De druk op de Europese Centrale Bank om meer staatsobligaties van zwakkere euro landen op te kopen neemt toe. ECB President Jean-Claude Trichet gaf vorige maand zich juist meer terug te willen trekken uit de geldverruimende maatregelen, maar het lijkt erop dat de druk van de markt inmidddels te hoog is.

Vanmiddag rond 14.30 geeft Trichet zijn maandelijkse persconferentie (live te volgen) en de verwachting is dat hij zal aankondigen dat de ECB extra staatsobligaties gaat kopen van euro landen die de rentes op hun leningen de afgelopen maanden drastisch hebben zien stijgen. 

Toevallig zal Spanje vandaag ook nieuwe staatsobligaties ter waarde van 1,75 miljard euro - 2,75 miljard euro aanbieden op de kapitaal markt. Dat is minder dan eerdere aanbiedingen van 10-jarige Spaanse staatsobligaties, waar steeds voor 4 miljard euro werd uitgegeven. 

Er staat veel op het spel voor Spanje, omdat begin volgend jaar Spanje een deel van de uitstaande schulden moet herfinancieren. John Anderson, van Gartmore Investment Management: "With its refinancing requirement being acute early next year, it's very important that sentiment is positive enough for Spain to access the market." 

De rente die investeerders vragen om Spaanse staatsobligaties te kopen staat op het hoogste punt sinds de invoering van de euro. 

Uitbreiding van de bestaande stimuleringsmaatregelen van de ECB zou landen als Ierland, Portugal, Spanje en Italie meer lucht kunnen geven omdat het de rentes op hun leningen naar beneden zal drukken. Tegelijkertijd wijzen economen er op dat de problemen niet over zijn wanneer de ECB als het ware alle nationale schulden op de eigen balans heeft. 

Holger Sandte, hoofd econoom europa desk bij WestLB Equity Markets: "The risk associated with bond purchases is that the credit risk does not disappear. If the worst comes to the worst, the ECB has all these risks on its balance sheet. It's really a job for politicians to rescue sovereigns." 

Maar ook al is het niet ideaal, de ECB heeft volgens insiders eigenlijk geen keus. Als Spanje en Italie aan zouden moeten kloppen bij het IMF en de EU omdat ze het zich niet langer kunnen veroorloven om te lenen op de kapitaalmarkt, is het huidge fonds van 750 miljard euro bij lange na niet toereikend. 

Voor de koers van de euro op de forex betekent dit dat het vandaag een volatiele dag zal zijn, waarbij forex traders moeilijk de richting kunnen schatten. Berichten over de Spaanse staatsobligatie verkoop zullen van invloed zijn op de koers, net als de persconferentie van Trichet. 

Im Westen viel neues dus. 

De koers van de euro dollar steeg vanmorgen op de forex op het gerucht dat de Europese Centrale Bank wellicht toch meer staatsobligaties zal opkopen, om de Europese schulden crisis in te dammen.

De afgelopen tijd heeft ECB president Jean-Claude Trichet juist steeds gezegd dat hij een exit wil uit de stimuleringsmaatregelen, waaronder het opkopen van obligaties van bedrijven en landen valt. 

Toen de Ben Bernanke van de Amerikaanse Centrale Bank, de Fed, begin november aankondige dat de Fed voor 600 miljard dollar extra aan waardepapier ging opkopen, gaf Trichet aan dat de ECB er niets voor voelde om dit te herhalen. 

Maar de Europese schulden crisis dreigt nu in rap tempo om zich heen te grijpen. Veel economen denken dat Portugal er vrijwel niet aan kan ontkomen om ook een bailout aan te vragen, en daarna is Spanje aan de beurt. De rentes op de staatsobligaties van deze landen is de afgelopen weken tot record hoogte opgelopen, waardoor het voor deze landen steeds duurder wordt om geld te lenen op de openbare kapitaalmarkt. 

Vanmorgen begon de euro echter ineens te stijgen, door het rondgaan van het gerucht dat de ECB bij de maandelijkse persconferentie van morgen zal aankondigen toch bereid te zijn om meer staatsobligaties van zwakkere euro landen op te kopen. 

Met een dergelijke maatregel zal de rente op staatsobligaties voor Portugal, Spanje en Italie waarschijnlijk dalen, er komt immers een grote afnemer bij op de markt. De persconferentie van Trichet is overigens live te volgen (persconferentie Trichet) 

Simon Derrick, hoofd currency strategist bij Bank of New York Mellon: "Trichet reluctantly refused to rule out the possibility of expanding government bond purchases. There's a possibility the ECB could step up the plate sometime soon. Do I think there could be a euro bonuce today? Yes. Do I think it will be sustained? Probably not." 

Dat lijkt het gevoel te zijn van veel forex traders. Een dag lang profiteren van intra day rallies, met kortlopende long posities en strakke stop losses, om nadat het gerucht of feit zijn glans heeft verloren weer over te gaan tot het shorten van de gemeenschappelijke currency. 

Vandaag komt Portugal ook met een veiling van staatsobligaties met een totale waarde van 500 miljoen euro. Analisten zijn vooral nieuwsgierig naar de hoeveelheid interesse die er vanuit de markt bestaat voor de nieuwe obligaties. In de afgelopen maanden bleken staatsobligaties uit Portugal en Spanje steeds overtekend, de vraag is of dat nu weer zo zal zijn. 

Bij de opening van de banken van Londen en Frankfurt vanmorgen, duikelde de koers van de euro dollar direct naar beneden op de forex, tot onder de 1,30. Veel investeerders denken dat de crisis rond de euro de aankomende tijd zal verergeren en dus vluchten ze uit de euro.

