arbeidsmarkt cijfers, de zgn. Non-Farm Payrolls (NFPs). Die kwamen vrijdag binnen op 214.000 nieuwe banen in oktober in plaats van de vooraf verwachte 235.000 banen.

De dollar moest daardoor vrijdag en maandag terrein prijsgeven aan andere belangrijke valuta op de forex, zoals de euro, de yen en de pond, maar veel markt spelers gaven te kennen dat ze de dip in de dollar rally slechts als tijdelijk zagen.

Elsa Lignos, senior forex strategist bij RBC Capital Markets, in een bericht aan klanten: "USD buyers took advantage of the post-NFP dip to build on longs. We argued that relative to anything other than rather bloated expectations, Friday's payrolls report was a solid release and we prefer to fade USD weakness this week."

Een en ander hangt mogelijk wel af van de uitkomst van nieuwe data over de Amerikaanse economie die later in de week uitkomt, en dan met name de retail sales cijfers en het consumenten vertrouwen, die beiden vrijdag zullen worden gepubliceerd. Als die cijfers in lijn liggen met de verwachtingen, dan zal de dollar mogelijk nieuwe highs testen tegenover de yen en de euro.

Euro lager

De koers van de EUR/USD steeg gisteren kort tot boven de $1,25, maar moest daarna al snel terrein prijsgeven. Tijdens de Aziatische sessie werd het valutapaar meegesleurd in de positieve stemming over de Amerikaanse economie en een stijgend Wall Street.

Aan het begin van de Europese sessie noteerde het belangrijkste valutapaar op de forex rond de $1,2400, niet ver van de $1,2358 die vorige week bereikt werd, de laagste stand in twee jaar. 

Zowel de euro als de yen zijn tijdens de Aziatische forex sessie verder gestegen tegenover de dollar, nadat de Amerikaanse arbeidsmarkt cijfers vrijdag lager binnen kwamen dan verwacht, wat een spaak in de wielen van de dollar rally was. 

Valutapaar EUR/USD steeg op de forex van een dieptepunt van $1,2358 dat afgelopen vrijdag geraakt werd - de laagste stand in twee jaar tijd - tot $1,2487 tijdens de Aziatische sessie. Ook de yen boekte een behoorlijke winst tegenover de greenback; valutapaar USD/JPY daalde van 115,61, de hoogste stand in zeven jaar, tot 113,86 aan het eind van de eerste Aziatische sessie van deze week.

De aarzeling in het momentum van de dollar werd veroorzaakt door de Amerikaanse arbeidsmarkt cijfers, die afgelopen vrijdag uitkwamen op 214.000 banen erbij in oktober, lager dan de gemiddelde verwachting onder economen van zo'n 235.000 banen. Het werkeloosheidspercentage daalde wel, van 5,9 naar 5,8 procent. 

Valuta handelaren en forex analisten erkenden dat de licht tegenvallende cijfers ook werden gebruikt als excuus om winst te nemen en in te spelen op een verwachte adempauze voor de snel stijgende dollar en de hard dalende euro en yen.

Desmond Chua, strategist bij CMC Markets in Singapore: "The disappointing nonfarm payrolls data have given the markt an opportunity - especially a lot of investors in Asia - to take profits off the table from the dollar's strength. I'm still a dollar bull."

Dat lijkt het overheersende gevoel bij veel markt spelers; dat er sprake is van een tijdelijke teruggang, zeker geen omkering.

Mitul Kotecha, hoofd forex strategie Asia-Pacific bij Barclays in Singapore: "The move that we've seen since the Bank of Japan meeting was fairly strong, even a bit excessive. So it's not surprising that we've seen a little bit of a pullback (..)."

Het aantal netto long posities in de Amerikaanse dollar was in de eerste week van november het hoogst in zes jaar tijd, zo bleek vrijdag uit data van de Commodity Futures Trading Commission, terwijl het aantal negatieve speculaties in de euro vs. de dollar het meest was sinds juni 2012. De markt zat dus stevig long de dollar voor de non-farm payrolls, waardoor er weinig voor nodig was om de dollar een duwtje naar beneden te geven.

