Valuta paar euro dollar is de afgelopen dagen gedaald op de forex, in afwachting van de EU top over de europese schulden crisis die vandaag in Brussel begint.

Vanaf vanmiddag 17.00 zullen de Europese leiders praten over verschillende mogelijkheden om de 'sovereign debt crisis' - de nationale schulden crisis waar verschillende Europese landen mee te maken hebben - op te lossen of in ieder geval beheersbaar te houden. 

IMF directeur Dominique Strauss-Kahn noemde de aanpak van de EU tot op heden onlangs "piece meal", oftewel gefragmenteerd, stukje bij beetje. Verschillende economen en belangrijke investeerders zoals Warren Buffet en George Soros wezen de afgelopen tijd ook al op de halfslachtige aanpak van de EU waar het gaat om de schulden crisis en de banken crisis. 

De koers van de euro dollar bereikte afgelopen dinsdag nog een hoogtepunt van rond de 1,3500 maar is sindsdien terug gevallen. Gisteravond daalde de euro tot iets boven de $1,32, tijdens de Aziatische sessie vannacht klom de koers weer iets omhoog, tot rond de 1,3250. 

Bear traders stellen dat de huidige daling niets is in vergelijking met wat nog zou kunnen komen als de EU leiders blijven falen in het kome met een definitieve oplossing om de markten te kalmeren. Nick Kounis, hoofd econoom euro regio bij ABN Amro: "There is a high risk of the crisis re-escalating and maybe now it's the quiet before the storm in the markets."

Het is in ieder geval in het voordeel van de EU leiders dat de kerstvakantie nadert. Veel traders staan al op de pistes in Zwitserland en Oostenrijk, zodat de volumes op de forex relatief klein zijn. Er is dus tot begin januari om te komen met een bevredigende oplossing. Gebeurt dit niet, dan is Portugal wellicht de volgende kandidaat voor een bailout. 

Critici stellen dat het vooral Duitsland is die fundamentele oplossingen in de weg staat, omdat het weigert zijn financiele gewicht nog verder te gebruiken om de armere Euro landen te redden. 

Duitsland is tegen uitbreiding van het 750 miljard euro grote noodfonds - dat waarschijnlijk niet genoeg is om een bailout van Spanje te financieren- en heeft ook de creatie van Europese Staatsobligaties, zogenaamde E-Bonds, resoluut van de hand gewezen. 

Wel zijn de Europese leiders dichtbij overeenstemming over het toevoegen van twee zinnen aan het Verdrag van Lissabon, waarin zou worden afgesproken om een mechanisme in het leven te roepen dat de stabiliteit van de gehele euro zone moet waarborgen. 

Daarmee zouden EU leiders dus afspreken om na 2013 -als de overeenkomst rond het noodfonds afloopt- iets nieuws af te spreken. De vraag is of de markten genoegen nemen met zo'n summiere belofte. Na de ski vakantie zullen we het weten. 

De Fed liet gisteren in haar maandelijkse toelichting merken vastbesloten te zijn om de in November aangekondigde stimulus uit te voeren, ook al groeit de economie sterker dan verwacht.

De dollar verloor in de aanloop naar de verklaring flink terrein op de forex, maar won dit later weer terug. Onder investeerders deed vooraf aan de FOMC (Federal Open Market Committee) statement het gerucht de rondte dat de Fed wellicht additionele stimuleringsmaatregelen zou aankondigen bovenop de al eerder gemeldde $600 miljard, maar zover kwam het niet.

Wel liet de Fed merken dat beter dan verwachte economische data voorlopig geen invloed zal hebben op de uitvoering van de stimuleringsmaatregelen ter waarde van $600 miljard.

Jim O'Sullivan, hoofd econoom bij MF Global: "The clear message is there is no rethinking of the program, no consideration of backing off. Arguably they downplayed what have clearly been better growth data."

De Amerikaanse Centrale Bank is blijkens de verklaring vooral gefocussed op het herstel van de werkgelegenheid. De werkeloosheid is sinds Mei 2009 niet meer onder de 9,4% geweest en voor een duurzaam herstel van de economie is herstel van de werkgelegenheid -en daarmee van het consumenten vertrouwen- van fundamenteel belang.

Volgens Dean Maki, econoom bij Barclays Capital zou de statement van de Fed bij investeerders moeten leiden tot "focusing on the unemployment rate as the relevant measure for whether the economy is picking up fast enough."

De koers van de euro dollar steeg gisterenavond tot rond de 1,3500, maar viel daarna snel weer terug.

Spaanse Credit Rating

Vanochtend daalde de euro verder op de forex, nadat credit rating agency Moody's bekend maakte te overwegen om de credit rating van Spanje te verlagen.

Als redenen geeft Moody's de toenemende kosten om de Spaanse bankensector te herkapitaliseren en de moeite die de Spaanse overheid heeft met het op orde brengen van de financien in de verschillende Spaanse regio's.

Wel voegde het credit rating agency eraan toe dat het Spanje als veel krediet waardiger beschouwd dan andere landen in de euro zone die onder druk staan om de schuldenlast af te bouwen.

De dollar daalt ten opzichte van alle andere belangrijke valuta op de forex, omdat traders verwachten dat de Amerikaanse Centrale Bank, de Fed, later vandaag signalen zou kunnen geven dat er meer geldverruimende maatregelen aankomen.

Om 20.15 vanavond, Nederlandse tijd, komt de FOMC -het committee van de Fed dat het rente besluit neemt- met haar maandelijkse toelichting op het rente besluit. De verwachting is dat de rente onveranderd blijft, maar het gerucht gaat dat de Fed laat merken wel bereid te zijn tot meer geldverruiming, bovenop de $600 miljard waar begin November toe besloten werd. 

De koers van de euro dollar is de afgelopen 24 uur met zo'n 250 pips gestegen. Zie ook de forex grafiek hieronder, waarbij iedere candle staat voor 1 uur. Ook de pond dollar steeg met meer dan 250 pips, terwijl de dollar yen bijna 100 pips verzwakte. 