Currencies die daar in de eerste plaats van profiteren zijn behalve de dollar vooral ook de Britse Pond en de Japanse Yen. 

De euro pond kwam vanochtend al dichtbij de hoogste stand in 10 weken, omdat de pond wordt gezien als een goed Europees alternatief voor de geplaagde euro. 

Neil Jones, van Mizuho Corporate Bank: "The pound is deemed to be a haven from the euro area. The fact that it's outside the euro currency area is seen to have tangible benefits, and sterling may well outperform." 

De nieuwe Britse regering heeft recentelijk de grootste bezuinigingen aangekondigd sinds de Thatcher jaren, en dat wordt door investeerders goed ontvangen. De waarde van de pond hangt voor een flink deel af van de economische groei in Europa, maar de bailouts Griekenland, Ierland en mogelijk andere Europese landen hebben geen negatieve impact op de pond. 

Bij het openen van de Europese markten vanmorgen verloor de euro dollar in rap tempo meer dan 120 pips. Op het moment noteert de EUR/USD 1,3015, na een lichte rebound. 

Ondertussen stijgen ook de zorgen om de Spaanse banken, die mogelijk moeite zullen hebben met het herfinancieren van hun schulden volgend jaar, nu investeerders en beleggers Spanje in toenemende mate mijden. 

De Spaanse banken moeten volgend jaar in totaal voor zo'n 85 miljard euro herfinancieren, maar, zegt Andrea Williams van Royal London Asset Management: "There's universal dumping of Spain going on. The fear is that Portugal, Spain and Italy are now in line after what happened to Ireland." 

De groeiende onzekerheid over vooral Spanje -vanwege de grootte van de economie- zal de koers van de euro de aankomende tijd waarschijnlijk verder onder druk zetten. 

Gisteravond is de bailout van Ierland door de Europese landen vastgesteld op 85 miljard euro, oftewel $113 miljard. De vraag is of het de markten voldoende zal kalmeren nu de onrust over Portugal en Spanje toeneemt.

Teken van de nervositeit van investeerders is dat zelfs landen als Frankrijk en Belgie genoemd worden als mogelijk probleem gebieden. Zo stond er dit weekend in de New York Times een artikel over de politieke instabiliteit in Belgie en dat het rente verschil tussen Belgische en Duitse staatsobligaties de afgelopen tijd  verder is opgelopen. (het verschil is nu rond de 1%) 

Onderdeel van de deal die de Europese ministers van financieen gisteren zijn overeen gekomen is dat het voorstel van bondskanselier Merkel, om staatsobligatie houders te laten delen in het risico van een bankroet, door Duitsland is ingetrokken. 

Staatsobligatie houders blijven daardoor dus erg goed beschermd, wat een drukkend effect zou moeten hebben op de rentes op staatsobligaties van de zwakkere euro landen. 

Toch zal de uiteindelijke rust in de financiele markten pas komen wanneer er duidelijke tekenen komen dat de zwakkere euro landen hun financieen beter op order hebben en hun economieen weer de weg naar boven hebben gevonden. Dat denkt ook Axel Merk, president van Merk Investments: "We'll maybe see some relief in markets, but governments need to show they're getting their economies in shape." (...) "People are now going to focus on Portugal and it's probably also going to need some help." 

Op de forex is het op het moment relatief rustig rond de euro, maar veel analisten wijzen erop dat na een korte periode van rust de kans groot is dat de euro verder zal verzwakken, omdat investeerders en forex traders behoorlijk geschrokken zijn van de snelheid waarmee de situatie rondom Ierland, Portugal en Spanje is verslechterd. 

De Ierse credit rating is vanmorgen door Standard & Poor's met twee stappen tegelijk verlaagd. Belangrijke reden voor de dubbele verlaging is het volgens Standard & Poor's aanzienlijk toegenomen risico van kapitaalvlucht uit Ierland.

De koers van de euro dollar dook direct naar beneden op de forex, van 1,3410 tot onder de 1,33. Inmiddels cirkelt de koers van de euro rond de $1,3320. 

Het risico van kapitaalvlucht is volgens S&P -een van de drie grote rating agencies- toegenomen doordat de Ierse regering middels de bailout toegeeft meer te moeten lenen om de bankensector overeind te houden. 

"The Irish government looks set to borrow over and above our previous projections to fund further bank capital injections into Ireland's troubled banking system" Aldus S&P in een begeleidende verklaring. De lange termijn rating van Ierland is door Standard & Poor's verlaagd van AA- tot A en de korte termijn rating van A-1+ tot A-1. 

Politieke analisten denken bovendien dat verkiezingen in Ierland onvermijdelijk zijn en dat de huidige regering dan niet terug zal keren. De begroting voor 2011 wordt waarschijnlijk nog wel aangenomen, maar coalitiepartner de Groene Partij heeft al aangegeven volgende maand uit de regering te zullen stappen. 

De rente op Portugese, Spaanse en Ierse staatsobligaties is ook gisteren weer flink gestegen. De rente over Ierse 10-jarige staatsobligaties staat nu op 8,79%. Portugese 10-jarige staatsobligaties klommen tot 7,17% en Spaanse 10-jarige staatsobligaties stegen tot 5,08%.

Het verschil in rente dat investeerders eisen tussen Spaanse en Duitse staatsobligaties (ook wel 'de spread' genoemd) is opgelopen tot 243 basis points, een record. 

Bij analisten bestaat de vrees dat de problemen in Ierland veel sneller zullen leiden tot soortgelijke problemen in Portugal en Spanje dan de tijd die het duurde voordat de Griekse bailout een vervolg kreeg in de Ierse bailout.