De dollar index, die eerder op de vrijdag gestegen was naar 88,19 - de hoogste stand sinds juni 2010 - daalde de afgelopen uren tot 87,32. 

In een teken dat forex analisten vooralsnog denken dat het slechts om een tijdelijke correctie gaat, verhoogde de National Australia Bank Ltd vandaag de kwartaal projecties van de dollar tegenover verschillende andere belangrijke valuta, waaronder de euro en de yen. Zo gaat de bank nu uit van een EUR/USD van 1,22 tegen het einde van het jaar, waar eerder werd uitgegaan van 1,26, en werd de verwachting voor valuta paar USD/JPY verhoogd van 117 naar 123 tegen het einde van 2015.

Aussie hoger

Ook de Australische dollar zat tijdens de Aziatische sessie in de lift. De Aussie werd geholpen door meevallende cijfers over de Chinese handelsbalans, zaterdag uitgekomen, waaruit bleek dat de groei van de Chinese export niet zo ver was afgenomen als eerder gevreesd. Hierdoor overheerste ook optimisme voor commoditie currencies zoals de Australische dollar. 

Valutapaar AUD/USD steeg tot boven de 0,8680 op de forex, terwijl het paar vrijdag nog rond de 0,8550 bewoog.

De koers van de dollar gemeten tegen een gemiddelde van de zes belangrijkste andere valuta op de forex is vrijdag gestegen tot het hoogste punt in vier jaar tijd, onder invloed van optimisme over de Amerikaanse arbeidsmarkt cijfers, de zgn. Non-Farm Payrolls, die later vandaag worden gepubliceerd.

De dollar index steeg tot 88,17, de hoogste stand sinds juni 2010. Sinds mei is de index al met bijna 12 procent gestegen. Eind oktober stond de index nog rond de 85,50. Sindsdien is de dollar echter geholpen door de onverwachte aankondiging van de Japanse centrale bank dat het het maandelijkse obligatie opkoop programma nog verder gaat verruimen. Valutapaar USD/JPY steeg daarop tot 115,52, de hoogste stand sinds november 2007. Aan het begin van de Europese sessie van vandaag bewoog de USD/JPY rond de 115,20 op de forex.

Vandaag is de blik vooral gericht op de publicatie van de Amerikaanse werkgelegenheidscijfers, die kunnen bevestigen, danwel deels ontkrachten, dat de Amerikaanse economie weer stevige grond onder de voeten aan het krijgen is.

De prognose van salarisadministratie kantoor ADP, eerder deze week, was in ieder geval positief, met een inschatting dat er in oktober zo'n 230.000 banen zijn bijgekomen in de Amerikaanse economie, wat beter was dan de verwachtte 214.000 banen.

Voor de officiele cijfers van het Bureau of Labor Statistics, die vanmiddag om 14.30 Nederlandse tijd worden gepubliceerd, wordt gerekend op een toename met 230.000 banen, een gelijkblijvend werkeloosheidspercentage van 5,9 procent en een lichte loonstijging van 0,2 procent.

Als de cijfers in lijn liggen met de verwachtingen, zal de dollar mogelijk wat terrein moeten inleveren, verwachten verschillende analisten, maar er lijkt meer interesse te zijn in gunstig instappen op een voortzetting van de dollar rally dan op het verkopen van de greenback.

Divya Devesh, forex strategist bij Standard Chartered Bank in Singapore: "If it's an in line, or if it's a slightly below expectations number, there will be some correction, but I don't think there will be a big, massive correction. People are still going to be interested in buying on dips." Devesh voegde daar aan toe dat Standard Chartered de dollar op de middel-lange termijn ziet stijgen tegenover de yen, tot mogelijk 119 yen per dollar tegen mid 2015.

Persconferentie Mario Draghi

De dollar index werd ondertussen ook geholpen door euro zwakte, als gevolg van de signalen die President van de Europese Centrale Bank Mario Draghi gisteren tijdens zijn persconferentie gaf dat er meer geldverruiming in het vat zit.