Na de aankondiging van de Fed de afgelopen maand, leeft bij forex traders en investeerders de gedachte dat de Fed vandaag zou kunnen aankondigen nog een stap verder te gaan, hoewel daar op dit moment niet direct aanwijzingen voor zijn. 

Simon Derrick, currency strategist bij Bank of New York Mellon: "Expectations aren't for anything particularly dramatic to come out of the Fed meeting today, but you can't entirely discount that." Derrick voegde er aan toe dat traders ook al bezig zijn met het vooruitblikken op 2011, als de euro crisis waarschijnlijk wordt opgelost en de focus weer gaat richting de fundamentele zwakte van de dollar. 

Ook currency strategisten bij Barclays stellen dat de Fed "may emphasize it will continue the current quantitative easing, citing the unemployment rate and sluggish inflation." en dat een dergelijke verklaring de dollar op de (middel)lange termijn onder druk zal zetten. 

Wanneer de Fed vanavond geen extra signalen afgeeft dat het wellicht meer geldverruimende maatregelen gaat nemen, zal de focus van de forex day traders zich waarschijnlijk snel verleggen naar de EU top in Brussel, die aankomende vrijdag begint. 

Daar zullen de Europese leiders spreken over de aanpak van de euro crisis, de mogelijke vergroting van het EU noodfonds en de creatie van Europese Staatsobligaties, ook wel E-Bonds genoemd. 

De euro dollar opende vanochtend lager op de forex, nadat gedurende het weekend duidelijk werd dat de standpunten van de EU leiders, omtrent de aanpak van de europse schuldencrisis, zich verder hebben verhard.

Een aantal van de meer kwetsbare eurozone landen wil een speciale Europese Staatsobligatie in het leven roepen, die zou moeten worden uitgegeven door een nieuw te creeeren European Debt Agency. 

Onder andere Luxemburg, Italie, Griekenland en Belgie hebben aangegeven dat de mogelijkheid van zo'n 'E-Bond' besproken moet worden op de EU top in Brussel, aankomende 16 en 17 December. 

Maar tijdens een gezamenlijke persconferentie lieten de Franse President Sarkozy en de Duitse Kanslier Merkel weten niets te voelen voor de Europese staatsobligatie. Sarkozy gaf aan dat de economieen van de verschillende lidstaten te verschillend waren en dat de politieke integratie van de EU nog niet ver genoeg was om gezamenlijk staatsobligaties uit te geven.

In de aanloop naar de EU top zal de euro zeer waarschijnlijk verder onder druk komen te staan op de forex. Ian Stannard, currency strategist bij BNP Paribas: "The political worry ahead of the crucial meeting this week will work against the euro." (...) "There is a clear split between smaller nations in the region and Germany and France, and that raisses a number of questions about the future of the euro." 

De euro dollar daalde na opening markt tijdens de Aziatische sessie zo'n 50 pips, tot rond de 1,3180, maar forex traders verwachtten een verdere daling, waarbij de psychologische grens van 1,30 opnieuw getest zou kunnen worden. 

Merkel gaf tijdens de bilaterale top met Frankrijk aan dat de euro verdedigt zou worden, wat door Sarkozy werd beaamd. "We will defend the euro, because the euro is Europe. Our determination, both German and French, is total." aldus de Franse President. 

Toch zijn economen in toenemende mate sceptisch over de Europese aanpak van de Schulden Crisis, die ad hoc wordt genoemd, en slecht gecoordineerd. 

Nu Merkel en Sarkozy -veruit de twee belangrijkste en sterkste economieen van het euro blok - beiden hebben aangegeven noch een verhoging van het noodfonds, noch de creatie van Europese Staatsobligaties te steunen, vragen investeerders zich af wat er zal gebeuren als Spanje straks in de problemen zou komen. 

De Nieuw-Zeelandse dollar (NZD) ging vannacht onderuit op de forex nadat de Centrale Bank door liet schemeren dat er de aankomende tijd minder rente verhogingen zouden zijn. Later trok de NZD weer wat bij, door onverwacht goede werkgelegenheid cijfers uit Australie, de belangrijkste handelspartner van Nieuw-Zeeland.

De NZD daalde de afgelopen anderhalve dag ongeveer 200 pips, nadat de NZD/USD eind November de hoogste stand in 30 maanden bereikte, rond de psychologische grens van 0,80.

Reserve Bank Gouverneur Alan Bollard merkte in de begeleidende rente verklaring op: "Interest rates are now projected to rise to a more limited extent over the next two years than signalled in the September statement." 

Ook werd duidelijk dat de Nieuw-Zeelandse Reserve Bank verbaasd is over het beperkte effect dat de huidige lage rente -voor Nieuw-Zeelandse begrippen is de de huidige 3% rente laag- op de economie heeft. "Continued household and business caution suggests current low interest rates are having a less stimulatory effect than in the past." 

De Bank of New Zealand (BNZ) stelde dat de koers neiging van de NZD op de forex verder naar beneden is gericht. " As we move towards year-end we continue to hold the view the balance of the risks around the NZ dollar outlook are tilted towards the downside. As always though, reduced trading volumes and position squaring around this time of year have the potential to spur higher than usual currency volatility", aldus de BNZ. 

Onverwacht goede werkgelegenheidscijfers uit Australie stuurde de koers van de Australische dollar vanochtend omhoog en keerde ook het tij voor de NZD. Australie is de belangrijkste handelspartner van Nieuw-Zeeland, en er is dan ook een hoge correlatie tussen de koers van de Nieuw-Zeelandse dollar en de Australische dollar. 

Nadat de prijs van goud gisteren een record hoogte van boven de $1.430 per ounce bereikte zakte de prijs snel in, tot onder de $1.400. Als directe oorzaak noemen analisten winstnemingen van investeerders door de opnieuw aantrekkende dollar. 