Hoewel Europese beleidsmakers zich haasten om te zeggen dat de Ierse situatie in niets lijkt op die in bijvoorbeeld Portugal, sneren economen dat in mei/juni van dit jaar exact hetzelfde werd gezegd over Ierland, toen Griekenland een bailout nodig had. 

De aankomende dagen moet blijken of er weer wat rust kan terugkeren op de obligatie markten en de forex. 

De verwachting dat de bailout van Ierland rust zal brengen rond de euro komt vooralsnog niet uit. In tegendeel, de onrust is de afgelopen dagen juist toegenomen.

Bij de Griekse bailout, in de eerste helft van dit jaar, kwamen obligatie markten en de forex tot rust nadat er zekerheid ontstond over de redding en een Grieks bankroet (voorlopig) van de baan was. 

Dat lijkt deze keer niet het geval. 

In plaats daarvan, richten obligatie handelaren en forex traders hun focus direct op Portugal en verder, waardoor de onrust rond de stabiliteit van de euro dreigt te escaleren. 

Antonio Garcia Pascual, hoofd econoom Zuid-Europa desk bij Barclays Capital, verwoordt het als volgt: "After Portugal, the next question would be Spain and then Italy and then France and then the EU." (...) "Spain is a bit too big to be bailed out, the size of a rescue required would use up all the funds available and then you have Italy with contagion as well, prompting a situation where the euro itself is put into question." 

Het verschil met de Griekse bailout is wellicht dat investeerders dit zagen als een 'isolated incident'. Griekenland had jarenlang fraude gepleegd met de eigen boeken, om de staatsschuld en de begrotingstekorten te kunnen verdoezelen. Griekenland had een enorm opgeblazen publieke sector en een economie die niet langer concurrerend was. Geen van deze zaken geldt voor Ierland. 

Nu de Ieren het toch niet meer alleen aankunnen ,ondanks de getoonde bereidheid om forse bezuinigingen door te voeren, slaat bij investeerders de onrust toe over de andere zwakkere euro landen. Portugal met zijn begrotingstekort van bijna 10% en een slecht concurrerende economie, Spanje met zijn geimplodeerde bouwsector (net als in Ierland) zwaar getroffen bankensector en enorme werkeloosheid, Italie met zijn enorme staatsschuld en veel te grote publieke sector. 

Gilles Moec, econoom bij Deutsche Bank AG: " For the market it's no longer a one-way bet. If the market pushes another country more and more, and the next in line is of course Portugal, you never know at what point the rescue is going to be triggered." 

De extra yield die investeerders vragen om Portugese staatsobligaties vast te houden in plaats van Duitse, liep gisteren verder op tot boven de 400 basis points, oftewel 4%. De koers van de euro dollar noteert op het moment rond de 1,36 op de forex. 

Na Ierland heeft de EU en het IMF officieel om hulp gevraagd in de vorm van een lening, waardoor er na een Griekse bailout nu ook een Ierse bailout komt.

Om hoeveel geld het precies zal gaan is nog niet duidelijk, maar de Ierse minister van financien, Brian Lenihan, sloot alvast uit dat het ging om een "triple digit" lening. Goldman Sachs heeft becijferd dat het waarschijnlijk om zo'n 95 miljard euro zal gaan. 

Na 2 weken van oplopende spanning rond de euro en speculatie rond Ierse staatsobligaties heeft de Ierse regering toch gecapituleerd en de financiele onafhankelijkheid prijs gegeven, onder druk van de andere euro landen. 

Lenihan zei gisteravond laat in een verklaring: "The banks were too big a problem for the country. The key issue all the time for the government is to ensure that we do not have a collapse of the banking sector." 

Als gevolg van het nieuws dat de Ierse bailout er komt steeg de euro bij opening tot boven de $1,37. De koers van de euro dollar noteert op het moment rond de 1,3750. 

Hoewel de Ierse bailout zeker enige rust zal brengen op de financiele markten, en de euro wellicht verder omhoog zal stuwen op de forex, waarschuwen analisten dat er een reeele kans is dat de onrust over een paar weken danwel maanden zal overslaan naar Portugal en wellicht ook Spanje. 

De wetenschap dat ook een land als Spanje, de vierde economie van de Eurozone, mogelijkerwijs in de problemen kan komen op de openbare kapitaalmarkt, zal volgens forex analisten nog langere tijd een negatieve impact hebben op de koers van de euro. 

Jacques Cailloux, hoofd econoom afdeling Europe, bij Royal Bank of Scotland: "In the short term, it will stabilize the situation, there's no doubt about that. But as we've seen in the case of Greece, uncertainty will remain."  

Hoewel er nog geen officieel nieuws is lijkt een Ierse bailout dichtbij, wat een positief effect heeft op de koers van de euro op de forex.

De euro currency is sinds afgelopen dinsdag -toen de Europese ministers van financien bijeen waren in Brussel- van een dieptepunt van onder de 1,35 gestegen tot rond de 1,37.

Mededelingen door de ministers na afloop van de vergadering wezen erop dat een Ierse bailout zeer waarschijnlijk is, al noemde de Ierse minister van financien het vooralsnog "not inevitable". (een sentiment dat blijkens opmerkingen gisteren niet gedeeld wordt door de gouverneur van de Ierse Centrale Bank).

Een bailout van Ierland zou -in ieder geval tijdelijk - rust brengen op de financiele markten en ook een verder bewijs zijn dat de andere Europese landen de euro niet laten vallen. Toch denken veel analisten dat het niet bij Ierland zal blijven.