Draghi gaf tijdens zijn persconferentie aan dat de ECB de balans wil vergroten met zo'n 1 biljoen euro, tot een totaal van 3 biljoen euro en dat alle leden van het ECB bestuur bereid zijn om meer actie te nemen als dat nodig is, waarmee geruchten dat er binnen het ECB bestuur onenigheid zou bestaan over het geldverruimingsbeleid werden ontkracht.

"We are quite confident that the impact on our balance sheet size will be adequate, will be significant, will be sizable. The main message is that our balance sheet will keep expanding in the coming months and will continue expanding while the balance sheets of other central banks is bound to contract." aldus Draghi.

Andrew Bosomworth, managing director bij Pacific Investment Managemant Co in Munchen - tevens voormalig ECB econoom - wijst erop dat de mate van vergroting van de balans die Draghi voor ogen heeft ervoor zal zorgen dat de ECB ook staatsobligaties zal gaan opkopen.

"From an economic perspective, households and corporations should feel more convinced that the ECB is serious about reflating the Eurozone economy. From an investment perspective, investors should also feel more convinced that the euro will depreciate further." aldus Bosomworth.

De koers van de EUR/USD daalde gisteren onder invloed van Draghi's persconferentie van rond de $1,2530 tot $1,2364, het laagste niveau sinds augustus 2012. Aan het begin van de Europese sessie was er licht herstel voor de euro op de forex, tot iets onder de $1,24.

De USD/JPY is tijdens de Aziatische forex sessie gedaald, nadat het valutapaar eerder nog een nieuwe piek had bereikt door voor het eerst in 7 jaar tijd boven de 115 te komen.

De koers van de USD/JPY steeg een paar uur geleden eerst tot 115,52 op de forex, de hoogste stand sinds november 2007, voordat de dollar terrein moest toegeven tegenover de yen onder invloed van winstneming en de notie dat de stijging van de afgelopen dagen wel erg stevig was. Aanvankelijk daalde de USD/JPY tot rond de 114,10, maar aan het begin van de Europese sessie was het paar terug rond de 114,50.

Mitul Kotecha, hoofd Asia-Pacific forex strategie bij Barclays Plc in Singapore: "It's not surprising that we pivot around these key big-figure levels like 115. These are levels that might trigger a lot of profit taking or options barriers."

Wat daarbij meespeelt is dat de USD/JPY de afgelopen dagen wel erg snel is gestegen. Sinds de Japanse centrale bank vrijdag onverwacht aankondigde het maandelijkse obligatie opkoop programma te vergroten, is de yen met zo'n vijf procent gedaald tegenover de dollar. En ook tegenover de euro heeft de yen stevig terrein verloren, met een daling van bijna 4 procent in de afgelopen vijf dagen.

Technisch analisten wijzen er op dat de 14 daagse Relative Strength Index van de yen tegenover de dollar aan het begin van de week tot 20 is gedaald en sindsdien in ieder geval beneden de 30 is gebleven, wat er volgens sommige analisten op duidt dat de valuta 'oversold' is, en dat er mogelijk een correctie aankomt.

Joseph Capurso, forex strategist bij Commonwealth Bank of Australia: "It's been a wilde ride in the yen. The dollar-yen has moved up so much so quick that a period of consolidation is very likely". Capurso noemde daarbij het niveau van 110 als koersdoel.

Euro wacht op ECB

Valutapaar EUR/USD herstelde tijdens de Aziatische sessie tot $1,2530, maar moest daar aan het begin van de ochtend weer wat van inleveren en bewoog toen rond de $1,2510. Daarmee is de $1,2439, het laagste punt in twee jaar tijd dat aan het begin van de week bereikt werd, niet ver weg.

Van de cijfers moet de euro het op dit moment in ieder geval niet hebben. Zo bleek gisteren dat de retail sales in de Eurozone in oktober gedaald zijn met 1,3 procent, in plaats van de verwachtte daling met 0,6 procent. En vanochtend bleek dat de Duitse fabrieksorders in oktober met een stijging van 0,8 procent ook flink achterbleven bij de verwachting van 2,2 procent.

Alle ogen zijn nu gericht op de Europese Centrale Bank, en dan met name op ECB President Mario Draghi, die rond 14.30 zijn maandelijkse persconferentie houdt, die zoals gebruikelijk live wordt uitgezonden.