Op het dieptepunt tikte goud gisteren onder de $1.390 per ounce, maar inmiddels is een licht herstel ingezet. 

Een deel van de winstneming kan ook worden verklaard door een psychologisch effect dat voortkomt uit het verlangen om winst te nemen tegen het einde van het jaar, aldus analisten. 

Er is geen verandering in de houding van investeerders en speculanten ten opzichte van de goudmarkt, die blijft voorzichtig optimistisch, ondanks de enorme prijsstijging van goud over de afgelopen twee jaar. Ter vergelijking: in januari 2009 was de prijs van goud per ounce nog $800.

Grote aanjagers van de goudprijs op het moment zijn de zorgen rond de Europese schuldencrisis en de berichtgeving vanuit de Amerikaanse Centrale Bank, de Fed, dat de monetaire verruiming van $600 miljard mogelijk nog verder wordt uitgebreid. Dat zou een inflatoir effect op de dollar kunnen hebben, waardoor de Goudprijs (uitgedrukt in dollars) verder zou worden opgestuwd. 

Ook speelt mee dat er onder investeerders een toegenomen wantrouwen is in de waardevastheid van valuta. "We've seen some retracement but I would still think fundamentals are strong and we've lost confidence in paper money." (...) "I think the market will keep this momentum in the next few days and after that we will reach another record high." Aldus een goud dealer in Hong Kong. 

Wang Tao, technisch analist bij Reuters, houdt het eindejaars doel van $1.435 per ounce overeind, doordat het record dat gisteren bereikt werd er op duidt dat de huidge golf verlengd wordt.

Goldman Sachs voorspelde in October 2010 dat de prijs van goud in 12 maanden tijd zou stijgen naar $1.650 per ounce. Dat lijkt op het moment nog ver weg, maar precies een jaar geleden, op 8 December 2009, stond de goudprijs rond de $1.130 per ounce. Zo'n $260 lager dus dan het gisteren bereikte dieptepunt. 

De Europese ministers van financien hebben op een bijeenkomst in Brussel aangegeven dat directe hulp aan Portugal of Spanje niet nodig is. Ook werd besloten het Europese Bailout Fonds voorlopig niet te vergroten of Europese staatsobligaties - ook wel 'E-Bonds' genoemd- in het leven te roepen.

Vooral Duitsland lijkt mordicus tegen de creatie van de E-Bonds te zijn, omdat het landen van de verantwoordelijkheid zou ontslaan om hun financien op orde te houden. De Duitse minister van financien, Wolfgang Schauble, liet dit gisteren weten nadat Italie en Luxemburg de E-Bonds als medicijn tegen de turbulente markten naar voren hadden geschoven. 

De rentevoet waartegen landen zouden kunnen lenen op de openbare kapitaalmarkt zou in het geval van een Europese staatsobligatie immers niet meer worden bepaald door de stabiliteit van individuele economieen. 

De Europese ministers van financien gaven aan dat ze er vertrouwen in hebben dat Spanje en Portugal hun begrotingstekorten op orde zullen brengen en dat de bestaande grootte van het Europese Bailout Fonds genoeg is om eventueel financieel bij te springen in geval van nood.

De markt voor staatsobligaties kalmeerde eind vorige week enigszins, maar analisten schrijven dit toe aan de toegenomen activiteit van de ECB, die de afgelopen dagen veel meer staatsobligaties zou hebben opgekocht dan de afgelopen maanden.

De spread op Portugese staatsobligaties is inmiddels gedaald tot 309 basis points - van een hoogtepunt van 425 basis points. De Spaanse staatsobligatie spread is gezakt van 244 naar 230 en de Italiaanse van 168 naar 165. De spread op de obligatie markt is het verschil tussen een obligatie en een ijkpunt obligatie, in het geval van Europese staatsobligatie is dat de Duitse staatsobligatie.

De ECB maakte gisteren bekend dat het vorige week voor bijna 2 miljard euro aan staatsobligaties heeft opgekocht, het hoogste aankoop bedrag sinds Juni. De aankopen tussen 1 en 3 december zijn overigens niet inbegrepen bij dat cijfer. 

Verschillende euro zone landen hebben sinds gisteren hun steun uitgesproken voor de creatie van Europese staatsobligaties. Luxemburg, Griekenland en Italie hebben aangegeven dat het een idee is dat serieus onderzocht moet worden, maar o.a. Duitsland en Oostenrijk wezen het idee resoluut van de hand. Het is ook niet besproken op de vergadering van de ministers van financien. 

De Oostenrijkse minister van financien, Josef Proell, antwoordde desgevraagd dat landen die hun begrotingsbezuinigings huiswerk niet doen, niet zouden moeten profiteren van de economische discipline van landen die wel hard werken om hun zaakjes op orde te krijgen. 

Voorlopig zullen Europese leiders dus niets ondernemen, maar in plaats daarvan hopen dat de harde bezuinigingen die de zwakkere euro landen doorvoeren, in combinatie met grotere activiteit van de ECB op de obligatie markt, afdoende zijn om de markten permanent te kalmeren. 

De euro stond vanochtend een stuk lager op de forex door toenemende onzekerheid over de toereikendheid van het Europese Bailout Fonds van 750 miljard euro.

Nadat de euro dollar vorige week een rally doormaakte van iets onder de 1,30 tot boven de 1,34 -mede te danken aan bewijs dat de ECB de afgelopen maanden meer staatsobligaties heeft gekocht dan normaal- werd gedurende het weekend duidelijk de Europese leiders het niet eens zijn over de toereikendheid van het Europese Bailout Fonds. 

Ook gaan er stemmen op voor de creatie van een 'Europese staatsobligatie', de "E-Bond" waarmee leden van de Euro zone tot 50% van hun schuld zouden kunnen financieren. De E-Bond zou worden uitgegeven door een nog te creeeren European Debt Agency - die zelfs deze maand al opgericht zou kunnen worden. 