Charles Diebel, hoofd market strategy bij Lloyds TSB Corporate Bank: "Wait a few weeks and the markets will just go for someone else, with Portugal at the front of the queue. The vigilantes pushed Ireland into the same situation Greece is in. Why would you conclude they won't do the same to Portugal?"

de "vigilantes" waar Diebel op doelt zijn de investeerders die rentes op staatsobligaties omhoog sturen om landen te dwingen hun financien op orde te krijgen. Minder uitgaven, hogere belastingen. Zo stellen critici dat een van de  redenen dat Ierland maar zo moeilijk uit het dal kan kruipen is omdat het koste wat het koste een land van lage belastingen wil blijven.

Analisten wijzen er ook op dat Portugal meer geld op de openbare kapitaalmarkt leent dan Ierland en dus kwetsbaarder is voor rente verhogingen. Nick Firoozye, hoofd rente strategy bij Nomura: "Portugal needs more cash than Ireland does because they go to the market on a regular basis. The market may move onto Portugal at some point because it's significantly at risk."

Een Portugese bailout is dus wellicht ook niet ver weg.

Wat betekent dit voor de koers van de euro op de valuta markt? Volatiliteit, grote swings. Wanneer de Ierse bailout er inderdaad komt zal de euro mogelijk behoorlijk stijgen. Er ontstaat tijdelijk rust op de markten. Maar wanneer een paar weken of maanden later Portugal aan de beurt lijkt, zal de koers weer instorten. 

Natuurlijk wordt de koers van de euro niet alleen bepaald door wat er gebeurt op de staatsobligatie markt, ook het herstel van de Europese economie als geheel speelt een belangrijke rol. Maar voorlopig zal de sovereign debt crisis veel invloed uitoefenen op de bewegingen van de euro op de forex.

De Ierse minister van financien, Brian Lenihan, noemde een Ierse bailout gisteren nog "not inevitable", maar de Gouverneur van de Ierse Centrale Bank is dat niet met hem eens.

Patrick Honohan schat de kans op een bailout juist zeer groot."It is my expectation that it will happen, absolutely." Aldus Honohan gisteren in Frankfurt op een routine vergadering van de raad van Europese Centrale Banken.

Vandaag arriveren ambtenaren van de EU, het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Europese Centrale Bank (ECB) om inzage te krijgen in de Ierse boekhouding en te kunnen bepalen hoe groot de problemen met de Ierse banken werkelijk zijn.

De Franse minister van financien, Christine Lagarde, voorspelde gisteren nog dat een programma om de problemen met de Ierse banken het hoofd te bieden waarschijnlijk binnen een paar dagen aangekondigd zouden worden.

De euro steeg vanmorgen behoorlijk op de forex, door het gerucht dat -in tegenstelling tot wat de Ierse minister van financien stelde -een Ierse bailout wel degelijk onvermijdelijk lijkt.

De opmerkingen van Ierse Centrale Bank gouverneur Honohan dat een bailout zeer waarschijnlijk is zijn de eerste uit officiele Ierse bron. De gouverneur denkt ook dat het geen symbolische lening zal zijn maar een flink bedrag. " It will be a large loan because the purpose of the amount to be advanced, or to be made available, is to show Ireland has sufficient firepower to deal with any concerns of the market. We're talking about a substantial loan."

Een Ierse bailout moet voornamelijk ook het snel eroderende vertrouwen in de euro herstellen en hopelijk voorkomen dat er ook bailouts nodig zijn voor Portugal of, erger, Spanje.

Wanneer een Ierse bailout officieel bekend gemaakt zou worden, zal de euro zeer waarschijnlijk flink stijgen op de forex.

De koers van de euro dollar is op de forex sinds het begin van de week al met zo'n 250 pips gedaald. Ierland is gisteren vooralsnog niet gezwicht voor druk vanuit de andere Europese landen om een bailout te accepteren, trots als het is op zijn onafhankelijkheid.

Het compromis dat gisteren door de Europese ministers van financien is bedacht, is de mogelijkheid van directe steun aan de Ierse banken. De schuldenlast van de drie grote Ierse banken dreigen de Ierse overheid omver te trekken; wanneer Brussel zou helpen met die schulden, zou Ierland ook verlichting krijgen.

Investeerders en traders zijn sceptisch over deze mogelijke oplossing, omdat het toch voortdurende onzekerheid zou betekenen voor de financiele markten, niet alleen over Ierland, maar ook over Portugal en Spanje.

Op de valuta markt werd de euro door veel forex traders verkocht, waardoor de koers van rond de 1,3630 tot onder de 1,35 zakte.

Sung Won Sohn, hoogleraar economie aan de California State University: "The market is not going to react very well because things are going to get worse before they get better. The sovereign financial crisis has not disappeared: it's been postponed."

Volgens de Ierse minister van financien, Brian Lenihan, is een Ierse bailout "not inevitable" -wat overigens al een stuk zachter klinkt dan zijn opmerking van vorige week, toen hij zelfs de suggestie van een bailout als "absurd" afdeed.

Duidelijk is dat de Ierland alles op alles wil zetten om een echte bailout te voorkomen, waardoor het land feitelijk onder curatele zou komen te staan van Brussel, een nachtmerrie scenario voor de Ieren. De vraag is of Ierland de poot ook stijf kan houden wanneer de financiele markten een tussenoplossing niet accepteren en de rente op Ierse staatsobligaties omhoog sturen.

De Europese commissaris economie en monetaire zaken, Olli Rehn, gaf gisteren aan dat de ECB, de Europese commissie en het IMF samen met Dublin gaan kijken naar de mogelijkheden van een financieel programma dat de nadruk legt op de herstructurering van de Ierse bankensector.

Meer nieuws over dat programma volgt waarschijnlijk met een paar dagen, aldus de Franse minister van financien, Christine Lagarde.

Voorlopig zullen de euro bears het op de forex waarschijnlijk voor het zeggen houden.