De vraag daarbij is in hoeverre Draghi hints zal laten vallen over toekomstige maatregelen in de richting van zgn. quantitative easing, oftewel het opkopen van staatsobligaties door de ECB om zo de geldhoeveelheid te verruimen. Een paar jaar geleden was dit nog onbespreekbaar voor de ECB, maar inmiddels is duidelijk dat de Europese Centrale Bank mogelijk ook bereidt zal zijn tot deze onconventionele maatregel om een eind te maken aan de 'laag-flatie' en de haperende Europese economie te stimuleren.

Koji Fukaya, president van FPG Securities in Tokyo: "Whether the euro can stay in the premises of $1,25 depends on how much of the ECB spices up its policy today. If the tweaks clearly point to future quantitative easing, the euro's trading range could shift down towards $1,20."

Analisten van BNP Paribas schrijven in een klantenbericht te verwachten dat Draghi vandaag zal signaleren dat de bank de balans verder zal gaan verruimen, en dat een aankondiging tot het opkopen van Europese staatsobligaties zal volgen in december.

Volatiliteit rond de euro zal tijdens de persconferentie naar verwachting hoog zijn op de forex.

De euro en de yen hebben de afgelopen uren terrein verloren tegenover de dollar, nadat duidelijk werd dat de Amerikaanse mid-term verkiezingen zijn gewonnen door de Republikeinen, die behalve de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden nu ook de meerderheid krijgen in de Senaat.

De dollar index waarbij de dollar tegen de zes belangrijkste valuta op de forex wordt uitgezet, steeg de afgelopen uren van rond de 87,00 tot boven de 87,30.

De koers van de EUR/USD daalde van rond de $1,2570 tot onder de $1,2520 tijdens de laatste paar uur van de Aziatische sessie.

Gisteren had de EUR/USD in korte tijd juist nog een winst van 60 pips geboekt na een bericht van persbureau Reuters, waarin bronnen vanuit de Europese Centrale Bank (ECB) werden geciteerd die meldden dat collega's van ECB President Mario Draghi niet blij zouden zijn met zijn "secretive management style and erratic communication".

Vooral het feit dat Draghi een cijfermatig doel bekend had gemaakt voor de vergroting van de balans van de ECB terwijl het bestuur expliciet overeen was gekomen dit niet te doen, had bij sommigen wrevel gewekt.

Analisten bij CitiFX schreven in een bericht aan klanten naar aanleiding hiervan dan ook: "In essence, the report has cast doubt that Mario Draghi's colleagues will follow along with his easy money policies in the near term."

Morgen komt het ECB bestuur bijeen voor de maandelijkse beleidsvergadering. Aansluitend volgt dan de maandelijkse persconferentie van Mario Draghi. De verwachting is dat de ECB tijdens deze vergadering geen nieuwe maatregelen zal nemen.

De yen

De koers van de USD/JPY steeg tijdens de Aziatische sessie door naar het hoogste punt in zeven jaar tijd, geholpen door het resultaat van de Amerikaanse verkiezingen en opmerkingen van Haruhiko Kuroda, de gouverneur van de Japanse centrale bank, de Bank of Japan (BOJ).

De USD/JPY was aan het begin van de Europese sessie gestegen tot boven de 114,50, een niveau niet meer gezien sinds december 2007.

Door de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen verkrijgen de Republikeinen - die vaak worden gezien als meer 'business friendly' - de meerderheid in zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden, wat mogelijk een einde maakt aan de besluiteloosheid in Washington. Dat is althans de hoop en de reden dat investeerders bereid waren meer te kijken naar meer risicovolle investeringen, wat de yen onder druk zette.

Ook BOJ Gouverneur Haruhiko Kuroda deed een duit in het zakje (maar geen yen) door tijdens een speech te zeggen dat hij geen limiet zag aan de stappen die de BOJ mogelijk zou kunnen nemen om deflatie te verslaan. Zijn opmerking kwam nadat vorige week de BOJ juist onverwacht additionele geldverruimende maatregelen aankondigde en marktspelers dachten dat het daar voorlopig wel zo'n beetje mee voorbij was.