De creatie van de E-Bond werd vandaag door Luxemburg en Italie voorgesteld maar ook al direct afgewezen door de Duitse minister van financien, Wolfgang Schäuble, omdat het landen niet zou aanmoedigen om hun financien op orde te brengen, aldus Schäuble tegenover de Financial Times. 

De afgelopen weken is duidelijk geworden dat er een substantieel risico bestaat dat de sovereign debt crisis niet stopt bij Griekenland en Ierland. Portugal, Spanje en wellicht zelfs Italie zouden nieuwe slachtoffers kunnen zijn, omdat het landen zijn met hoge staatsschulden en kwakkelende economieen.

Wanneer Spanje een bailout nodig zou hebben is het Europese Bailout Fonds daar waarschijnlijk nu al niet toereikend voor. Er moet dus iets gebeuren, maar wat is onduidelijk. Er is binnen Europa in ieder geval onenigheid over, omdat Kanselier Merkel en Franse President Sarkozy eerder al hebben aangegeven niets te zien in uitbreiding van het fonds. 

Zaterdag zei de Belgische minister van financien, Didier Reynders dat het mogelijk zou moeten zijn om het fonds ook voor 2013 -wanneer de afspraken rond het huidige fonds aflopen- te vergroten. "We need to increase the total amount of money for the permanent machanism coming into 2013. If it is possible to organize it earlier, why not?" 

De spread tussen Duitse en Belgische staatsobligaties steeg de afgelopen week tot het hoogste niveau in 17 jaar, vanwege de aanhoudende politieke onzekerheid in Belgie.

De rentes op staatsobligaties van de zwakkere Euro landen zullen de komende tijd waarschijnlijk verder stijgen, zoals de euro op de forex onder verdere druk zal komen te staan, totdat de Europese leiders met aanvullende maatregelen komen.

Economen van Citigroup schrijven in een notitie van 3 December: "We expect that after another round of market tensions, the European fiscal policy makers will eventually come up with additional measures to fight the crisis." (...) "As the ECB is the only institution with a large and credible financial room, we expect that eventually the ECB will be forced to increase its contribution to the rescue packages substantially." 

Afgelopen week liet Trichet weten hier voorlopig niets voor te voelen, maar de financiele crisis heeft laten zien dat de situatie op de financiele markten snel, heel snel, kan veranderen. 

Het was even spannend gisteren op de forex, toen tijdens de persconferentie van ECB President Trichet duidelijk werd dat de Europese Centrale Bank voorlopig niet zou overgaan tot het massaal opkopen van staatsobligaties.

De euro dollar maakte een knieval van zo'n 100 pips, om later even zo snel te herstellen toen Trichet aangaf dat het lopende liquiditeitsprogramma voor de banken in ieder geval tot Maart 2011 actief zou blijven.

Europese banken hebben sinds het begin van de crisis toegang tot vrijwel onbeperkte liquiditeit bij de ECB, wat onderdeel is van een stimuleringsprogramma waarover Trichet eerder had gezegd het te willen uitfaseren. 

Van een voorlopig dieptepunt onder de 1,30 herstelde de euro dollar gisteren tot boven de 1,3230. Op dit moment zit de koers in een kort lopende range tussen de 1,32 en 1,3230. 

Ook werden door de ECB gisteren meer Portugese en Ierse staatsobligaties gekocht, met als gevolg dat de rente op die obligaties zakte en de euro verder steeg. Trichet zei over het kopen van staatsobligaties door de Centrale Bank, wat valt onder het Securitities Market Programme, dat het "is ongoing, I repeat ongoing." 

Verkoop Spaanse staatsobligaties

De verkoop van Spaanse 10-jarige staatsobligaties, ook gisteren, werd ook met argusogen gevolgd door forex traders en investeerders. Spanje wordt genoemd als schrikbeeld kandidaat voor een bailout, en hoewel de Spaanse overheid hard aan het bezuinigen is, zou het land door de markt gedwongen kunnen worden steun aan te vragen als de rente op de kapitaalmarkt te hoog oploopt

Spanje moest gisteren een hogere rente aanbieden om de veiling tot een succes te maken (zoals ook Portugal dat eerder al had gedaan). Bood Spanje in October nog 2,5% op de 10-jarige staatsobligatie, nu werd er 3,7% geboden. Uiteindelijk werd er voor 2,47 miljard euro aan leningen verkocht. 

De euro zit op dit moment in een stijgend kanaal ten opzichte van de dollar en de pond. Of dat zich doorzet zal volgende week moeten blijken. 

De druk op de Europese Centrale Bank om meer staatsobligaties van zwakkere euro landen op te kopen neemt toe. ECB President Jean-Claude Trichet gaf vorige maand zich juist meer terug te willen trekken uit de geldverruimende maatregelen, maar het lijkt erop dat de druk van de markt inmidddels te hoog is.

Vanmiddag rond 14.30 geeft Trichet zijn maandelijkse persconferentie (live te volgen) en de verwachting is dat hij zal aankondigen dat de ECB extra staatsobligaties gaat kopen van euro landen die de rentes op hun leningen de afgelopen maanden drastisch hebben zien stijgen. 

Toevallig zal Spanje vandaag ook nieuwe staatsobligaties ter waarde van 1,75 miljard euro - 2,75 miljard euro aanbieden op de kapitaal markt. Dat is minder dan eerdere aanbiedingen van 10-jarige Spaanse staatsobligaties, waar steeds voor 4 miljard euro werd uitgegeven. 

Er staat veel op het spel voor Spanje, omdat begin volgend jaar Spanje een deel van de uitstaande schulden moet herfinancieren. John Anderson, van Gartmore Investment Management: "With its refinancing requirement being acute early next year, it's very important that sentiment is positive enough for Spain to access the market." 