De kans op een Ierse bailout is toegenomen nadat de Ierse premier, Brian Cowen, heeft laten doorschemeren dat het niet uitgesloten is dat Ierland om een bailout vraagt aan e euro partners.

De koers van de euro dollar is op de forex inmiddels verder gezakt en noteert op dit moment 1,3610. Minder dan twee weken geleden noteerde de euro dollar nog boven de 1,4250.

Critici stellen dat in de aankomende tijd ook andere zwakke Euro landen om een bailout zullen moeten vragen en dat de uiteindelijke splitsing van de euro een waarschijnlijk scenario is.

Toch is het zover nog niet, want de Griekse bailout van een half jaar geleden heeft laten zien dat de sterkere landen bereidt zijn ver te gaan om de eennheid te behouden.

In een interview met de Ierse staatstelevisie RTE zei Cowen gisteren: "We have to discuss these matters with partners as to how best to underpin financial and banking stability within the euro area."

Dat is een verandering van het standpunt dat vorige week door de Ierse regering via verschillende kanalen naar voren werd gebracht en waarin werd benadrukt dat zelfs de suggestie van een bailout absurd was, dat Ierland tot mid 2011 volledig gefinancierd is en bovendien te zeer hecht aan de onafhankelijkheid om om buitenlandse hulp te vragen.

Vandaag komen de Europese ministers van financien bijeen in Brussel. Hoewel de vergadering al langer ingepland stond zal het hoofdonderwerp de situatie in Ierland zijn en is het mogelijk dat er later op de dag een verklaring zal komen van de ministers over Ierland.

Traders op de obligatie markt zetten alvast in op een bailout, want de extra yield die in vergelijking met Duitse staatsobligaties op 10 jarige Ierse staatsobligaties wordt gevraagd, is met 540 basis points in vergelijking met het hoogtepunt van afgelopen 11 November van 652 basis points behoorlijk gedaald.

Duitse Kanselier Angela Merkel zei gisteren: "If the euro fails, then Europe fails." Daarmee is in ieder geval duidelijk dat Merkel zo snel mogelijk rust in de markten wil en dus dat Ierland de bailout aanvraagt.

De euro dollar is sinds de opening in Azie met 0,4% gedaald op de forex, vanwege aanhoudende geruchten dat een Ierse bailout dichtbij is.

Hoewel Ierland gistermiddag nog aangaf geen verzoek te hebben gedaan voor "external support" en bovendien "fully funded till well into 2011" is, melden insiders dat er op hoog niveau gesproken wordt over een bailout van het geplaagde Ierland, en dat vooral Duitsland hier op aan zou dringen.

Traders op de forex en de obligatie markt worden ondertussen steeds onrustiger en economen stellen dat dit ook niet minder zal worden totdat er meer duidelijkheid komt over de huidge situatie.

Marco Annunziata, hoofd econoom bij UniCredit Group: "As long as European governments go back and forth, the markets won't settle down. We're likely to see markets getting more nervous and worried about what is going on in Europe."

De euro daalt ondertussen flink op de forex. Sinds het hoogtepunt van 1,42 een dag of 10 geleden hebben forex traders de valuta in toenemende mate verkocht.

Bij de Griekse bailout in het midden van dit jaar maakten investeerders zich al ongerust dat het probleem van Griekenland om geld te lenen op de openbare kapitaalmarkt (tegen normale rentes) wellicht zou overslaan naar andere zwakkere Euro landen. Dit onrust is met de geruchten rond Ierland weer helemaal terug.

Rentes op staatsobligaties van Ierland, Portugal, Spanje, Griekenland en Italie zijn de afgelopen dagen allemaal gestegen; investeerders willen dus steeds meer rente zien voor het in hun ogen grotere risico dat ze nemen door staatsschuld in deze landen te kopen.

De Ierse krant Irish Independent stelt dat de Ierse minister van financien, Brian Lenihan zijn Europese collega's wellicht zal vragen om geld uit het EU noodfonds. De Europese ministers van financien ontmoeten elkaar morgen in Brussel.

Een bailout van Ierland zou tot 50 miljard euro kunnen kosten, volgens een stress case scenario dat is opgesteld door het Ierse ministerie van financien en de Ierse Centrale Bank.

Ierse officials hebben aangegeven dat ze verwachten dat de bekendmaking van het budget voor 2011, op 7 december, kalmte op de financielem markten kan brengen, maar dat is nog ver weg en het is de vraag hoe lang Ierland stand kan houden tegen de toenemende druk die wordt uitgeoefend door andere Europese landen.

De rente op Ierse staatsobligaties loopt snel op door toenemende zorgen om de Ierse financien. Investeerders vrezen dat een Ierse bailout onvermijdelijk is. Verwacht wordt dat Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk later vandaag met een gezamenlijke verklaring komen ten aanzien van de Ierse problemen.

De koers van de euro dollar daalde vannochtend op de forex tot de laagste stand in 6 weken.

Vanmorgen steeg de gevraagde rente over 10 jarige Ierse staatsobligaties met 31 basis points, tot 9,07%; een record. De 'Premium' -de extra rente die over Ierse staatsobligaties moet worden betaald in vergelijking met Duitse, is daarmee 7 keer zo hoog als 2 jaar geleden.

De Ierse regering kondigde vorige week nieuwe, zware bezuinigingen aan van $15 miljard, terwijl de economie hapert. Een poll van Bloomberg laat zien dat een meerderheid van de ondervraagde investeerders denkt dat Ierland niet kan ontkomen aan schuld herstructurering (een de facto bankroet).

Een Ierse bailout zou tot zo'n $68 miljard kunnen oplopen volgens scenario's van de Ierse Centrale Bank.