Fumio Nakakubo, regionaal chief investment officer Japan bij UBS AG in Tokyo:" (..)with Kuroda's speech, the message they are ready to take further action has gotten through. The view that there's a possibility the BOJ may ease further is prompting the yen selling."

De yen is de afgelopen drie maanden al met 5,1 procent gedaald, waarmee het van de tien belangrijkste valuta de slechtst presterende is. De dollar was daarentegen de best presterende belangrijke valuta op de forex, met een stijging van 7,1 procent.

De dollar index gaf tijdens de Aziatische sessie licht ruimte toe tegenover verschillende andere belangrijke valuta op de forex maar behield momentum voor een verdere stijging, in afwachting van de Amerikaanse werkgelegenheidscijfers en het rentebesluit van de Europese Centrale Bank, later deze week.

De Bloomberg Dollar Spot Index, die de dollar uitzet tegenover de 10 belangrijkste andere valuta op de forex, steeg gisteren tot 1.088,07, de hoogste stand sinds april 2009. De index steeg in oktober met 0,9 procent, de vierde maandelijkse stijging op rij.

Het momentum van de dollar - hernieuwd aangezwengeld nadat de Japanse centrale bank eind vorige week onverwacht het toch al stevige stimuleringsprogramma verder vergrootte, terwijl de Federal Reserve het zijne juist net had afgesloten - zal de aankomende dagen mogelijk nieuwe brandstof krijgen als blijkt dat ook het herstel van de Amerikaanse arbeidsmarkt doorzet.

Naohiro Nomoto, associate op de forex trading afdeling bij Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ in New York: "There's nothing else worth investing in other than the dollar from an economic-fundamental perspective. The dollar may test a new high if the employment data this week are also strong."

Dat lijkt het sentiment te zijn onder veel investeerders en valuta handelaren, dat zowel het divergerende beleid tussen de Amerikaanse en andere centrale banken als het relatief sterke herstel van de Amerikaanse economie de dollar 'the place to be' maken, en dat signalen die dat beeld bevestigen op dit moment meer effect hebben op het stijgen van de dollar dan dat negatieve signalen effect zullen hebben op het dalen ervan.

Woensdag komt salarisadministratie kantoor ADP met zijn maandelijkse prognose voor de groei van de Amerikaanse werkgelegenheid. De verwachting is dat deze rond de 215.000 banen zal liggen. De officiele cijfers van het Bureau of Labor Statistics volgen vrijdag, waarbij de schatting is dat deze rond de 230.000 zullen liggen, terwijl het werkeloosheidspercentage op 5,9 procent blijft, het laagste niveau sinds juli 2008.

Mark Kiesel en Mihir Worah, chief investment officers bij Pacific Investment Management Co, zien de toekomst voor de dollar in ieder geval rooskleurig in. "After a decade of weakness, the U.S. dollar is strengthening. The lack of synchronicity in the global economy will create some of the most compelling investment opportunities over the next year." Aldus Kiesel en Worah in een bericht aan klanten.

Aussie hoger na rentebesluit Reserve Bank of Australia

De Australische dollar klom tijdens de Aziatische sessie hoger op de forex, nadat de Australische centrale bank, de Reserve Bank of Australia (RBA), bekend maakte de rente op 2,5 procent te houden. Dat was op zich ook verwacht, maar het feit dat de RBA niet opnieuw waarschuwde voor een sterke Australische dollar, gaf de valuta wat lift op de forex. 

Derek Mumford, directeur bij Rochford Capital: "People were going into the announcement a little short of Aussie dollars on speculation that the RBA could be a little bit more dovish. But it's pretty much the standard comments and there's no real change and they had to cover their short positions."

De vooruitzichten voor de koers van de Australische dollar zijn overigens niet onverdeeld gunstig, aangezien de economie van de belangrijkste handelspartner van Australie, China, haperingen begint te vertonen. Valutapaar AUD/USD steeg dan ook weliswaar tot boven de 0,8730, maar bleef in de buurt van de 0,8642 die vorige maand werd bereikt, het laagste punt in vier jaar tijd op de forex.