De rente die investeerders vragen om Spaanse staatsobligaties te kopen staat op het hoogste punt sinds de invoering van de euro. 

Uitbreiding van de bestaande stimuleringsmaatregelen van de ECB zou landen als Ierland, Portugal, Spanje en Italie meer lucht kunnen geven omdat het de rentes op hun leningen naar beneden zal drukken. Tegelijkertijd wijzen economen er op dat de problemen niet over zijn wanneer de ECB als het ware alle nationale schulden op de eigen balans heeft. 

Holger Sandte, hoofd econoom europa desk bij WestLB Equity Markets: "The risk associated with bond purchases is that the credit risk does not disappear. If the worst comes to the worst, the ECB has all these risks on its balance sheet. It's really a job for politicians to rescue sovereigns." 

Maar ook al is het niet ideaal, de ECB heeft volgens insiders eigenlijk geen keus. Als Spanje en Italie aan zouden moeten kloppen bij het IMF en de EU omdat ze het zich niet langer kunnen veroorloven om te lenen op de kapitaalmarkt, is het huidge fonds van 750 miljard euro bij lange na niet toereikend. 

Voor de koers van de euro op de forex betekent dit dat het vandaag een volatiele dag zal zijn, waarbij forex traders moeilijk de richting kunnen schatten. Berichten over de Spaanse staatsobligatie verkoop zullen van invloed zijn op de koers, net als de persconferentie van Trichet. 

Im Westen viel neues dus. 

De koers van de euro dollar steeg vanmorgen op de forex op het gerucht dat de Europese Centrale Bank wellicht toch meer staatsobligaties zal opkopen, om de Europese schulden crisis in te dammen.

De afgelopen tijd heeft ECB president Jean-Claude Trichet juist steeds gezegd dat hij een exit wil uit de stimuleringsmaatregelen, waaronder het opkopen van obligaties van bedrijven en landen valt. 

Toen de Ben Bernanke van de Amerikaanse Centrale Bank, de Fed, begin november aankondige dat de Fed voor 600 miljard dollar extra aan waardepapier ging opkopen, gaf Trichet aan dat de ECB er niets voor voelde om dit te herhalen. 

Maar de Europese schulden crisis dreigt nu in rap tempo om zich heen te grijpen. Veel economen denken dat Portugal er vrijwel niet aan kan ontkomen om ook een bailout aan te vragen, en daarna is Spanje aan de beurt. De rentes op de staatsobligaties van deze landen is de afgelopen weken tot record hoogte opgelopen, waardoor het voor deze landen steeds duurder wordt om geld te lenen op de openbare kapitaalmarkt. 

Vanmorgen begon de euro echter ineens te stijgen, door het rondgaan van het gerucht dat de ECB bij de maandelijkse persconferentie van morgen zal aankondigen toch bereid te zijn om meer staatsobligaties van zwakkere euro landen op te kopen. 

Met een dergelijke maatregel zal de rente op staatsobligaties voor Portugal, Spanje en Italie waarschijnlijk dalen, er komt immers een grote afnemer bij op de markt. De persconferentie van Trichet is overigens live te volgen (persconferentie Trichet) 

Simon Derrick, hoofd currency strategist bij Bank of New York Mellon: "Trichet reluctantly refused to rule out the possibility of expanding government bond purchases. There's a possibility the ECB could step up the plate sometime soon. Do I think there could be a euro bonuce today? Yes. Do I think it will be sustained? Probably not." 

Dat lijkt het gevoel te zijn van veel forex traders. Een dag lang profiteren van intra day rallies, met kortlopende long posities en strakke stop losses, om nadat het gerucht of feit zijn glans heeft verloren weer over te gaan tot het shorten van de gemeenschappelijke currency. 

Vandaag komt Portugal ook met een veiling van staatsobligaties met een totale waarde van 500 miljoen euro. Analisten zijn vooral nieuwsgierig naar de hoeveelheid interesse die er vanuit de markt bestaat voor de nieuwe obligaties. In de afgelopen maanden bleken staatsobligaties uit Portugal en Spanje steeds overtekend, de vraag is of dat nu weer zo zal zijn. 

Bij de opening van de banken van Londen en Frankfurt vanmorgen, duikelde de koers van de euro dollar direct naar beneden op de forex, tot onder de 1,30. Veel investeerders denken dat de crisis rond de euro de aankomende tijd zal verergeren en dus vluchten ze uit de euro.

Currencies die daar in de eerste plaats van profiteren zijn behalve de dollar vooral ook de Britse Pond en de Japanse Yen. 

De euro pond kwam vanochtend al dichtbij de hoogste stand in 10 weken, omdat de pond wordt gezien als een goed Europees alternatief voor de geplaagde euro. 

Neil Jones, van Mizuho Corporate Bank: "The pound is deemed to be a haven from the euro area. The fact that it's outside the euro currency area is seen to have tangible benefits, and sterling may well outperform." 

De nieuwe Britse regering heeft recentelijk de grootste bezuinigingen aangekondigd sinds de Thatcher jaren, en dat wordt door investeerders goed ontvangen. De waarde van de pond hangt voor een flink deel af van de economische groei in Europa, maar de bailouts Griekenland, Ierland en mogelijk andere Europese landen hebben geen negatieve impact op de pond. 

Bij het openen van de Europese markten vanmorgen verloor de euro dollar in rap tempo meer dan 120 pips. Op het moment noteert de EUR/USD 1,3015, na een lichte rebound. 

Ondertussen stijgen ook de zorgen om de Spaanse banken, die mogelijk moeite zullen hebben met het herfinancieren van hun schulden volgend jaar, nu investeerders en beleggers Spanje in toenemende mate mijden. 

De Spaanse banken moeten volgend jaar in totaal voor zo'n 85 miljard euro herfinancieren, maar, zegt Andrea Williams van Royal London Asset Management: "There's universal dumping of Spain going on. The fear is that Portugal, Spain and Italy are now in line after what happened to Ireland." 