Analisten gaan er vanuit dat in het geval dat Ierland om hulp vraagt aan de EU om te ontkomen aan schuld herstructurering. Commentaar van Europese Commissie President Jose Barroso suggereert dat Europa die hulp ook snel zal verstrekken. "We are monitoring the situation in Ireland on a permanent basis. All the necessary instruments to offer financial help if necessary are in place." aldus Barroso.

De koers van de euro dollar is verder gedaald op de forex nadat bekend werd dat dat de Spaanse economie het afgelopen kwartaal niet gegroeid is. Ook ten opzichte van de Yen en de Britse Pond daalde de euro.

Nadat de Spaanse economie in Q1 en Q2 wel gegroeid was, blijkt er nu in het derde kwartaal dus stilstand te zijn. Analisten wijten de stilstand aan de zware bezuinigingsmaatregelen die de Spaanse regering heeft afgekondigd, de grootste sinds 1980.

Spanje probeert via de enorme bezuinigingsmaatregelen de kosten van lenen op de openbare kapitaalmarkt naar beneden te brengen, maar wanneer de economie zou terug zakken in een recessie zullen investeerders juist meer rente vragen op Spaanse staatsobligaties.

Begin deze week liep de rente op Portugese en Ierse staatsobligaties al op tot record hoogte, ook vanwege de enorme bezuinigingsmaatregelen waaronder die landen gebukt gaan.

"The size of the fiscal tightening is really huge and that will have a very strong negative impact on the economy, especially next year as there's still a lot of tightening in the pipeline. Spain isn't out of the woods yet." aldus een senior econoom bij ING

De spread op Spaanse staatsobligaties liep vanochtend op tot 215 basis points (2,15%), slechts 2 points verwijderd van het euro tijdperk record van 217, dat in juni van dit jaar werd bereikt.

Forex traders maken zich ook zorgen om de perifere euro landen en verkopen de euro dollar, terwijl de Fed vorige week nog aankondigde een extra $600 miljard in de Amerikaanse economie te pompen, een beslissing die in zichzelf een flinke neerwaartse druk op de dollar legt.

Wanneer de forex markt de focus blijft houden op euro landen als Portugal, Ierland, Italie, Griekenland en Spanje (ook wel PIIGS genoemd) is het goed mogelijk dat de euro nog verder zal dalen op de forex.

De koers van de euro daalt op de forex door zorgen onder forex traders over de staatsschulden van met name Ierland en Portugal. De rente op de staatsobligaties van deze landen liep de afgelopen dagen op tot recordhoogte. 

Ondanks de $600 miljard aan extra geld die de Fed afgelopen week heeft aangekondigd te zullen gaan bijprinten en in de Amerikaanse economie te pompen is het daarom toch de euro die aan het verzwakken is ten opzichte van andere belangrijke valuta.

De dollar is sinds het bekendmaken van de $600 miljard aan quantitative easing door Fed voorzitter Ben Bernanke, vorige week woensdag, met 0,2% gedaald ten opzichte van de 10 belangrijkste valuta. De euro is in diezelfde periode met 1,5% gedaald.

Deels is de beperkte daling van de dollar te verklaren uit het reeds ingeprijst zijn van de maatregel van de Fed, die al wekenlang verwacht werd. De sterke daling van de euro tegelijkertijd is echter verrassender.

De zorgen van investeerders concentreren zich op de torenhoge bezuinigingen die moeten worden doorgevoerd in verschillende landen en het effect daarvan op de Europese economie. Ook neemt het risico toe dat sommige Europese landen niet ontkomen aan schuld-herstructurering (oftewel het treffen van een betalingsregeling) waarbij niet alle staatsobligaties volledig worden terugbetaald of pas (veel) later.

De spread tussen Portugese en Duitse 10 jarige staatsobligaties steeg gisteren tot 444 basis points, het grootste verschil sinds 1997. Portugal moet daarmee dus 4,44% extra rente betalen in vergelijking met Duitsland op de openbare kapitaalmarkt.

Voor Ierland -dat vorige week massale bezuinigingen aankondigde- is de spread nog groter. De spread op Ierse staatsobligaties steeg gisteren tot 550 basis points, een record.

De spread tussen Griekse en Duitse 10 jarige staatsobligaties nam eind vorige week juist licht af -na eerst tot record hoogte te zijn gestegen- door een lokale verkiezingsoverwinning voor de regeringspartij. Toch verwachten obligatie traders dat deze daling slechts tijdelijk zal zijn.

Forex analisten wijzen er in toenemende mate op dat er sinds het dieptepunt van de euro dollar dit jaar ($1,19)  weinig veranderd is wat betreft de fundamentele zwaktes van de euro. De perifere euro landen worstelen nog steeds met hun schulden, er is nog steeds te weinig inzicht in de werkelijke schulden van veel Europese banken en er is nog steeds geen fiscale eenheid in de euro zone.

De vraag is of dat besef ook opnieuw zal oplaaien onder forex traders, waardoor de euro opnieuw flink zou kunnen dalen op de forex.

De Amerikaanse minister van financien Timothy Geithner heeft op een Aziatisch-Atlantische top dit weekend aangegeven het idee van current account targets niet door te gaan drukken op de G-20 top.

Geithner sprak op 6 november onder andere zijn Japanse en Chinese collega in Kyoto. Op een recentelijke voorbereidende G-20 vergadering had de V.S. aangegeven dat het belangrijk was om meer balans te brengen in de mondiale handel, zodat de hele wereld niet langer afhankelijk zou zijn van het aantrekken van de Amerikaanse economie voor herstel van de wereld economie.

Om dit te bereiken zouden landen die meer exporteren dan importeren -en die dus een overschot op de handelsbalans hebben - zoals Duitsland, Japan, China en ook Nederland, meer moeten importeren. Landen die juist een tekort op de handelsbalans hebben zouden minder moeten importeren en meer moeten exporteren.

Duitsland, Japan en China zijn hier mordicus tegen en het commentaar van Geithner op de top in Kyoto werd dan ook welkom ontvangen door juist deze landen. China gaf bij monde van zijn vice-minister van financien Wang Jun aan dat de $600 miljard die de V.S. in de Amerikaanse economie gaat pompen kan bijdragen aan de groei van de wereld economie. (dat terwijl Aziatische landen eerder juist hadden aangegeven dat deze indirecte devaluatie van de dollar het risico op prijs bubbels vergroot voor opkomende economieen).

Forex analisten wijzen erop dat de beslissing van de Fed om $600 miljard extra liquiditeit in het systeem te pompen minder ruimte geeft aan de V.S om currency versterkende eisen te stellen aan andere landen. De Braziliaanse minister Guido Mantega had de V.S eerder al gewaarschuwd geen currency oorlog te beginnen door de dollar express te devalueren.

Na de beslissing van de Fed vorige week woensdag, daalde de dollar index tot het laagste punt sinds december 2009.

Mitul Kotecha, hoofd forex strategie bij Credit Agricole Hong Kong: "The fact that the Fed is undertaking quantitative easing has made it very difficult for U.S. officials to accuse other countries of "manipulating their currencies" when they are indirectly debasing the dollar."

Het lijkt er dus op dat de V.S. zich op de G-20 top aankomende 11,12 november wat bescheidener zal opstellen dan normaal, zeker wanneer de dollar zal blijven dalen op de forex.

De Europese Centrale Bank weigert om documenten die beschrijven hoe Griekenland precies zijn schuld verdoezelde openbaar te maken. Om de openbaar making van deze documenten was gevraagd door nieuwszender Bloomberg.

In de brief waarin hij zijn weigering tot openbaar making toelicht, schrijft Jean-Claude Trichet, voorzitter van de ECB: "The information contained in the two documents would undermine the public confidence as regards the effective conduct of economic policy. Disclosure bears, in the current very vulnerable market environment, the substantial and acute risk of adding to volatility and instability."

Griekenland heeft de afgelopen jaren gebruik gemaakt van exotische financiele instrumenten om de werkelijke hoogte van de staatsschuld te verduisteren. Het land loog ook al over de staatsschuld en het begrotingstekort in de periode voor toetreding tot de Euro.

Begin 2000 adviseerde Goldman Sachs Griekenland over het gebruik van zogenaamde "off market currency swaps". Met behulp van deze swaps kon Griekenland het begrotingstekort en staatsschuld onder het tapijt vegen en onttrekken aan Eurostat, het financieel controle orgaan van de EU. 

Er bestaat nog altijd onrust in de financiele wereld omtrent de werkelijke grootte van deze currency swaps en hoe het instrument precies is gebruikt door Griekenland.

De documenten waar het om gaat zijn interne ECB documenten die door staf leden zijn opgesteld en vervolgens gebruikt in het "decision-making" proces, aldus Trichet. Het eerste document heet "The impact on government deficit and debt from off-market swaps the Greek case."  Het tweede document gaat in detail in op het financiele instrument waarmee de grootste Griekse bank Griekse staatsobligaties bij de ECB inwisselde voor fondsen van de ECB.

Economen wijzen op de risico's van het niet publiceren van deze documenten, die er immers voor kunnen zorgen dat de onzekerheid over Griekenland nog veel langer boven de financiele markten blijft hangen.

Manfred Neumann, hoogleraar economisch beleid bij de Universiteit van Bonn: "Given the history of transparency with respect to Greece, which we all know is pretty bad, it would be a big mistake by the ECB to refuse this."

Sceptici stellen dat de Europese Centrale Bank met dit soort praktijken wellicht geen extra stimuleringsmaatregelen hoeft te nemen om de waarde van de euro ten opzichte van de dollar niet te veel te laten oplopen. Erosie van het vertrouwen in de Euro heeft immers dit jaar laten zien hoe kwetsbaar dat de euro in korte tijd kan maken.

De Amerikaanse Centrale Bank maakte twee dagen geleden bekend $600 miljard extra geld in de economie te pompen. Gisteren liet Trichet weten dat voorbeeld voorlopig niet te volgen.
 

De koers van de euro dollar begon op de forex direct te stijgen nadat de Fed gisteren bekend maakte $600 miljard extra in de Amerikaanse economie te pompen. Omdat een sterke euro slecht is voor de export, neemt de druk op de Europese Centrale Bank (ECB) toe om extra stimuleringsmaatregelen langer in stand te houden.

De EUR/USD is inmiddels met zo'n 200 pips gestegen op de forex en volgens analisten zit er mogelijk meer in het vat.

Behalve de euro is ook de Britse pond veel gekocht tegen de dollar door valuta handelaren. De pond dollar noteert op het moment 1,6170, wat ongeveer 100 pips meer is dan voor de verklaring.

Daarbij moet worden aangetekend dat veel van de stijging van valuta als de Yen, Pond en Euro al door forex traders werd ingeprijsd sinds de opmerking van Fed voorzitter Ben Bernanke dat additionele stimuleringsmaatregelen wellicht nodig zijn om de economie vlot te trekken.

Financiele beleidsmakers en economen vrezen een intensivering van de zogenoemde 'currency war'. De currency oorlog draait om het competatief houden van de eigen export markt door de currency zo laag mogelijk houden ten opzichte van andere currencies. Wanneer landen elkaar hiermee gaan beconcurreren kan het economisch herstel ernstig gevaar lopen.