De groeiende onzekerheid over vooral Spanje -vanwege de grootte van de economie- zal de koers van de euro de aankomende tijd waarschijnlijk verder onder druk zetten. 

Gisteravond is de bailout van Ierland door de Europese landen vastgesteld op 85 miljard euro, oftewel $113 miljard. De vraag is of het de markten voldoende zal kalmeren nu de onrust over Portugal en Spanje toeneemt.

Teken van de nervositeit van investeerders is dat zelfs landen als Frankrijk en Belgie genoemd worden als mogelijk probleem gebieden. Zo stond er dit weekend in de New York Times een artikel over de politieke instabiliteit in Belgie en dat het rente verschil tussen Belgische en Duitse staatsobligaties de afgelopen tijd  verder is opgelopen. (het verschil is nu rond de 1%) 

Onderdeel van de deal die de Europese ministers van financieen gisteren zijn overeen gekomen is dat het voorstel van bondskanselier Merkel, om staatsobligatie houders te laten delen in het risico van een bankroet, door Duitsland is ingetrokken. 

Staatsobligatie houders blijven daardoor dus erg goed beschermd, wat een drukkend effect zou moeten hebben op de rentes op staatsobligaties van de zwakkere euro landen. 

Toch zal de uiteindelijke rust in de financiele markten pas komen wanneer er duidelijke tekenen komen dat de zwakkere euro landen hun financieen beter op order hebben en hun economieen weer de weg naar boven hebben gevonden. Dat denkt ook Axel Merk, president van Merk Investments: "We'll maybe see some relief in markets, but governments need to show they're getting their economies in shape." (...) "People are now going to focus on Portugal and it's probably also going to need some help." 

Op de forex is het op het moment relatief rustig rond de euro, maar veel analisten wijzen erop dat na een korte periode van rust de kans groot is dat de euro verder zal verzwakken, omdat investeerders en forex traders behoorlijk geschrokken zijn van de snelheid waarmee de situatie rondom Ierland, Portugal en Spanje is verslechterd. 

De Ierse credit rating is vanmorgen door Standard & Poor's met twee stappen tegelijk verlaagd. Belangrijke reden voor de dubbele verlaging is het volgens Standard & Poor's aanzienlijk toegenomen risico van kapitaalvlucht uit Ierland.

De koers van de euro dollar dook direct naar beneden op de forex, van 1,3410 tot onder de 1,33. Inmiddels cirkelt de koers van de euro rond de $1,3320. 

Het risico van kapitaalvlucht is volgens S&P -een van de drie grote rating agencies- toegenomen doordat de Ierse regering middels de bailout toegeeft meer te moeten lenen om de bankensector overeind te houden. 

"The Irish government looks set to borrow over and above our previous projections to fund further bank capital injections into Ireland's troubled banking system" Aldus S&P in een begeleidende verklaring. De lange termijn rating van Ierland is door Standard & Poor's verlaagd van AA- tot A en de korte termijn rating van A-1+ tot A-1. 

Politieke analisten denken bovendien dat verkiezingen in Ierland onvermijdelijk zijn en dat de huidige regering dan niet terug zal keren. De begroting voor 2011 wordt waarschijnlijk nog wel aangenomen, maar coalitiepartner de Groene Partij heeft al aangegeven volgende maand uit de regering te zullen stappen. 

De rente op Portugese, Spaanse en Ierse staatsobligaties is ook gisteren weer flink gestegen. De rente over Ierse 10-jarige staatsobligaties staat nu op 8,79%. Portugese 10-jarige staatsobligaties klommen tot 7,17% en Spaanse 10-jarige staatsobligaties stegen tot 5,08%.

Het verschil in rente dat investeerders eisen tussen Spaanse en Duitse staatsobligaties (ook wel 'de spread' genoemd) is opgelopen tot 243 basis points, een record. 

Bij analisten bestaat de vrees dat de problemen in Ierland veel sneller zullen leiden tot soortgelijke problemen in Portugal en Spanje dan de tijd die het duurde voordat de Griekse bailout een vervolg kreeg in de Ierse bailout.

Hoewel Europese beleidsmakers zich haasten om te zeggen dat de Ierse situatie in niets lijkt op die in bijvoorbeeld Portugal, sneren economen dat in mei/juni van dit jaar exact hetzelfde werd gezegd over Ierland, toen Griekenland een bailout nodig had. 

De aankomende dagen moet blijken of er weer wat rust kan terugkeren op de obligatie markten en de forex. 

De verwachting dat de bailout van Ierland rust zal brengen rond de euro komt vooralsnog niet uit. In tegendeel, de onrust is de afgelopen dagen juist toegenomen.

Bij de Griekse bailout, in de eerste helft van dit jaar, kwamen obligatie markten en de forex tot rust nadat er zekerheid ontstond over de redding en een Grieks bankroet (voorlopig) van de baan was. 

Dat lijkt deze keer niet het geval. 

In plaats daarvan, richten obligatie handelaren en forex traders hun focus direct op Portugal en verder, waardoor de onrust rond de stabiliteit van de euro dreigt te escaleren. 

Antonio Garcia Pascual, hoofd econoom Zuid-Europa desk bij Barclays Capital, verwoordt het als volgt: "After Portugal, the next question would be Spain and then Italy and then France and then the EU." (...) "Spain is a bit too big to be bailed out, the size of a rescue required would use up all the funds available and then you have Italy with contagion as well, prompting a situation where the euro itself is put into question." 

Het verschil met de Griekse bailout is wellicht dat investeerders dit zagen als een 'isolated incident'. Griekenland had jarenlang fraude gepleegd met de eigen boeken, om de staatsschuld en de begrotingstekorten te kunnen verdoezelen. Griekenland had een enorm opgeblazen publieke sector en een economie die niet langer concurrerend was. Geen van deze zaken geldt voor Ierland. 