Het wordt voor de ECB in ieder geval lastiger om het pad richting stimulus exit te blijven volgen, aldus Julian Callow, hoofd econoom bij Barclays Capital. "It's complicating the ECB's exit and council members really need to think hard about their strategy. They may have to reconsider their plans."

Eerder gaf de ECB bij monde van Trichet aan geen reden te zien voor additionele stimulus of een verlaging van de rente stand. De Europese Centrale Bank zegt nog steeds van plan te zijn om de stimuleringsmaatregelen die de banken nu van extra geld voorzien gradueel in te gaan trekken.

Blij zal de ECB toch ook niet zijn met de stijgende euro. Juergen Michels: "The Fed is diluting its currency. The ECB won't be too delighted about a rising euro."

Vanmiddag maakt de ECB zijn maandelijkse rente besluit bekend en vanmiddag om 14.30 geeft Trichet zijn persconferentie. De Persconferentie van Trichet is live te volgen via de link.

Het belooft voor forex day traders in ieder geval weer een volatiele dag te worden.

Forex traders hebben vandaag alle ogen gericht op Fed voorzitter Ben Bernanke en de bekendmaking vanavond of en zo ja hoeveel de Fed gaat stimuleren. 

In de aanloop is de dollar alvast behoorlijk verzwakt ten opzichte van de Euro, de Yen en de Pond. De euro dollar noteert op het moment 1,4030 en de pond dollar staat inmiddels boven de 1,60.

Een survey van Bloomberg, gehouden onder 56 economen, voorspelt dat de Fed voor $500 miljard of meer gaat aankopen in staatsobligaties.

Het is op dit moment nog onduidelijk van hoeveel invloed op het beleid van de Fed de grote verkiezingsoverwinning van de Republikeinen zal zijn, maar analisten denken dat de druk op de Amerikaanse Centrale Bank om minder te stimuleren in ieder geval toe zal nemen in de aankomende maanden.

Zover is het echter nog niet en duidelijk is ook dat Bernanke zelf, en ook het Witte Huis, van mening zijn dat extra stimulering nodig is om de economie verder aan te jagen. Het onvermijdelijke en belangrijke side effect hiervan is dat de dollar zal verzwakken op de forex ten opzichte van andere currencies.

Voor vandaag wordt op flinke volatitilieit gerekend in de valuta handel, waarbij de dollar hard onderuit kan gaan, of juist zal rallyen wanneer de stimulering lager is dan verwacht, of, wie weet, helemaal achterwege blijft.

Lee Hardman, forex strategist bij Bank of Tokyo: "All eyes are on the Fed today and that's probably going to be the main driver. If they surprise on the dovish side, that could add extra fuel to the dollar weakness."

De statement van de Federal Open Market Committee (FOMC) is vanavond om 20.15 Nederlandse tijd. De FOMC statement zal worden gepubliceerd op de website van de federal reserve.

Morgen volgen de Bank of England en de Europese Centrale Bank met hun rente besluiten en verklaringen. Donderdag ochtend vroeg is het de beurt aan de Bank of Japan.

De Australische Centrale Bank heeft onverwacht de rente verhoogd, waardoor de Australische Dollar in een uur tijd boven de $1,000 steeg op de forex.De verhoging was onverwacht en komt aan de vooravond van een belangrijke vergadering van de Amerikaanse Centrale Bank.

De gouverneur van de Australische Centrale Bank, Glenn Stevens, maakte de rente verhoging van 4,5% naar 4,75% bekend. De voornaamste reden is de dreiging van inflatie, die Stevens in de kiem wil smoren voordat het uit de hand loopt.

Australie heeft lang niet zoveel last gehad van de financiele crisis als andere Westerse landen, voornamelijk omdat zich veel natuurlijke rijkdommen in het land bevinden en de vraag hierom van landen als China en India tijdens de crisis nauwelijks afnam.

Insiders stellen dat Stevens bang is voor een herhaling van 2007, toen langzaam afnemende inflatie oplopende prijsdruk maskeerde. Mathew Circosta, econoom bij Moody's: "They're trying to nip inflation in the bud. Back in 2007 they were behind the curve in raising rates and I don't think they want to make the same mistake this time around."

De Australische dollar schoot snel omhoog op de forex. in een uur tijd won de valuta van down under meer dan een dollar cent, om boven pariteit met de dollar te komen. Forex analisten schatten in dat de australische currency nog wel verder kan stijgen, zeker nu de Fed waarschijnlijk extra geld in de Amerikaanse economie gaat pompen, wat de dollar zal verzwakken.

Voor verhoging van de rente in andere landen hoeft Australie in ieder geval niet bang te zijn. Japan, het Verenigd Koninkrijk en de V.S. houden elkaar nauwlettend in de gaten op het gebied van currency devaluering en zullen in het licht van het haperende herstel van de wereld economie zeker de rente niet verhogen.

De Europese Centrale Bank zal de rente op korte termijn ook niet verhogen, al laat het bij monde van voorzitter Trichet merken ook weinig te voelen voor het pompen van extra geld in het systeem.

Economen voorspellen dat de Australische rente nog verder zal stijgen. Ivan Colhoun, hoofd van Australian economics bij de Australia & New Zealand Banking Group: "The bank still sees Australian interest rates as likely to continue to rise as the mining boom progresses." (...) "This likely reflects the need to move nominal rates higher to match any rise in inflation and, at some stage, to also raise real interest rates."

Voor forex traders die de Australische dollar volgen of op zoek zijn naar een forex strategie als de carry trade, wordt de Australische dollar dus met de dag interessanter.