Nu de Ieren het toch niet meer alleen aankunnen ,ondanks de getoonde bereidheid om forse bezuinigingen door te voeren, slaat bij investeerders de onrust toe over de andere zwakkere euro landen. Portugal met zijn begrotingstekort van bijna 10% en een slecht concurrerende economie, Spanje met zijn geimplodeerde bouwsector (net als in Ierland) zwaar getroffen bankensector en enorme werkeloosheid, Italie met zijn enorme staatsschuld en veel te grote publieke sector. 

Gilles Moec, econoom bij Deutsche Bank AG: " For the market it's no longer a one-way bet. If the market pushes another country more and more, and the next in line is of course Portugal, you never know at what point the rescue is going to be triggered." 

De extra yield die investeerders vragen om Portugese staatsobligaties vast te houden in plaats van Duitse, liep gisteren verder op tot boven de 400 basis points, oftewel 4%. De koers van de euro dollar noteert op het moment rond de 1,36 op de forex. 

Na Ierland heeft de EU en het IMF officieel om hulp gevraagd in de vorm van een lening, waardoor er na een Griekse bailout nu ook een Ierse bailout komt.

Om hoeveel geld het precies zal gaan is nog niet duidelijk, maar de Ierse minister van financien, Brian Lenihan, sloot alvast uit dat het ging om een "triple digit" lening. Goldman Sachs heeft becijferd dat het waarschijnlijk om zo'n 95 miljard euro zal gaan. 

Na 2 weken van oplopende spanning rond de euro en speculatie rond Ierse staatsobligaties heeft de Ierse regering toch gecapituleerd en de financiele onafhankelijkheid prijs gegeven, onder druk van de andere euro landen. 

Lenihan zei gisteravond laat in een verklaring: "The banks were too big a problem for the country. The key issue all the time for the government is to ensure that we do not have a collapse of the banking sector." 

Als gevolg van het nieuws dat de Ierse bailout er komt steeg de euro bij opening tot boven de $1,37. De koers van de euro dollar noteert op het moment rond de 1,3750. 

Hoewel de Ierse bailout zeker enige rust zal brengen op de financiele markten, en de euro wellicht verder omhoog zal stuwen op de forex, waarschuwen analisten dat er een reeele kans is dat de onrust over een paar weken danwel maanden zal overslaan naar Portugal en wellicht ook Spanje. 

De wetenschap dat ook een land als Spanje, de vierde economie van de Eurozone, mogelijkerwijs in de problemen kan komen op de openbare kapitaalmarkt, zal volgens forex analisten nog langere tijd een negatieve impact hebben op de koers van de euro. 

Jacques Cailloux, hoofd econoom afdeling Europe, bij Royal Bank of Scotland: "In the short term, it will stabilize the situation, there's no doubt about that. But as we've seen in the case of Greece, uncertainty will remain."  

Hoewel er nog geen officieel nieuws is lijkt een Ierse bailout dichtbij, wat een positief effect heeft op de koers van de euro op de forex.

De euro currency is sinds afgelopen dinsdag -toen de Europese ministers van financien bijeen waren in Brussel- van een dieptepunt van onder de 1,35 gestegen tot rond de 1,37.

Mededelingen door de ministers na afloop van de vergadering wezen erop dat een Ierse bailout zeer waarschijnlijk is, al noemde de Ierse minister van financien het vooralsnog "not inevitable". (een sentiment dat blijkens opmerkingen gisteren niet gedeeld wordt door de gouverneur van de Ierse Centrale Bank).

Een bailout van Ierland zou -in ieder geval tijdelijk - rust brengen op de financiele markten en ook een verder bewijs zijn dat de andere Europese landen de euro niet laten vallen. Toch denken veel analisten dat het niet bij Ierland zal blijven.

Charles Diebel, hoofd market strategy bij Lloyds TSB Corporate Bank: "Wait a few weeks and the markets will just go for someone else, with Portugal at the front of the queue. The vigilantes pushed Ireland into the same situation Greece is in. Why would you conclude they won't do the same to Portugal?"

de "vigilantes" waar Diebel op doelt zijn de investeerders die rentes op staatsobligaties omhoog sturen om landen te dwingen hun financien op orde te krijgen. Minder uitgaven, hogere belastingen. Zo stellen critici dat een van de  redenen dat Ierland maar zo moeilijk uit het dal kan kruipen is omdat het koste wat het koste een land van lage belastingen wil blijven.

Analisten wijzen er ook op dat Portugal meer geld op de openbare kapitaalmarkt leent dan Ierland en dus kwetsbaarder is voor rente verhogingen. Nick Firoozye, hoofd rente strategy bij Nomura: "Portugal needs more cash than Ireland does because they go to the market on a regular basis. The market may move onto Portugal at some point because it's significantly at risk."

Een Portugese bailout is dus wellicht ook niet ver weg.

Wat betekent dit voor de koers van de euro op de valuta markt? Volatiliteit, grote swings. Wanneer de Ierse bailout er inderdaad komt zal de euro mogelijk behoorlijk stijgen. Er ontstaat tijdelijk rust op de markten. Maar wanneer een paar weken of maanden later Portugal aan de beurt lijkt, zal de koers weer instorten. 

Natuurlijk wordt de koers van de euro niet alleen bepaald door wat er gebeurt op de staatsobligatie markt, ook het herstel van de Europese economie als geheel speelt een belangrijke rol. Maar voorlopig zal de sovereign debt crisis veel invloed uitoefenen op de bewegingen van de euro op de forex.

De Ierse minister van financien, Brian Lenihan, noemde een Ierse bailout gisteren nog "not inevitable", maar de Gouverneur van de Ierse Centrale Bank is dat niet met hem eens.

Patrick Honohan schat de kans op een bailout juist zeer groot."It is my expectation that it will happen, absolutely." Aldus Honohan gisteren in Frankfurt op een routine vergadering van de raad van Europese Centrale Banken.

Vandaag arriveren ambtenaren van de EU, het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Europese Centrale Bank (ECB) om inzage te krijgen in de Ierse boekhouding en te kunnen bepalen hoe groot de problemen met de Ierse banken werkelijk zijn.

De Franse minister van financien, Christine Lagarde, voorspelde gisteren nog dat een programma om de problemen met de Ierse banken het hoofd te bieden waarschijnlijk binnen een paar dagen aangekondigd zouden worden.

De euro steeg vanmorgen behoorlijk op de forex, door het gerucht dat -in tegenstelling tot wat de Ierse minister van financien stelde -een Ierse bailout wel degelijk onvermijdelijk lijkt.

De opmerkingen van Ierse Centrale Bank gouverneur Honohan dat een bailout zeer waarschijnlijk is zijn de eerste uit officiele Ierse bron. De gouverneur denkt ook dat het geen symbolische lening zal zijn maar een flink bedrag. " It will be a large loan because the purpose of the amount to be advanced, or to be made available, is to show Ireland has sufficient firepower to deal with any concerns of the market. We're talking about a substantial loan."

Een Ierse bailout moet voornamelijk ook het snel eroderende vertrouwen in de euro herstellen en hopelijk voorkomen dat er ook bailouts nodig zijn voor Portugal of, erger, Spanje.

Wanneer een Ierse bailout officieel bekend gemaakt zou worden, zal de euro zeer waarschijnlijk flink stijgen op de forex.

De koers van de euro dollar is op de forex sinds het begin van de week al met zo'n 250 pips gedaald. Ierland is gisteren vooralsnog niet gezwicht voor druk vanuit de andere Europese landen om een bailout te accepteren, trots als het is op zijn onafhankelijkheid.

Het compromis dat gisteren door de Europese ministers van financien is bedacht, is de mogelijkheid van directe steun aan de Ierse banken. De schuldenlast van de drie grote Ierse banken dreigen de Ierse overheid omver te trekken; wanneer Brussel zou helpen met die schulden, zou Ierland ook verlichting krijgen.

Investeerders en traders zijn sceptisch over deze mogelijke oplossing, omdat het toch voortdurende onzekerheid zou betekenen voor de financiele markten, niet alleen over Ierland, maar ook over Portugal en Spanje.

Op de valuta markt werd de euro door veel forex traders verkocht, waardoor de koers van rond de 1,3630 tot onder de 1,35 zakte.

Sung Won Sohn, hoogleraar economie aan de California State University: "The market is not going to react very well because things are going to get worse before they get better. The sovereign financial crisis has not disappeared: it's been postponed."

Volgens de Ierse minister van financien, Brian Lenihan, is een Ierse bailout "not inevitable" -wat overigens al een stuk zachter klinkt dan zijn opmerking van vorige week, toen hij zelfs de suggestie van een bailout als "absurd" afdeed.

Duidelijk is dat de Ierland alles op alles wil zetten om een echte bailout te voorkomen, waardoor het land feitelijk onder curatele zou komen te staan van Brussel, een nachtmerrie scenario voor de Ieren. De vraag is of Ierland de poot ook stijf kan houden wanneer de financiele markten een tussenoplossing niet accepteren en de rente op Ierse staatsobligaties omhoog sturen.

De Europese commissaris economie en monetaire zaken, Olli Rehn, gaf gisteren aan dat de ECB, de Europese commissie en het IMF samen met Dublin gaan kijken naar de mogelijkheden van een financieel programma dat de nadruk legt op de herstructurering van de Ierse bankensector.

Meer nieuws over dat programma volgt waarschijnlijk met een paar dagen, aldus de Franse minister van financien, Christine Lagarde.

Voorlopig zullen de euro bears het op de forex waarschijnlijk voor het zeggen houden.

De kans op een Ierse bailout is toegenomen nadat de Ierse premier, Brian Cowen, heeft laten doorschemeren dat het niet uitgesloten is dat Ierland om een bailout vraagt aan e euro partners.

De koers van de euro dollar is op de forex inmiddels verder gezakt en noteert op dit moment 1,3610. Minder dan twee weken geleden noteerde de euro dollar nog boven de 1,4250.

Critici stellen dat in de aankomende tijd ook andere zwakke Euro landen om een bailout zullen moeten vragen en dat de uiteindelijke splitsing van de euro een waarschijnlijk scenario is.

Toch is het zover nog niet, want de Griekse bailout van een half jaar geleden heeft laten zien dat de sterkere landen bereidt zijn ver te gaan om de eennheid te behouden.

In een interview met de Ierse staatstelevisie RTE zei Cowen gisteren: "We have to discuss these matters with partners as to how best to underpin financial and banking stability within the euro area."

Dat is een verandering van het standpunt dat vorige week door de Ierse regering via verschillende kanalen naar voren werd gebracht en waarin werd benadrukt dat zelfs de suggestie van een bailout absurd was, dat Ierland tot mid 2011 volledig gefinancierd is en bovendien te zeer hecht aan de onafhankelijkheid om om buitenlandse hulp te vragen.

Vandaag komen de Europese ministers van financien bijeen in Brussel. Hoewel de vergadering al langer ingepland stond zal het hoofdonderwerp de situatie in Ierland zijn en is het mogelijk dat er later op de dag een verklaring zal komen van de ministers over Ierland.

Traders op de obligatie markt zetten alvast in op een bailout, want de extra yield die in vergelijking met Duitse staatsobligaties op 10 jarige Ierse staatsobligaties wordt gevraagd, is met 540 basis points in vergelijking met het hoogtepunt van afgelopen 11 November van 652 basis points behoorlijk gedaald.

Duitse Kanselier Angela Merkel zei gisteren: "If the euro fails, then Europe fails." Daarmee is in ieder geval duidelijk dat Merkel zo snel mogelijk rust in de markten wil en dus dat Ierland de bailout aanvraagt.